Μάσκα: Tο σήμα κατατεθέν της εποχής μας

Συντάκτης: Φιλαρέτη Χρηστίδη

Πρώτα, αποτελούσε μέρος της καθημερινής γκαρνταρόμπας γιατρών, νοσοκόμων και όσων άλλων εργάζονταν στον τομέα της υγείας, σε έναν κόσμο όπου ο κορονοϊός δεν είχε κάνει ακόμα την εμφάνιση του. Μετά, με την πανδημία του κορονοϊού να αναλαμβάνει πρωταγωνιστικό ρόλο στη ζωές μας οι χειρουργικές και υφασμάτινες μάσκες μετατράπηκαν σε καθιερωμένο αξεσουάρ στην καθημερινότητα όλων μας.

Πλέον είναι βασικό κομμάτι της ζωής μας.Τη βάζουμε αφού ξυπνάμε και κάνουμε το πρώτο μας βήμα έξω από το σπίτι, τη βγάζουμε αφότου επιστρέψουμε. Έχει γίνει πλέον κάτι που βάζουμε και βγάζουμε όπως τα γυαλιά ήλιου ή μυωπίας, μία κίνηση που γίνεται ασυνείδητα, σαν να είμαστε σε λειτουργία αυτόματου πιλότου. Οι μάσκες αποτελούν πλέον πέρα από αναπόσπαστο κομμάτι του στυλ μας και αναπόσπαστο της επικοινωνίας μας και της μεταβολής αυτής με τον υπόλοιπο κόσμο. Μίας επικοινωνίας, στην οποία τα χαμόγελα ή αντιθέτως δύο ίσια σοβαρά χείλη αποτελούν μία νοσταλγική ανάμνηση του παρελθόντος. Έτσι, ξαφνικά η ανθρώπινη επικοινωνία φαντάζει ανολοκλήρωτη, με μόνο ένα ζευγάρι μάτια και μία φωνή να τη χαρακτηρίζουν. Γιατί, το τελειωτικό κομμάτι του παζλ του ανθρώπινου προσώπου κρύβεται πίσω από μία παραλληλόγραμμη προσωπίδα. Τη μάσκα.

Μάσκα:Tο σήμα κατατεθέν της εποχής μας

Η μάσκα, έτσι, καταλήγει να αποτελεί σημαία μίας ολόκληρης εποχής και μίας κουλτούρας όπου το άγχος της προστασίας, ο φόβος της ασθένειας και η ανθρώπινη αλληλεγγύη είναι οι κύριοι οδηγοί στην κούρσα της πανδημίας. Έτσι, ξαφνικά οι μάσκες πέρα από ιατρική χρήση αναλαμβάνουν και τη θέση ενός απαραίτητου αξεσουάρ για τον καθημερινό άνθρωπο. Κυριολεκτικά απαραίτητου από πρακτικής άποψης, καθώς χωρίς αυτό δεν επιτρέπεται να κυκλοφορήσει κανείς σε εξωτερικούς και εσωτερικούς χώρους που δεν είναι το σπίτι του. Και, όσον αφορά, το κατά πόσο πλέον ορίζεται ως αξεσουάρ, η απάντηση δίνεται από καταξιωμένους οίκους μόδας, οι οποίοι δημιούργησαν μάσκες που είναι παραπάνω από ένα μέτρο προστασίας. Στο χώρο της μόδας, είναι ένα ένδυμα που όπως δηλώνεται και από την υψηλή τιμή που του αναλογεί δεν είναι απλώς ένα κομμάτι ύφασμα. Είναι μία προσωπική δήλωση είτε μόδας είτε κοινωνικοπολιτικού περιεχομένου

Ασυνείδητα, τότε, η μάσκα μετατρέπεται πέρα από τοίχος προστασίας του σημερινού ανθρώπου από τα υπόλοιπα μέλη της κοινωνίας που τον αποτελεί και ενεργό όργανο απομόνωσης του. Γιατί, σύμφωνα με την ψυχολογία το στόμα είναι καθοριστικής σημασίας στο φιλτράρισμα του ανθρώπινου προσώπου, καθώς ένα χαμόγελο ή η έλλειψη αυτού είναι απαραίτητο “σκονάκι” στην αναγνώριση του ανθρώπινου συναισθήματος. Η κάλυψη αυτού, είναι σαν να κρύβουμε ένα από τα πιο συναισθηματικά και ευανάγνωστα μέρη του εαυτού μας, μεταβάλλοντας το λεξικό της μη λεκτικής ανθρώπινης επικοινωνίας και περιορίζοντας τη μόνο σε ένα ζευγάρι μάτια. 

