Με τις νέες συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί εξαιτίας του κορωνοϊού και μας έχουν περιορίσει στο σπίτι, μας παρουσιάζεται μία χρυσή …
Μουσειοπαιδαγωγική- Ένας ανερχόμενος κλάδος στην εκπαίδευση
Τα τελευταία χρόνια αυξάνεται συνεχώς και στην Ελλάδα το ενδιαφέρον για θέματα που αφορούν τα μουσεία, με αποτέλεσμα να αναπτύσσεται ένα ολοένα και διευρυνόμενο πεδίο συζήτησης για ζητήματα σχετικά με τη μουσειολογία, τη μουσειογραφία και τη μουσειοπαιδαγωγική.
Ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα συνειδητοποιήθηκε η δυνατότητα του Μουσείου να λειτουργεί ως εκπαιδευτικός φορέας. Από τον ορισμό του, όπως διατυπώθηκε από το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων, το ICOM (1946), διαφαίνεται ο διευρυμένος ρόλος του: πρόκειται για «ένα μόνιμο ίδρυμα, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, στην υπηρεσία της κοινωνίας και της εξέλιξής της, ανοικτό στο κοινό, που έχει ως έργο του τη συλλογή, μελέτη, διατήρηση, γνωστοποίηση και έκθεση τεκμηρίων του ανθρώπινου πολιτισμού και του περιβάλλοντός του, με στόχο τη μελέτη, την εκπαίδευση και τη ψυχαγωγία».
Καθοριστικό ρόλο στην καθιέρωση της εκπαιδευτικής υπόστασης του Μουσείου, και επομένως στην ανάπτυξη της Μουσειοπαιδαγωγικής, έπαιξε η ίδρυση του ICOM και των διεθνών επιτροπών του σε επιμέρους τομείς της Μουσειολογίας, μια εκ των οποίων ήταν η επιτροπή με αντικείμενα την «Εκπαιδευτική και Πολιτιστική Δράση στα Μουσεία» (Education and Cultural Action-C.E.C.A.), η οποία συσπείρωσε ενδιαφερόμενους σε παγκόσμιο επίπεδο και έδωσε μια ισχυρή ώθηση για την ανάπτυξη της Μουσειοπαιδαγωγικής Επιστήμης.
Η Μουσειοπαιδαγωγική ως επιστημονικός κλάδος αναπτύχθηκε τη δεκαετία του ΄60 στα πλαίσια κινημάτων εκδημοκρατισμού της γνώσης, αλλά και ως ανάγκη της επικοινωνιακής λειτουργίας και πολιτικής των Μουσείων. Ένας ορισμός που θα μπορούσαμε ένα δώσουμε για τη Μουσειοπαιδαγωγική είναι ότι πρόκειται για «την πράξη και τη θεωρία στον τομέα της Παιδαγωγικής, στον οποίο πραγματοποιείται παιδαγωγική πράξη στον χώρο του Μουσείου». Από αυτό προκύπτει, ότι αυτός ο κλάδος εισχωρεί, τόσο στο πεδίο της Μουσειολογίας, όσο και των Παιδαγωγικών Σπουδών, γεγονός που υποδηλώνει την ανάγκη συνεργασίας των δύο τομέων.
Πρόθεση της Μουσειοπαιδαγωγικής είναι να λειτουργήσει ως διαμεσολαβητής μεταξύ των επισκεπτών και του Μουσείου και κυρίως των μουσειακών αντικειμένων, με στόχο τη γνωστική, συναισθηματική και ψυχοκινητική προώθηση του επισκέπτη, ο οποίος σταδιακά θα έχει όλο και λιγότερο την ανάγκη της Μουσειοπαιδαγωγικής. Το Μουσείο, λοιπόν, καλείται να διαδραματίσει βαρύνοντα ρόλο στην Αγωγή και την Εκπαίδευση λόγω της φύσης και των χαρακτηριστικών του. Είναι ένας χώρος που επιτρέπει την καλλιέργεια της αισθητικής αγωγής, δίνει ευκαιρίες διαπολιτισμικής εκπαίδευσης και επιδιώκει την επίτευξη συναισθηματικών και ψυχοκινητικών σκοπών. Και όλα αυτά τα επιτυγχάνονται μέσω βιωματικών προσεγγίσεων και ενεργητικών μεθόδων μάθησης.
Σκοπός της Μουσειοπαιδαγωγικής Επιστήμης είναι καταρχάς η εξοικείωση των επισκεπτών, και μάλιστα των παιδιών και των νέων, με την έννοια του Μουσείου και με το Μουσείο ως φυσικό χώρο. Μέσα από κατάλληλα σχεδιασμένα εκπαιδευτικά προγράμματα η επιστήμη προσπαθεί, παράλληλα με την ανάπτυξη της σκέψης και των γνώσεων, να μυήσει τα παιδιά στην «ανάγνωση» των αντικειμένων και του υλικού πολιτισμού. Εξάλλου, η Μουσειακή Εκπαίδευση θέτει ως ακρογωνιαίο λίθο της την εκπαιδευτική αξία των Αντικειμένων και τη μάθηση σε ένα οργανωμένο περιβάλλον.
Η υλικότητα, η αυθεντικότητα και η αισθητική είναι αξίες των Μουσειακών Αντικειμένων που επιτρέπουν εποπτικότητα, πλούσια ερεθίσματα, προσωπικές εμπειρίες, αλλά και έμπνευση για ένα ταξίδι στο χώρο και στο χρόνο. Επομένως, ένας ακόμα στόχος της Μουσειακής Εκπαίδευσης είναι η κινητοποίηση της φαντασίας και της περιέργειας, που με τη σειρά τους θα οδηγήσουν σε διαφορετικές και πολλαπλές ερμηνείες και αφηγήσεις. Μια από τις βασικές προθέσεις της Μουσειοπαιδαγωγικής είναι να εντάξει στη σχολική ζωή τον πολιτισμό και να συνδέσει τις Μουσειακές γνώσεις με τις καθημερινές εμπειρίες.
Με τη βοήθεια πρωτότυπων δραστηριοτήτων στο χώρο του Μουσείου προάγονται βασικές δεξιότητες, όπως η ομαδική εργασία, και η δημιουργικότητα, καθώς αναγνωρίζεται η κοινωνική διάσταση της επίσκεψης στο Μουσείο. Και φυσικά το Μουσείο δεν δρα ξεχωριστά και ανεξάρτητα από το σχολείο. Αντιθέτως, φροντίζει να εμπλουτίζει και να συμπληρώνει το επίσημη Αναλυτικό Πρόγραμμα, αξιοποιώντας και ενεργοποιώντας όλες τι αισθήσεις, τα συναισθήματα, προκαλώντας συγκίνηση από το θαυμασμό του ωραίου και των αισθητικών αξιών και προσφέροντας μια ευχάριστη και μοναδική εμπειρία στα παιδιά. Κατ’ αυτό τον τρόπο αν το παιδί μάθει ήδη από την παιδική του ηλικία «τον δρόμο προς το Μουσείο», θα επανέρχεται σε αυτό καθ’ όλη του τη ζωή.
