Μεσογειακή διατροφή και ψυχική ευεξία. Πως οι μελέτες αλλάζουν την εικόνα που έχουμε γι’ αυτή.

Η μεσογειακή διατροφή έχει μελετηθεί τόσο πολύ που θα περίμενε κανείς να έχουμε ξεμείνει από εκπλήξεις. Ωστόσο, ένα νέο πεδίο ερευνητικού ενδιαφέροντος αποκαλύπτει ότι τα οφέλη της εκτείνονται σε έναν τομέα που παραδοσιακά δεν συνδεόταν με τη διατροφή, την ψυχική ευεξία στη μέση και μεγάλη ηλικία. 

Τι δείχνουν οι μελέτες

Σύμφωνα με μελέτες που δημοσιεύονται κατά καιρούς, όσοι ακολουθούν πιο πιστά τη μεσογειακή διατροφή εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα ψυχικής ευεξίας σε σύγκριση με όσους την ακολουθούσαν λιγότερο. Αυτή η σχέση παρέμεινε ισχυρή ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, η φυσική δραστηριότητα, το κάπνισμα, τα χρόνια νοσήματα και το εισόδημα. Δεν πρόκειται λοιπόν για σύμπτωση. Παράλληλα, μια νεότερη μελέτη στο American Journal of Clinical Nutrition επιβεβαίωσε ότι η μεσογειακή διατροφή προστατεύει καλύτερα από τα καρδιαγγειακά νοσήματα σε σχέση με μια κλασική δίαιτα χαμηλών λιπαρών. Το συμπέρασμα που αναδύεται είναι ότι όχι τα λιπαρά από μόνα τους, αλλά η ποιότητα και η πηγή τους, είναι ό,τι έχει σημασία. Και αυτό δεν είναι απλά ενδιαφέρον. Σε μια εποχή που η κατάθλιψη και το άγχος αποτελούν τα πιο διαδεδομένα νοσήματα παγκοσμίως, είναι δυνητικά σημαντικό.

Η σύνδεση εντέρου-εγκεφάλου που αρχίζει να αποκαλύπτεται

Ένας από τους πιθανούς μηχανισμούς που εξηγεί τη σχέση μεσογειακής διατροφής και ψυχικής υγείας είναι ο γνωστός ως gut-brain axis, η σύνδεση δηλαδή εντέρου-εγκεφάλου. Η τροφή που καταναλώνουμε επηρεάζει άμεσα τη σύνθεση της εντερικής χλωρίδας, το σύνολο των μικροοργανισμών που ζουν στο έντερό μας. Και αυτοί με τη σειρά τους επηρεάζουν την παραγωγή νευροδιαβιβαστών όπως η σεροτονίνη, το 90% της οποίας παράγεται στο έντερο, όχι στον εγκέφαλο. Μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, ελαιόλαδο, ψάρια και φρέσκα λαχανικά τρέφει ευεργετικά βακτήρια που παράγουν ουσίες με αντικαταθλιπτική δράση. Αυτό δεν είναι εικασία πλέον. Είναι αναδυόμενη επιστήμη με ισχυρό ερευνητικό υπόβαθρο.

Η ελληνική κουζίνα ως παράδοξο

Και όμως…υπάρχει κάτι παράδοξο εδώ. Η χώρα που γέννησε τη μεσογειακή διατροφή και κάποτε αποτελούσε πρότυπο εφαρμογής της, έχει κινηθεί τις τελευταίες δεκαετίες σε διαφορετική κατεύθυνση. Η κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων, fast food και ζάχαρης αυξήθηκε σημαντικά, ειδικά στις νεότερες ηλικίες. Η οικονομική κρίση της δεκαετίας του 2010 επέτεινε αυτή την τάση, καθώς τα φθηνότερα τρόφιμα ήταν συνήθως τα λιγότερο υγιεινά. Το αποτέλεσμα είναι ότι η χώρα καταγωγής της μεσογειακής διατροφής την ακολουθεί όλο και λιγότερο.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη

Η μεσογειακή διατροφή δεν είναι δίαιτα. Είναι τρόπος ζωής και μια φιλοσοφία κατανάλωσης που δεν απαιτεί αυστηρά πλάνα και μέτρηση θερμίδων, αλλά συνειδητή επιλογή συγκεκριμένων τροφών έναντι άλλων. Σπουδαία παραδείγματα αποτελούν επιλογές όπως λάδι αντί για βούτυρο, ψάρι αντί για κόκκινο κρέας, φρέσκα λαχανικά αντί για σάλτσες από βάζο. Όσπρια που σπάνια εμφανίζονται στα σύγχρονα τραπέζια και κάποτε ήταν βάση της καθημερινής διατροφής. Όλα τα παραπάνω συνθέτουν μια ενσυνείδητη επιλογή της μεσογειακής διατροφής και όχι επιβεβλημένη από το σύγχρονο τρόπο ζωής.

Η σχέση με τον διαβήτη που ανησυχεί

Μια νέα εκδοχή της μεσογειακής διατροφής φαίνεται να συμβάλλει σημαντικά στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, με έρευνες να δείχνουν έως και 31% μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν τη νόσο άτομα που ακολουθούν το συγκεκριμένο διατροφικό πρότυπο. Σε μια χώρα με αυξανόμενο επιπολασμό του διαβήτη, αυτά τα νούμερα δεν είναι ακαδημαϊκά δεδομένα, είναι εργαλεία δημόσιας υγείας. Το μόνο που χρειάζεται είναι κάποιος να την ακολουθήσει, όχι μόνο για πρόληψη αλλά και για τη διατήρηση της καλής υγείας.

Συντάκτης: Χριστίνα Ζορμπά,

Influence: