Μπουζούκι: μια μελωδική συντροφιά

Συντάκτης: Ανδρέας Φράγκος

Στην ελληνική μουσική, το μπουζούκι είναι η συντροφιά πολλών γενεών, μια ξεχωριστή παρέα, το σήμα κατατεθέν της ελληνικότητας μιας μελωδίας.

Η ιστορία

Είναι άγνωστη η πραγματική ιστορία του μπουζουκιού, ενός οργάνου που σφράγισε τη λαϊκή και έντεχνη μουσική. Υπάρχουν υποθέσεις ότι είναι εξέλιξη μουσικών οργάνων της αρχαίας Ελλάδας όπως η πανδούρα. Φαίνεται να επικράτησε τόσο στο Βυζάντιο όσο και επί Τουρκοκρατίας. Στη σύγχρονη εκδοχή του υπάρχει με τρεις ή τέσσερις διπλές χορδές με κούρδισμα Re-La-Re και Do-Fa-La-Re αντίστοιχα. Είναι βασικό συστατικό της ρεμπέτικης μουσικής και τις τελευταίες δεκαετίες είναι μέρος πολλών συνθέσεων της εγχώριας μουσικής παραγωγής. Ασφαλώς, έχει χαρακτηρίσει τη νυχτερινή ζωή στα μπουζούκια, τα ελληνάδικα, τα ρεμπετομάγαζα και πολλούς συναυλιακούς χώρους.

Ο μεστός ήχος

Αυτό που κάνει ξεχωριστό το μπουζούκι είναι ο ήχος του. Έχει βάθος, μεγάλη αντήχηση, γλυκύτητα, πάθος και δεξιοτεχνία. Μόνο όσοι αγαπάνε τη μουσική του εξελίσσονται σε δεινούς οργανοπαίχτες. Έχει ένα δικό του ταμπεραμέντο και αγγίζει βαθιά την ελληνική ψυχή. Συνθέτες όπως ο Μίκης Θεοδωράκης και ο Σταύρος Ξαρχάκος το έβγαλαν από το λαϊκό πάλκο και το έφεραν στα μεγάλα σαλόνια και στο Μέγαρο Μουσικής. Πλέον διδάσκεται σε όλα τα ωδεία και χιλιάδες νεαροί σπουδαστές μελετούν την δική του παράδοση σε παρτιτούρες και έξοχα τραγούδια. Δίνει μια πνοή από αγάπη και μεράκι. που κανένα άλλο όργανο δεν μπορεί να προσφέρει, χάρη, βέβαια, και στο πολύ ευρύ ρεπερτόριό του.

Η μουσική παράδοση

Από το δημοτικό τραγούδι στο ρεμπέτικο και από το λαϊκό τραγούδι στην έντεχνη μοντέρνα μουσική, το μπουζούκι είναι παρόν σε όλα τα μουσικά κινήματα. Για πολλούς, είναι αδύνατο να σκεφτούν την ελληνική μουσική χωρίς το μπουζούκι, αν και, ασφαλώς, υπάρχουν και πολλά άλλα όργανα με ιστορική συμβολή και ακμαία εξέλιξη. Για όλους, όμως, το μπουζούκι είναι για την εθνική μας παράδοση, ό,τι είναι η ηλεκτρική κιθάρα για τη μέταλ μουσική.

Η πένα

Το να μάθεις μπουζούκι θέλει υπομονή, επιμονή και κάποιο ταλέντο. Είναι σπάνια ευκαιρία η δυνατότητα εξέλιξης παίζοντας αποκλειστικά με πένα, κάτι που δεν είναι εφικτό σε τόση έκταση για την κλασική και την ηλεκτρική κιθάρα. Η πένα και οι συνηχήσεις του προσδίδουν μεγάλη μαεστρία, ευκολία και μια πολυσύνθετη φυσιογνωμία. Μπορεί κανείς, πραγματικά, να ευχαριστηθεί το παίξιμο και, αποκτώντας ευχέρεια και στο δεξί και στο αριστερό χέρι, να είναι πλέον ένας καλός μπουζουκτσής.

Η σύνθεση

Το μπουζούκι είναι ένα όργανο κατάλληλο για σύνθεση. Με τρεις ή τέσσερις και μόνο χορδές, η ταστιέρα παραδίδεται στα χέρια κάθε φέρελπι μουσικού. Η ροή κάθε τραγουδιού, ο καθαρός ήχος, οι εναλλαγές στην ένταση και στην ερμηνεία, οι απαλές δυναμικές κινήσεις και η πλούσια παράδοση είναι παράγοντες που συμβάλλουν σε ένα υπέροχο καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Ο αυτοσχεδιασμός είναι συνώνυμος με τη μουσική του. Έτσι ξεκίνησαν και τα μουσικά του κινήματα όπως το ρεμπέτικο. Σκάλες, δρόμοι, ταξίμια είναι βασικά εργαλεία αυτοσχεδιασμού. Ένας καλός μουσικός μπορεί να μετατρέψει το μπουζούκι σε μια ορχήστρα συνειρμών και εύηχων μελωδιών.

Το μέλλον

Το μπουζούκι γίνεται και ηλεκτρικό. Τα αρμόνια και οι υπολογιστές έχουν επιχειρήσει να μιμηθούν τον ήχο του, αλλά η βαθιά αντήχηση του ξύλινου σκάφους του και τα μελωδικά χτυπήματα των χορδών του δεν είναι εύκολο να αντιγραφούν. Είναι μια σίγουρη επένδυση στο μέλλον της ελληνικής μουσικής και μια απολαυστική παρέα για όλες τις ημέρες του έτους, ακόμη και για την παραλία. Βγάλτε από μέσα σας τον κρυμμένο μουσικό και διδαχθείτε από τον μακρύ κατάλογο των μελωδιών του. Θα καταλάβετε ότι το -κάποτε παρεξηγημένο- μπουζούκι δεν σας χρωστά, αλλά εσείς και όλοι μας χρωστάμε πολλά σε αυτό.

Συντάκτης: Ανδρέας Φράγκος,

Influence:

Είμαι πολιτικός μηχανικός με σημαντική εμπειρία. Έχω πάθος με την ελεύθερη διάδοση και μετάδοση γνώσεων και πληροφοριών…