Το καλοκαίρι πολλοί παρατηρούν ότι μπορούν να περάσουν ώρες χωρίς να πεινάσουν ιδιαίτερα. Ένα ελαφρύ γεύμα, λίγα φρούτα ή μια …
Καύσωνας: Γιατί μας κόβεται η όρεξη;
Όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει, δεν αλλάζει μόνο η διάθεσή μας. Συχνά αλλάζει και η όρεξή μας για φαγητό. Ένα μεγάλο, ζεστό γεύμα μπορεί ξαφνικά να φαίνεται ιδιαίτερα βαρύ, ενώ ένα φρούτο, μια σαλάτα ή ένα δροσερό γιαούρτι μοιάζουν πολύ πιο ελκυστικά.
Η μειωμένη όρεξη στον καύσωνα είναι συχνό φαινόμενο και συνδέεται με τον τρόπο που ο οργανισμός προσπαθεί να διατηρήσει σταθερή τη θερμοκρασία του. Ωστόσο, δεν αντιδρούν όλοι οι άνθρωποι με τον ίδιο τρόπο.
Γιατί η ζέστη μειώνει την πείνα;
Όταν κάνει πολύ ζέστη, το σώμα ενεργοποιεί μηχανισμούς για να αποβάλει θερμότητα. Τα αγγεία του δέρματος διαστέλλονται και αυξάνεται η εφίδρωση, ώστε η εξάτμιση του ιδρώτα να βοηθήσει στην ψύξη του σώματος.
Την ίδια στιγμή, η υψηλή θερμοκρασία μπορεί να επηρεάσει προσωρινά την πρόσληψη τροφής και την αίσθηση της πείνας. Έρευνες έχουν δείξει ότι η έκθεση σε υψηλότερες θερμοκρασίες μπορεί να μειώσει την ποσότητα φαγητού που καταναλώνεται σε ορισμένες συνθήκες. Η αντίδραση, όμως, δεν είναι ίδια σε όλους και οι επιστημονικές μελέτες δεν καταλήγουν σε ένα απόλυτα ενιαίο αποτέλεσμα.
Με άλλα λόγια, η ζέστη μπορεί να «κόψει» την όρεξη, αλλά δεν σημαίνει ότι ο οργανισμός παύει να χρειάζεται θρεπτικά συστατικά.
Η αφυδάτωση μπορεί να κάνει τα πράγματα χειρότερα
Η έντονη εφίδρωση οδηγεί σε απώλεια υγρών και, όταν είναι παρατεταμένη, ηλεκτρολυτών. Η αφυδάτωση μπορεί να προκαλέσει κόπωση, πονοκέφαλο, ζάλη, αδυναμία και ναυτία, συμπτώματα που κάνουν το φαγητό ακόμη λιγότερο ελκυστικό.
Γι’ αυτό στον καύσωνα η ενυδάτωση έχει προτεραιότητα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά τακτική κατανάλωση νερού και περιορισμό του αλκοόλ, των πολύ ζαχαρούχων και της υπερβολικής καφεΐνης.
Δεν χρειάζεται, όμως, να περιμένει κανείς να διψάσει έντονα για να πιει νερό. Η πρόσληψη υγρών καλό είναι να γίνεται σταδιακά μέσα στην ημέρα, ιδιαίτερα όταν υπάρχει έντονη ζέστη ή σωματική δραστηριότητα.
Τι να φάμε όταν δεν έχουμε όρεξη;
Η λύση δεν είναι να παραλείπονται τα γεύματα. Αντί για ένα μεγάλο και βαρύ πιάτο, μπορούν να προτιμηθούν μικρότερα γεύματα μέσα στην ημέρα.
Καλές επιλογές είναι:
φρούτα όπως καρπούζι, πεπόνι, ροδάκινα και πορτοκάλια
σαλάτες με λαχανικά και πηγή πρωτεΐνης
γιαούρτι με φρούτα και λίγους ξηρούς καρπούς
αυγά
ψάρι ή κοτόπουλο
όσπρια σε μορφή δροσερής σαλάτας
κρύες σούπες
ελαφριά γαλακτοκομικά προϊόντα.
Ο στόχος είναι κάθε μικρό γεύμα να προσφέρει θρεπτικά συστατικά και όχι απλώς να είναι «δροσερό». Για παράδειγμα, μια σαλάτα μπορεί να γίνει πολύ πιο πλήρης με αυγό, τόνο, κοτόπουλο, όσπρια ή τυρί.
