Κοινωνική Ευαισθητοποίηση: H δεξιότητα που αφύπνισε η πανδημία

Συντάκτης: Φλώρα Φωκά

«Ο άνθρωπος είναι ον φύσει κοινωνικό και πολιτικό. Αυτός που μπορεί να ζήσει μακριά απ’ τις ανθρώπινες κοινωνίες είναι είτε θηρίο είτε θεός»- Αριστοτέλης

Ο άνθρωπος δεν μπορεί να ζήσει μόνος. Είναι ον κοινωνικό, που αποδέχεται, εμπιστεύεται και γίνεται μέρος ενός συστήματος κοινών αξιών και πεποιθήσεων. Κάθε του επιλογή είναι μία προσπάθεια ένταξης, κατηγοριοποίησης και επικοινωνίας στον κοινωνικό ιστό. 

Οι άνθρωποι είναι εγγενώς κοινωνικοί. Δεν είναι όμως αυτό που μας κάνει να ξεχωρίζουμε, αν λάβουμε υπόψιν ότι είναι δύσκολο να σκεφτούμε κάποιο ζώο για το οποίο η ρύθμιση της κοινωνικής συμπεριφοράς δεν είναι σημαντική. Κάτι παρόμοιο με την κοινωνική συμπεριφορά μπορεί να συμβεί ακόμη και σε οργανισμούς που δεν διαθέτουν καν νευρικό σύστημα.

Διαφορετικά ζώα, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων, μοιράζονται πολλούς από τους ίδιους τύπους κοινωνικής συμπεριφοράς, όπως η σχέση και η επιθετικότητα, η καθιέρωση ιεραρχίας και εδαφικότητας. Αυτό μπορεί να συμβαίνει ακόμη και σε είδη, όπως μυρμήγκια, με πρωτόγονο εγκέφαλο. Ωστόσο, παρόλο που μπορεί να μοιραστούμε μερικές από τις ευρύτερες πτυχές της κοινωνικής μας συμπεριφοράς με πιο πρωτόγονα είδη, η ανθρώπινη κοινωνική συμπεριφορά είναι προφανώς πιο περίπλοκη, αλλά όχι λιγότερο σημαντική για την υγεία και την επιβίωσή μας.

Δεδομένης της σημασίας των κοινωνικών αλληλεπιδράσεων για τον άνθρωπο, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός, ότι οι περισσότερες ψυχιατρικές διαταραχές περιλαμβάνουν κάποια διαταραχή της φυσιολογικής κοινωνικής συμπεριφοράς και ότι σε πολλές διαταραχές η μη φυσιολογική κοινωνική λειτουργία είναι ένα από τα κεντρικά συμπτώματα.

Κοινωνική Ευαισθητοποίηση και Συναισθηματική νοημοσύνη

Η συναισθηματική νοημοσύνη (αλλιώς γνωστή ως συναισθηματικό πηλίκο ή EQ) είναι η ικανότητα κατανόησης, χρήσης και διαχείρισης των συναισθημάτων μας με θετικούς τρόπους για την ανακούφιση από το άγχος, την αποτελεσματική επικοινωνία, την ενσυναίσθηση για άλλους ανθρώπους, την αντιμετώπιση των προκλήσεων και την εξάλειψη των συγκρούσεων. 


ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Τι είναι η συναισθηματική νοημοσύνη και πώς μπορούμε να την αναπτύξουμε;


Η συναισθηματική νοημοσύνη μας βοηθά να οικοδομήσουμε ισχυρότερες σχέσεις, να πετύχουμε τους προσωπικούς μας στόχους. Μας συνδέει με τα συναισθήματά μας, μετατρέπει την πρόθεση σε δράση και μας βοηθά να λάβουμε τεκμηριωμένες αποφάσεις σχετικά με το τι έχει μεγαλύτερη σημασία για εμάς.


ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Έχεις υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη;


Η συναισθηματική νοημοσύνη ορίζεται συνήθως από τέσσερα χαρακτηριστικά:

Αυτοδιαχείριση – Η προσπάθεια ελέγχου των παρορμητικών μας συναισθημάτων και συμπεριφορών, ο διαχειρισμός των συναισθημάτων μας με υγιείς τρόπους, η ανάληψη πρωτοβουλιών, η τήρηση των δεσμεύσεων και η προσαρμοστικότητα στις μεταβαλλόμενες συνθήκες.