Η απαραίτητη, όμως, χρήση της μάσκας θα μπορούσαμε να πούμε πως αποκτά και κοινωνικό υπόβαθρο ειδικά στον 21ο πρώτο αιώνα καθώς πέρα από σήμα κατατεθέν της πανδημίας, αποτελεί και αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας του σημερινού ανθρώπου. Επειδή, ο σημερινός άνθρωπος στήνει ένα τοίχος προστασίας πέρα από υλικό – μέσω μίας μάσκας- και πνευματικό προκειμένου να διατηρεί μία αίσθηση ανωνυμίας και να αποφεύγει τις ουσιαστικές σχέσεις με τους γύρω του, με αποτέλεσμα να παρουσιάζει έναν άλλον τέλειο εαυτό χωρίς συναισθήματα, προκειμένου να προστατευτεί, σε περίπτωση δυσάρεστης κατάληξης μίας είτε φιλικής είτε όχι σχέσης. Απόδειξη αυτής της στάσης ζωής είναι η προσκόλληση των ανθρώπων στους υπολογιστές και η τέλεια εικονική πραγματικότητα που τους προσφέρουν όπως και η συνειδητή αποφυγή της κοινωνικής επαφής που συνεπάγεται με τη συνήθεια αυτή πριν καν την έναρξη της πανδημίας. Και εφόσον η κοινωνική απομόνωση αποτελεί ήδη καθιερωμένη συνήθεια του ανθρώπου του 21ου αιώνα, η χρήσης της μάσκας και ο φόβος της ασθένειας που συνεπάγεται με αυτή αποτελεί την τέλεια ευκαιρία για τον σύγχρονο άνθρωπο να καθιερώσει την κοινωνική απομόνωση ως τρόπο ζωής του και μετά το τέλος της πανδημίας. Γιατί, το μικρόβιο της κοινωνικής απομόνωσης ήταν ήδη υπαρκτό. Η πανδημία απλώς το μετάλλαξε και το έκανε απλώς πιο ισχυρό. 

Μάσκα:Tο σήμα κατατεθέν της εποχής μας

Οφείλουμε, όμως, να θυμόμαστε πως η απομόνωση είναι μία επιλογή. Το ίδιο και η επικοινωνία. Και ο μόνος τρόπος με τον οποίο η επιστροφή στην αληθινή κανονικότητα μπορεί να γίνει από μία μελλοντική πιθανότητα, μία χειροπιαστή πραγματικότητα είναι αν χρησιμοποιήσουμε τις μάσκες ως ενθύμιο των χαρακτηριστικών που μας καθιστούν ΄΄άνθρωπο΄΄. Την αλληλεγγύη και την επικοινωνία. Επειδή, το τέλος της εφιαλτικής αυτής περιόδου θα είναι όντως εφικτό, μόνο σε περίπτωση που η απομόνωση αποτελεί παρελθόν και η επικοινωνία παρόν. Γιατί, η αποφυγή αυτής, το μόνο που μπορεί να δημιουργήσει είναι ένα δεύτερο κύμα πανδημίας. Αυτό του αιώνιου φόβου. Πρέπει, λοιπόν, κατά τη διάρκεια αυτής της κατάστασης να μην ξεχνάμε ποιοι ήμασταν και ποιοι είμαστε. Πρέπει να υπενθυμίζουμε στον εαυτό μας, πως επιστροφή στην κανονικότητα δεν σημαίνει απλώς η συνύπαρξη χωρίς μάσκες. Αλλά η συνύπαρξη όπου θα είμαστε άνθρωποι, όπου θα χαμογελάμε, όπου θα επικοινωνούμε, θα αλληλοεπιδράμε. Όπου, δεν θα είμαστε κρυμμένοι από τη μάσκα της ανασφάλειας και του εγωισμού.

Συντάκτης: Φιλαρέτη Χρηστίδη,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.