Ο στίχος από το γνωστό τραγούδι του Elton John είναι χαρακτηριστικός: «Η συγγνώμη μοιάζει να είναι η δυσκολότερη λέξη» (Sorry does seem …
Μήπως δεν φταίνε πάντα οι άλλοι;
Υπάρχουν περίοδοι που όλα φαίνονται να μας ενοχλούν. Ο σύντροφός μας δεν συμπεριφέρεται όπως θέλουμε, ένας φίλος μας απογοητεύει, οι συνάδελφοι μας κουράζουν, η δουλειά φαίνεται ανυπόφορη, και ακόμη κι οι μικρές καθημερινές λεπτομέρειες μπορούν να μας πάρουν τη διάθεση.
Τότε ίσως να έχει νόημα να κάνουμε μια δύσκολη αλλά χρήσιμη ερώτηση: είναι πράγματι όλα γύρω μας τόσο άσχημα ή μήπως βλέπουμε τη ζωή μέσα από μια περίοδο βαθιάς δυσαρέσκειας;
Όταν το ίδιο συναίσθημα εμφανίζεται παντού
Αν κάτι μας ενοχλεί σε μια συγκεκριμένη κατάσταση, υπάρχει πιθανότατα ένας πραγματικός λόγος. Όταν όμως η ίδια απογοήτευση επαναλαμβάνεται σχεδόν παντού, τότε χρειάζεται να κοιτάξουμε λίγο περισσότερο προς το εσωτερικό.
Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να πιστεύει ότι η σχέση του δεν τον κάνει πλέον ευτυχισμένο. Πριν να πάρει την απόφαση ότι ο άλλος άνθρωπος είναι το πρόβλημα, θα μπορούσε να ρωτήσει: «Πόσο συχνά νιώθω πραγματικά ικανοποιημένος με τους ανθρώπους γύρω μου;».
Αν παρόμοιες ανησυχίες εμφανίζονται και σε προηγούμενες σχέσεις, φιλίες ή εργασιακές συνεργασίες, τότε υπάρχει πιθανότατα ένα παρόμοιο μοτίβο. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα προβλήματα δεν υπάρχουν. Σημαίνει ότι το τι νιώθουμε επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο τα διαβάζουμε.
Τα συναισθήματα δεν είναι πάντα γεγονότα
Το άγχος μπορεί να μας κάνει να φανταστούμε ότι κάτι είναι πιο κακό από όσο είναι.
Ξυπνάμε στη νύχτα και ξαφνικά μια απόφαση που πήραμε το πρωί φαίνεται καταστροφική. Αντί να θεωρήσουμε ότι ο φόβος μας αποδεικνύει κάτι που πήγε στραβά, μπορούμε να θυμηθούμε πόσες φορές το ίδιο συναίσθημα εμφανιζόταν στο παρελθόν.
Συμβαίνει ίδιο πράγμα όταν πιστεύουμε ότι κάποιος δεν μας συμπαθεί, ότι ένας συνάδελφος ενεργεί σκόπιμα εναντίον μας ή ότι κάτι κακό θα συμβεί.
Μια χρήσιμη ερώτηση είναι: «Αυτό που νιώθω αφορά πραγματικά τη συγκεκριμένη κατάσταση ή είναι ένας τρόπος που συνηθίζω να αντιδρώ;»
Το παρελθόν μπορεί να χρωματίζει το παρόν
Οι προηγούμενες εμπειρίες μας επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο διαβάζουμε τους άλλους. Αν κάποιος έχει μάθει πολύ να περιμένει απόρριψη, αυστηρή κριτική ή απογοήτευση, τότε μπορεί να είναι συνεχώς σε επιφυλακή, ακόμη και όταν τα πράγματα είναι διαφορετικά.
Έτσι, η ουδέτερη συμπεριφορά μπορεί να θεωρηθεί απόρριψη. Ένα λάθος μπορεί να γίνει προσβολή. Μια καθυστέρηση μπορεί να γίνει αδιαφορία.
Δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοούμε τα πραγματικά προβλήματα ή να δικαιολογούμε ανθρώπους που μας συμπεριφέρονται άσχημα. Χρειάζεται όμως να ξεχωρίζουμε αυτό που συμβαίνει τώρα από αυτό που φοβόμαστε ότι θα συμβεί γιατί μας έχει συμβεί πολλές φορές.
Γιατί ακόμη και τα καλά πράγματα μπορεί να χάσουν τη λάμψη τους
Υπάρχει ένας άλλος μηχανισμός: η ηδονική προσαρμογή. Οι άνθρωποι συχνά συνηθίζουν μια θετική αλλαγή και η αρχική χαρά τους μειώνεται.
Μια καινούργια δουλειά, ένα σπίτι, μια αγορά ή μια προσωπική επιτυχία μπορεί να μας κάνει πολύ ευτυχισμένους στην αρχή. Με τον χρόνο γίνεται τετριμμένο και αρχίζουμε να ψάχνουμε το επόμενο πράγμα που θα μας κάνει πιο ευτυχισμένους.
Αυτό εξηγεί γιατί η συνεχής αναζήτηση του «τέλειου» ανθρώπου, της τέλειας δουλειάς ή της τέλειας ζωής δεν παρέχει σταθερή ικανοποίηση.
Πότε η συνεχής δυστυχία χρειάζεται προσοχή
Ποτέ δεν πρέπει να θεωρείται η δυστυχία απλά ως θέμα προοπτικής.
Όταν η χαμηλή διάθεση διαρκεί για πολλές εβδομάδες και συνοδεύεται από απώλεια ενδιαφέροντος ή χαράς, προβλήματα ύπνου, έλλειψη ενέργειας, δυσκολία συγκέντρωσης, χαμηλή αυτοεκτίμηση ή αίσθημα απελπισίας, τότε μπορεί να χρειαστεί να επισκεφτεί κάποιος ειδικό.
Να αναγνωρίζουμε ότι η δική μας ψυχική κατάσταση επηρεάζει τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο δεν είναι αυτοκατηγόρηση. Αντίθετα, μπορεί να είναι ένας τρόπος να μάθουμε περισσότερα για τον εαυτό μας.
Γιατί τότε δεν χρειάζεται να αλλάξουν όλοι οι άνθρωποι και ολόκληρος ο κόσμος για να νιώσουμε καλύτερα. Μπορούμε να αρχίσουμε να εξετάζουμε με περισσότερη ηρεμία πώς ερμηνεύουμε τα πράγματα γύρω μας.