Αυτογνωσία – Η αναγνώριση των συναισθημάτων μας και πώς επηρεάζουν τις σκέψεις και τη συμπεριφορά μας.

Κοινωνική ευαισθητοποίηση – Η ενσυναίσθηση. Να μπορούμε να κατανοήσουμε τα συναισθήματα, τις ανάγκες και τις ανησυχίες άλλων ανθρώπων, να αφουγκραζόμαστε τα συναισθήματά τους, να έχουμε επίγνωση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν διαφορετικές κοινωνίες και κοινότητες καθημερινά.

Διαχείριση σχέσεων – Να γνωρίζουμε πώς να αναπτύξουμε και να διατηρήσουμε καλές σχέσεις, να επικοινωνούμε με ειλικρίνεια, να εμπνέουμε και να επηρεάζουμε άλλους, να συνεργαζόμαστε αρμονικά σε μια ομάδα και να γνωρίζουμε πώς να διαχειριζόμαστε τις συγκρούσεις.

Η σπουδαιότητα της Κοινωνικής Ευαισθητοποίησης

Σε έναν κόσμο που διαιωνίζει τα στερεότυπα, αποκαλύπτεται επιτακτική η ανάγκη της οικοδόμησης ενσυναίσθησης και κοινωνικής συνείδησης. Στόχος είναι να αντιμετωπίζουμε τους ανθρώπους βάσει του ποιοι πραγματικά είναι και όχι βάσει της εμφάνισής τους και της ταυτότητάς τους. Είμαστε κοινωνικά όντα, χωρίς την κοινωνική συνείδηση δεν θα επιβιώναμε σε καμία κοινωνία.

Η κοινωνική ευαισθητοποίηση είναι η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε τις διαφορετικές προοπτικές και να νιώθουμε ενσυναίσθηση για τους άλλους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων από διαφορετικά υπόβαθρα και πολιτισμούς, εφαρμόζοντας κοινωνικούς και ηθικούς κανόνες συμπεριφοράς. Μια εις βάθος κατανόηση των κοινωνικών και κοινοτικών συνθέσεων, του περιβάλλοντος, των προβλημάτων, των αγώνων, των κανόνων και των πολιτισμών.

Ποιες δεξιότητες σχετίζονται με την κοινωνική ευαισθητοποίηση;

Με βάση τον παραπάνω ορισμό, υπάρχουν αρκετές δεξιότητες που σχετίζονται με την κοινωνική συνειδητοποίηση.

Ευρεία προοπτική: Το να έχουμε ευρεία προοπτική περιλαμβάνει την ικανότητα να βλέπουμε και να κατανοούμε μια κατάσταση ή έννοια από μια εναλλακτική άποψη.

Ενσυναίσθηση: Η ενσυναίσθηση ορίζεται ως η ικανότητα κατανόησης και κοινής χρήσης των συναισθημάτων ενός άλλου. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να συμφωνούμε απαραίτητα με την άποψή του. Έχει να κάνει με την αναγνώριση των συναισθημάτων των άλλων και τη λήψη αποφάσεων που λαμβάνουν υπόψη αυτά τα συναισθήματα.


ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Ενσυναίσθηση: Βλέπω τον κόσμο μέσα από τα μάτια του άλλου


Εκτιμώντας την ποικιλομορφία: Η αξία ότι κάθε άτομο είναι μοναδικό και πως οι διαφορές στη φυλή, το δόγμα, το φύλο, τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή την πεποίθηση δεν πρέπει να αποτελούν κριτήριο για τους ανθρώπους γύρω μας.

Σεβασμός για τους άλλους: Ο σεβασμός στη διαφορετικότητα μας οδηγεί στο να βλέπουμε τον κόσμο με ανοιχτό μυαλό και να προτιμάμε να ρωτάμε, παρά να κρίνουμε. Αποτελεί μία πρόκληση στο να αντιμετωπίζουμε ο ένας τον άλλον με καλοσύνη και περιέργεια παρά μίσος ή προκατάληψη.

Συντάκτης: Φλώρα Φωκά,

Influence:

Οι βασικές σπουδές  που απέκτησα έχουν ως αντικείμενο την  Ελληνική Φιλολογία και Γλωσσολογία στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. Τρέφω μεγάλο ενδιαφέρον για την ανάλυση και επεξεργασία κειμένων…