Ο ΠΟΥ επίσης προτείνει, σε συνθήκες έντονης ζέστης, ελαφρύτερα και μικρότερα γεύματα αντί για μεγάλα γεύματα.
Γιατί προτιμάμε δροσερά τρόφιμα;
Όταν η θερμοκρασία είναι υψηλή, το σώμα ήδη καταβάλλει προσπάθεια για να αποβάλει θερμότητα. Ένα μεγάλο και ιδιαίτερα λιπαρό γεύμα μπορεί να προκαλέσει αίσθημα βάρους και δυσφορίας.
Αντίθετα, τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε νερό, όπως τα φρούτα και πολλά λαχανικά, είναι συνήθως πιο ευχάριστα και μπορούν να συμβάλουν παράλληλα στην πρόσληψη υγρών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποκλειστούν οι υδατάνθρακες, οι πρωτεΐνες ή τα καλά λιπαρά. Απλώς η διατροφή μπορεί να γίνει πιο ελαφριά και να κατανεμηθεί σε μικρότερες ποσότητες.
Προσοχή στα «εύκολα» καλοκαιρινά τρόφιμα
Όταν η όρεξη μειώνεται, είναι εύκολο να αντικατασταθούν τα γεύματα με παγωτά, αναψυκτικά ή γλυκά επειδή είναι δροσερά και καταναλώνονται εύκολα.
Μπορούν φυσικά να υπάρχουν στη διατροφή περιστασιακά, αλλά δεν πρέπει να αντικαθιστούν συστηματικά τα γεύματα. Το σώμα εξακολουθεί να χρειάζεται πρωτεΐνη, φυτικές ίνες, βιταμίνες, μέταλλα και επαρκή ενέργεια.
Επίσης, το αλκοόλ δεν αποτελεί καλή επιλογή για ενυδάτωση. Κατά τη διάρκεια καύσωνα είναι προτιμότερο να περιορίζεται σημαντικά.
Μικρά γεύματα και σωστή ώρα
Ένα πρακτικό κόλπο είναι να μεταφέρονται τα μεγαλύτερα γεύματα στις πιο δροσερές ώρες της ημέρας.
Ένα ελαφρύ πρωινό νωρίς το πρωί, ένα μικρό μεσημεριανό και ένα ελαφρύ βραδινό μπορεί να είναι πιο εύκολα ανεκτά από ένα μεγάλο γεύμα τις ώρες που η θερμοκρασία βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο.
Παράλληλα, καλό είναι να αποφεύγεται η έντονη σωματική δραστηριότητα τις πιο ζεστές ώρες. Ο ΠΟΥ συστήνει να παραμένουμε όσο γίνεται σε δροσερούς χώρους και να αποφεύγουμε την έντονη άσκηση όταν η θερμοκρασία είναι υψηλή.
Πότε η απώλεια όρεξης χρειάζεται προσοχή;
Η προσωρινή μείωση της όρεξης κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα συνήθως δεν αποτελεί από μόνη της λόγο ανησυχίας. Χρειάζεται όμως μεγαλύτερη προσοχή όταν συνοδεύεται από έντονη αδυναμία, ζάλη, πονοκέφαλο, ναυτία, μυϊκές κράμπες, σύγχυση ή σημαντική μείωση της ούρησης.
Τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι, οι έγκυες, τα άτομα με χρόνια νοσήματα και όσοι λαμβάνουν συγκεκριμένα φάρμακα είναι πιο ευάλωτοι στις επιπτώσεις της ζέστης.
Σε περίπτωση σύγχυσης, απώλειας συνείδησης, σπασμών ή σοβαρής επιδείνωσης της κατάστασης, απαιτείται άμεση ιατρική βοήθεια, καθώς μπορεί να πρόκειται για θερμοπληξία.
Η ζέστη μπορεί πράγματι να μειώσει προσωρινά την όρεξη, καθώς ο οργανισμός βρίσκεται σε συνεχή προσπάθεια να διατηρήσει τη θερμοκρασία του και να αντιμετωπίσει την απώλεια υγρών. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να παραμελείται η διατροφή.
Στον καύσωνα, η καλύτερη προσέγγιση είναι απλή: νερό τακτικά, μικρότερα και ελαφρύτερα γεύματα, φρούτα και λαχανικά, επαρκής πρωτεΐνη και αποφυγή υπερβολικού αλκοόλ. Όταν η απώλεια όρεξης είναι έντονη ή συνοδεύεται από συμπτώματα θερμικής εξάντλησης, χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή και, εφόσον επιμένει, ιατρική αξιολόγηση.
