Μικροπλαστικά στο σώμα μας: Τι ξέρουμε, τι δεν ξέρουμε και γιατί πρέπει να αρχίσουμε να ανησυχούμε

Πριν από λίγα χρόνια, ο όρος «μικροπλαστικά» ήταν σχεδόν άγνωστος στη δημόσια συζήτηση. Σήμερα, τα εύρη είναι αρκετά σαφή ώστε να μην αφήνουν χώρο για άνεση. 

Τι είναι και πώς μπαίνουν στο σώμα

Μικροπλαστικά είναι κομμάτια πλαστικού μικρότερα από 5 χιλιοστά, συχνά πολύ μικρότερα, στην κλίμακα των νανομέτρων. Προέρχονται από τη διάσπαση μεγαλύτερων πλαστικών αντικειμένων υπό την επίδραση ήλιου, νερού και φυσικής τριβής. Μπαίνουν στον οργανισμό μέσω του φαγητού, ειδικά ψαριών και θαλασσινών που έχουν καταπιεί πλαστικό, μέσω του νερού, του αέρα που αναπνέουμε, και μέσω συσκευασιών. Η θέρμανση πλαστικών εντείνει τη διαρροή, γι’ αυτό το ζέσταμα φαγητού σε πλαστικά δοχεία είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό. Μικροπλαστικά έχουν βρεθεί στο αίμα, στους πνεύμονες, στον εγκέφαλο, στον πλακούντα εγκύων γυναικών, στο μητρικό γάλα. Η ερώτηση δεν είναι πλέον αν τα έχουμε μέσα μας. Είναι τι κάνουν εκεί.

Η ελληνική πραγματικότητα στις παραλίες

Τα δεδομένα από την Ελλάδα δεν αφήνουν χώρο για αυταπάτες. Το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών εκτιμά ότι στην επιφάνεια των ελληνικών θαλασσών επιπλέουν περίπου 350.000 μικροπλαστικά ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, ενώ 20 έως 55 χιλιάδες τόνοι πλαστικού καταλήγουν κάθε χρόνο στη θάλασσα από την ελληνική παράκτια ζώνη. Από τον Μάιο του 2021 έως τον Απρίλιο του 2026, καταγράφηκαν 464.935 απορρίμματα σε 204 παραλίες της χώρας και  αυτό είναι μόνο ό,τι φαίνεται στην επιφάνεια. Τα μικροπλαστικά που έχουν εισχωρήσει στην άμμο και στο νερό δεν μετριούνται με μάτι.

Τι ξέρουμε για τις επιπτώσεις στην υγεία

Εδώ η επιστήμη κινείται ακόμα με επιφύλαξη και αυτό δεν είναι ηρεμιστικό, αλλά απλώς ειλικρινές. Τα μικροπλαστικά μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή σε ιστούς όπου συσσωρεύονται. Σε ζωικά μοντέλα, υψηλές συγκεντρώσεις έχουν συνδεθεί με διαταραχές του ενδοκρινικού συστήματος και αλλαγές στην αναπαραγωγική λειτουργία. Αν αυτά ισχύουν και για ανθρώπους, και σε ποιες δόσεις, είναι ακόμα υπό μελέτη. Αλλά το γεγονός ότι τα βρίσκουμε παντού μέσα μας είναι αρκετό για να γεννά αυτές τις ερωτήσεις.

Τι μπορούμε να κάνουμε

Μια απλή λύση αποτελεί το να μη θερμαίνουμε φαγητό σε πλαστικά δοχεία. Να προτιμούμε γυαλί, ανοξείδωτο χάλυβα ή κεραμικά για αποθήκευση. Να μειώσουμε την κατανάλωση τροφίμων σε πλαστική συσκευασία και να φιλτράρουμε το νερό αν χρησιμοποιούμε αποθηκευμένο σε πλαστικά δοχεία. Σε επίπεδο κοινωνίας , άλλες επαρκείς λύσεις απαιτούν ρυθμίσεις όπως φορολογία μιας χρήσης πλαστικού αλλά και επενδύσεις σε εναλλακτικά υλικά. Όμως σε ατομικό επίπεδο, οι παραπάνω επιλογές μειώνουν την έκθεση και μας προστατεύουν σε ένα σημαντικό βαθμό.

Η ανησυχία που δεν πρέπει να γίνει πανικός

Το να αναφέρουμε μικροπλαστικά δε σημαίνει ότι πρέπει να ζούμε με άγχος. Σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε ενήμεροι και να κάνουμε συνειδητές επιλογές. Η επιστήμη συνεχίζει να μελετά, και τα επόμενα χρόνια θα αποκαλύψουν πολύ περισσότερα. Μέχρι τότε, η πρόνοια είναι λογικότερη αντίδραση από την αδιαφορία, την άγνοια ή τον πανικό.

Συντάκτης: Χριστίνα Ζορμπά,

Influence: