Μητρότητα και τέχνη

Συντάκτης: Νίκη Σταματοπούλου

Γεώργιος Ιακωβίδης (1853-1932), Μητρική στοργή, [1889]

Μητρότητα: η πιο ανιδιοτελής μορφή αγάπης. Η σχέση μητέρας και παιδιού μια σχέση διαχρονική και η ισχυρότερη όλων, αποτέλεσε πάντα πηγή έμπνευσης σε όλες τις εκφάνσεις της τέχνης. Στη ζωγραφική μοναδικοί πίνακες φιλοτεχνήθηκαν στο όνομα της μητρότητας, στη λογοτεχνία σελίδες γέμισαν με σκέψεις και συναισθήματα. 

Η μητέρα ως θεότητα

Ως πρόσωπο η μητέρα λατρεύτηκε και υμνήθηκε σε βάθος χρόνου. Αποτέλεσε τη μητέρα – θέα της αρχαίας εποχής και σύμβολο της γονιμότητας κάτι που απεικονιζόταν στα ειδώλια της νεολιθικής εποχής. Στα Ομηρικά χρόνια η μητέρα – θεά είναι από τη μία σύμβολο του έρωτα στο μυθικό πρόσωπο της Αφροδίτης και από την άλλη στο πρόσωπο της Δήμητρας η πάσχουσα μητέρα. 

Στον Χριστιανισμό η μητέρα Θεοτόκος αποτελεί σύμβολο για τους πιστούς της μητέρας που πάσχει και λατρεύεται με πολλές ιδιότητες, κάτι που φαίνεται από ονόματα που της έχουν δοθεί. Είναι η Παντάνασσα, η Πλατυτέρα, η Οδηγήτρια, η Υπέρμαχος, η Νικοποιός, η Γαλακτοτροφούσα, η Παρηγορήτρια, αλλά πάνω από όλα μητέρα. 

Ζωγραφική και μητρότητα

Η μητρότητα ως θεματική δεσπόζει στη ζωγραφική. Μεγάλοι ζωγράφοι όπως ο Ρενουάρ, ο Πικάσο, ο Μονέ, ο Κλίμτ, ο Ιακωβίδης, ο Λύτρας, ο Γύζης, ο Μόραλης και δεκάδες άλλοι δημιουργοί ακόμα ζωγράφισαν τη μητέρα  σε όλες τις στιγμές της και την αποθέωσαν. Για τις γυναικείες εκπροσώπους του κινήματος του Ιμπρεσιονισμού η γεννημένη στην Αμερική, Γαλλίδα ζωγράφος Μαίρη Κασσάτ, ήταν φημισμένη για τους πολλούς πίνακές της με μητέρες και τα παιδιά τους ενώ ο χώρος του σπιτιού και η ζωή της μητέρας, ήταν θέματα τα οποία είχαν αποκλειστικότητα στις δημιουργίες τους. Σε όλους τους δημιουργούς και σε κάθε πίνακα δεν αναδεικνύεται μόνο η μητρότητα ως φυσικό γεγονός αλλά και μια  έννοια που εγγυάται τη συνέχιση της ζωής και δημιουργεί άρρηκτους δεσμούς της επόμενης γενιάς με την προηγούμενη.

Μητρότητα και λογοτεχνία

Πέρα όμως από τη ζωγραφική η μητέρα υπήρξε μούσα για πολλούς ποιητές αλλά και λογοτέχνες στο πέρασμα των αιώνων. Από τον Σικελιανό, τον Ξενόπουλο, τον Βρεττάκο, τον Καζαντζάκη και το Ρίτσο μέχρι τον Άλαν Πόε, την Περλ Μπακ, τον  Εμίλ Ζολά, τον Στέβενσον, τον Κίπλιγκ  και αμέτρητους άλλους που γέμισαν με την πένα τους σελίδες εμπνευσμένοι από την μητρότητα. 

Συμπέρασμα 

Οι γενιές διαδέχονται η μία την άλλη, αλλά το πρόσωπο της μητέρας θα κρατά πάντα την ιερότητά του. Η τέχνη θα βρίσκει πλούσια θεματολογία από τη μητρότητα και θα περνά με τον δικό της ιδιαίτερο τρόπο την μητρική στοργή που μένει αναλλοίωτη, γιατί όπως είχε γράψει και ο Οδυσσέας Ελύτης «κι ένα τέταρτο μητέρας αρκεί για δέκα ζωές και πάλι κάτι θα περισσέψει που να το ανακράξεις σε στιγμές μεγάλου κινδύνου».

Συντάκτης: Νίκη Σταματοπούλου,

Influence:

Είμαι Φιλόλογος – απόφοιτος του τμήματος Ιστορίας-Αρχαιολογίας στο ΕΚΠΑ. Το 2013 απέκτησα την εξειδίκευση της Ειδικής Παιδαγωγού…