Άλλοι «τρέμουν» την κληρονομικότητα, ενώ άλλοι μαντεύουν σε ποιόν από τους δυο γονείς θα μοιάσει το παιδί καθώς μεγαλώνει. Μήπως …
Μύθοι και αλήθειες για τους κοκκινομάλληδες
UPDATED
Για αιώνες, οι κοκκινομάλληδες υπήρξαν αντικείμενο θαυμασμού, περιέργειας αλλά και προκαταλήψεων. Από τις δεισιδαιμονίες του Μεσαίωνα μέχρι τα σύγχρονα στερεότυπα της ποπ κουλτούρας, το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα των μαλλιών τους έχει γεννήσει αμέτρητους μύθους.
Τι λέει πραγματικά η επιστήμη για τα πιο σπάνια μαλλιά στον κόσμο
Σήμερα, όμως, η γενετική και η ιατρική μπορούν να δώσουν απαντήσεις σε πολλά από τα ερωτήματα που περιβάλλουν το σπάνιο αυτό χαρακτηριστικό. Ποιες είναι οι πραγματικές ιδιαιτερότητες των κοκκινομάλληδων και ποιοι ισχυρισμοί ανήκουν στη σφαίρα του μύθου;
Αλήθειες
Είναι πραγματικά σπάνιοι
Τα φυσικά κόκκινα μαλλιά αποτελούν το πιο σπάνιο φυσικό χρώμα μαλλιών στον κόσμο. Υπολογίζεται ότι μόλις το 1-2% του παγκόσμιου πληθυσμού είναι φυσικά κοκκινομάλλης.
Η μεγαλύτερη συγκέντρωση παρατηρείται στη Βόρεια και Δυτική Ευρώπη. Η Σκωτία και η Ιρλανδία καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά παγκοσμίως, με περίπου 10-13% του πληθυσμού να έχει κόκκινα μαλλιά.
Το χρώμα των μαλλιών τους συνδέεται με το γονίδιο MC1R
Τα κόκκινα μαλλιά σχετίζονται κυρίως με παραλλαγές του γονιδίου MC1R (Melanocortin 1 Receptor), το οποίο βρίσκεται στο χρωμόσωμα 16.
Το γονίδιο αυτό επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός παράγει μελανίνη. Στα άτομα με συγκεκριμένες παραλλαγές του MC1R, η παραγωγή της πιο σκούρας ευμελανίνης μειώνεται και αυξάνεται η παραγωγή φαιομελανίνης, μιας χρωστικής που χαρίζει τις χαρακτηριστικές κόκκινες ή χάλκινες αποχρώσεις στα μαλλιά.
Οι ίδιες γενετικές παραλλαγές συνδέονται συχνά με ανοιχτόχρωμο δέρμα και φακίδες.
Καίγονται ευκολότερα στον ήλιο
Οι κοκκινομάλληδες διαθέτουν συνήθως μικρότερη φυσική προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία, λόγω της χαμηλότερης ποσότητας ευμελανίνης στο δέρμα τους.
Αυτό σημαίνει ότι εμφανίζουν συχνότερα ηλιακά εγκαύματα και διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του δέρματος, ιδιαίτερα όταν εκτίθενται στον ήλιο χωρίς προστασία.
Ίσως παράγουν πιο αποτελεσματικά βιταμίνη D σε συνθήκες χαμηλής ηλιοφάνειας
Μία από τις επικρατέστερες επιστημονικές θεωρίες είναι ότι οι γενετικές παραλλαγές που σχετίζονται με τα κόκκινα μαλλιά μπορεί να προσέφεραν εξελικτικό πλεονέκτημα σε περιοχές με περιορισμένη ηλιοφάνεια, όπως η Βόρεια Ευρώπη.
Το ανοιχτόχρωμο δέρμα επιτρέπει τη σύνθεση βιταμίνης D με λιγότερη έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, γεγονός που ενδέχεται να εξηγεί γιατί οι συγκεκριμένες παραλλαγές του MC1R διατηρήθηκαν στον πληθυσμό.
Η αναισθησία μπορεί να λειτουργεί διαφορετικά
Πρόκειται ίσως για το πιο γνωστό επιστημονικό εύρημα σχετικά με τους κοκκινομάλληδες.
