Η τέχνη του Αιγαίου ως αφετηρία της Ευρωπαϊκής τέχνης

Συντάκτης: Νίκη Σταματοπούλου

Η τέχνη του Αιγαίου έχοντας την αφετηρία της γύρω στο 2000 π.Χ. δημιούργησε ένα ιδιαίτερο πολιτισμό ο οποίος πήρε το όνομα «Αιγαιακός» αποτελούμενος από τον Κυκλαδικό, τον Κρητικό ή Μινωικό και  τον Μυκηναϊκό πολιτισμό αντίστοιχα.

Ο Κυκλαδικός πολιτισμός 

Πρώτος χρονολογικά είναι ο Κυκλαδικός πολιτισμός. Η πρώτη του φάση τοποθετείται μεταξύ των 3200-2000 π.Χ. Από τα ηφαιστειογενή πετρώματα των νησιών κατασκευάστηκαν τα πρώτα εργαλεία όπως τα βέλη από τον  οψιανό της Μήλου και ποικίλα αντικείμενα από μάρμαρο της Πάρου και της Νάξου. Η περίοδος αυτή μάλιστα  χαρακτηρίζεται από την άνθηση της γλυπτικής ενώ οι επόμενες φάσεις ανάμεσα στα έτη  2000-1100 π.Χ., χαρακτηρίζονται από την άνθιση της ζωγραφικής.

 Το σπουδαιότερο δείγμα της ζωγραφικής του Κυκλαδικού πολιτισμού είναι οι τοιχογραφίες από το Ακρωτήρι της Θήρας. Οι κυκλαδικές τοιχογραφίες δείχνουν όχι μόνο καθημερινές δραστηριότητες, αλλά και εξωτικά τοπία, απόρροια των εμπειριών από τα ταξίδια των Κυκλαδιτών. Άξια λόγου είναι επίσης τα δείγματα της κυκλαδίτικης αγγειοπλαστικής τέχνης και ειδικά τα κεραμικά σκεύη τα οποία βρέθηκαν σε τάφους. Είναι διακοσμημένα με γεωμετρικά ή φυσιοκρατικά μοτίβα καταπληκτικής αρμονίας και συμμετρίας. 

Με το πέρασμα των χρόνων και την ανερχόμενη δύναμη των Μυκηνών επηρεάστηκε ο Κυκλαδικός πολιτισμός όμως ποτέ δεν έχασε το νησιωτικό χαρακτήρα του, που είχε τρία βασικά γνωρίσματα: την ευελιξία, την ευρηματικότητα, την ελευθερία έκφρασης.

Μινωικός Πολιτισμός

Μετά την Κυκλαδίτικη τέχνη, η Μινωική τέχνη είναι σαφώς ιδιαίτερη σε σχέση με την τέχνη των πολιτισμών της περιοχής της Μεσογείου και στους οργανωμένους οικισμούς των Κρητών αναπτύχθηκαν η λιθοτεχνία, η κεραμική, η χρυσοχοΐα, η ελεφαντουργία.

Δείγματα σημαντικής αρχιτεκτονικής ήταν αναμφισβήτητα η Κνωσός και η Φαιστός τα οποία με τα μνημειώδη ανάκτορά τους αποτέλεσαν τα  μεγάλα πολιτικά και θρησκευτικά κέντρα των βασιλέων του νησιού.

Μυκηναϊκός πολιτισμός

Ο Μυκηναϊκός πολιτισμός  χρονικά συμπίπτει με την τελευταία φάση της εποχής του χαλκού στην ευρύτερη περιοχή του Αιγαίου, ανάμεσα στο 1600 και το 1100 π.Χ., Από το 1500 π.Χ. και μετά ο μυκηναϊκός πολιτισμός, αφού αναπτύχθηκε πλήρως στην ηπειρωτική Ελλάδα  σε περιοχές όπως οι Μυκήνες, η Τίρυνθα, η Πύλος, ο Ορχομενός, η Αθήνα, εξαπλώθηκε στο Αιγαίο, τη Μέση Ανατολή και την Κεντρική Μεσόγειο. Χωρίς αμφιβολία, η μυκηναϊκή τέχνη επηρεάστηκε από τη μινωική. Ανέπτυξε όμως έναν εντελώς ιδιαίτερο χαρακτήρα, ο οποίος εκφράστηκε με εντυπωσιακά στοιχεία σε διαφορετικές μορφές τέχνης που επηρέασαν τους λαούς των παραλίων της Μεσογείου. 

Κανένας δεν μπορεί να αμφισβητήσει το γεγονός ότι το Αιγαίο βρισκόταν και  βρίσκεται στον πυρήνα του ελληνικού πολιτισμού από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Ασκούσε και θα ασκεί την επιρροή του στους καλλιτέχνες και θα γεφυρώνει ως θέμα και κοινό σημείο αναφοράς τόσο τους καλλιτέχνες μεταξύ τους όσο και τον ίδιο το θεατή, δημιουργώντας μνήμες και ενισχύοντας το Ελληνικό στοιχείο. Η τέχνη του Αιγαίου θα παραμένει το προπύργιο της Ευρωπαϊκής τέχνης με ιδιαίτερη αξία που χάνεται στα βάθη των αιώνων. 

Συντάκτης: Νίκη Σταματοπούλου,

Influence:

Είμαι Φιλόλογος – απόφοιτος του τμήματος Ιστορίας-Αρχαιολογίας στο ΕΚΠΑ. Το 2013 απέκτησα την εξειδίκευση της Ειδικής Παιδαγωγού…