Ορισμένες μελέτες έχουν δείξει ότι άτομα με φυσικά κόκκινα μαλλιά ενδέχεται να χρειάζονται μεγαλύτερες δόσεις ορισμένων αναισθητικών ουσιών προκειμένου να επιτευχθεί το ίδιο επίπεδο αναισθησίας. Σε ορισμένες έρευνες η διαφορά έφτασε περίπου το 20%.
Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι η ανταπόκριση στην αναισθησία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και δεν είναι ίδια για όλους τους κοκκινομάλληδες.
Μπορεί να αντιλαμβάνονται διαφορετικά τον πόνο
Η σχέση ανάμεσα στο MC1R και την αντίληψη του πόνου αποτελεί πεδίο ενεργής έρευνας.
Ορισμένες μελέτες έχουν δείξει διαφοροποιήσεις στην ευαισθησία στον πόνο και στην ανταπόκριση σε αναλγητικά ή τοπικά αναισθητικά. Ωστόσο, τα ευρήματα δεν είναι πάντοτε συνεπή και οι επιστήμονες θεωρούν ότι απαιτούνται περισσότερες μελέτες για ασφαλή συμπεράσματα.
Τα κόκκινα μαλλιά αργούν να γκριζάρουν
Οι κοκκινωπές χρωστικές τείνουν να παραμένουν ορατές για περισσότερα χρόνια σε σύγκριση με άλλες αποχρώσεις μαλλιών.
Συχνά τα κόκκινα μαλλιά δεν γκριζάρουν απότομα, αλλά περνούν σταδιακά σε πιο ανοιχτές ξανθές ή λευκές αποχρώσεις.
Μύθοι
«Οι κοκκινομάλληδες εξαφανίζονται»
Ο μύθος αυτός επανέρχεται συχνά στο διαδίκτυο, όμως δεν έχει καμία επιστημονική βάση.
Οι παραλλαγές του γονιδίου MC1R εξακολουθούν να μεταβιβάζονται από γενιά σε γενιά και μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και σε παιδιά γονέων που δεν έχουν κόκκινα μαλλιά.
«Οι κοκκινομάλληδες δεν έχουν ψυχή»
Πρόκειται για ένα σύγχρονο στερεότυπο της ποπ κουλτούρας που δεν έχει καμία ιστορική ή επιστημονική βάση.
Η φράση έγινε ευρέως γνωστή μέσα από σατιρικές τηλεοπτικές παραγωγές και αργότερα αναπαράχθηκε ως διαδικτυακό αστείο.
«Οι γυναίκες με κόκκινα μαλλιά ήταν μάγισσες»
Κατά τον Μεσαίωνα, το ασυνήθιστο χρώμα των μαλλιών και οι φακίδες συχνά θεωρούνταν «ύποπτα» χαρακτηριστικά.
Αν και δεν υπάρχουν στοιχεία ότι οι κοκκινομάλλες στοχοποιούνταν αποκλειστικά λόγω του χρώματος των μαλλιών τους, οι δεισιδαιμονίες της εποχής συνέβαλαν στη σύνδεση του χαρακτηριστικού αυτού με τη μαγεία και το υπερφυσικό.
«Μελανιάζουν πιο εύκολα και έχουν πάντα πιο ευαίσθητα δόντια»
Παρότι οι ισχυρισμοί αυτοί κυκλοφορούν εδώ και χρόνια, η επιστημονική τεκμηρίωση παραμένει περιορισμένη και δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα που να επιβεβαιώνουν ότι αποτελούν γενικό χαρακτηριστικό όλων των κοκκινομάλληδων.
Τα κόκκινα μαλλιά δεν είναι απλώς ένα εντυπωσιακό χαρακτηριστικό εμφάνισης. Πίσω από αυτά κρύβονται ενδιαφέρουσες γενετικές ιδιαιτερότητες που συνεχίζουν να απασχολούν τους επιστήμονες. Αν και ορισμένες διαφορές στην ευαισθησία στον πόνο, στην αναισθησία και στην αντίδραση στον ήλιο φαίνεται να έχουν επιστημονική βάση, πολλοί από τους δημοφιλείς ισχυρισμούς γύρω από τους κοκκινομάλληδες παραμένουν απλώς μύθοι.
