Η τέχνη της κηπουρικής: Γιατί χρειαζόμαστε το χώμα, τα λουλούδια και τα ζουζούνια;
«Όταν κάθεστε σε ένα γραφείο όλη την ημέρα, υπάρχει κάτι κυριολεκτικά όμορφο εκεί έξω. Βάζοντας τα χέρια σας στο χώμα και σκάβοντας γίνεστε ένα με τη φύση» λέει η Aldrich εκδότρια σε ένα περιοδικό στο Νιου Τζέρσεϊ. Η Aldrich δεν είναι η μόνη που αισθάνεται κατά αυτόν τον τρόπο. Πολλοί κηπουροί μεταφράζουν το χόμπι τους ως το τέλειο αντίδοτο στον σύγχρονο κόσμο, ένας τρόπος διεκδίκησης των άυλων αγαθών που έχουμε απολέσει εξαιτίας των γρήγορων ρυθμών ζωής.
Η αισθητική εμπειρία της κηπουρικής «επιτρέπει στους ανθρώπους να συνδεθούν με αυτή την αρχέγονη κατάσταση» επισημαίνει ο James Jiler, ο ιδρυτής και διευθυντής του Urban GreenWorks, ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός με έδρα το Μαϊάμι που δημιουργεί κήπους και πάρκα σε γειτονιές χαμηλού εισοδήματος. «Πολλοί άνθρωποι καταλαβαίνουν αυτή την εμπειρία. Μπορεί να μην είναι σε θέση να την περιγράψουν, αλλά καταλαβαίνουν τι συμβαίνει.» Η εργασία στον κήπο έχει και άλλες πνευματικές ανταμοιβές. Εκτός του ότι είναι μια πηγή φρέσκων και υγιεινών προϊόντων, η κηπουρική μπορεί να μετριάσει την πίεση, να σας κρατήσει εύκαμπτους ακόμη και να βελτιώσει τη διάθεσή σας.
Ανακούφιση από το στρες
Μια πρόσφατη μελέτη στην Ολλανδία δείχνει ότι η κηπουρική μπορεί να καταπολεμήσει το στρες αποτελεσματικότερα από ό, τι άλλες χαλαρωτικές δραστηριότητες αναψυχής.
Πιο ειδικά, μετά την ολοκλήρωση μιας αγχωτικής εργασίας, οι εθελοντές κλήθηκαν οι μισοί να διαβάσουν και οι υπόλοιποι να ασχοληθούν με κηπευτικές εργασίες για 30 λεπτά. Στη συνέχεια, η ομάδα των κηπουρών ανέφερε ότι βρίσκονταν σε καλύτερη διάθεση σε σχέση με την ομάδα ανάγνωσης, ενώ εμφάνισαν χαμηλότερα επίπεδα της ορμόνης του στρες, της κορτιζόλης.
«Ζούμε σε μια κοινωνία όπου μεγιστοποιούμε τις δυνάμεις μας και πολλές φορές ξεπερνάμε τα όριά μας» επισημαίνει η Andrea Faber Taylor, μία εκπαιδεύτρια κηπουρικής και ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Illinois.
Η λεγόμενη κατευθυνόμενη προσοχή, ένα νευρολογικό φαινόμενο που προκύπτει από την υπερβολική χρήση του εγκεφάλου, για παράδειγμα δημιουργείται από τα κινητά τηλέφωνα και τα e-mail, και ως αποτέλεσμα αυτής γινόμαστε οξύθυμοι, επιρρεπείς σε λάθη, αποσπάται η προσοχή μας και αγχωνόμαστε.
Ευτυχώς, αυτή η «κόπωση της προσοχής» φαίνεται να είναι αναστρέψιμη. Μετά από μια θεωρία που προτείνεται από το Πανεπιστήμιο του Michigan ερευνητές στη δεκαετία του 1980, η Taylor και άλλοι ειδικοί έχουν υποστηρίξει ότι μπορούμε να συμμετάσχουμε στην «ακούσια προσοχή», μία αβίαστη μορφή προσοχής που χρησιμοποιούμε για να απολαύσουμε τη φύση.
Βελτίωση της ψυχικής υγείας
Η ακούσια προσοχή της κηπουρικής μπορεί ακόμη να βοηθήσει στην απομάκρυνση των συμπτωμάτων της κατάθλιψης. Σε μια μελέτη που διεξήχθη στη Νορβηγία, οι άνθρωποι που είχαν διαγνωστεί με κατάθλιψη, με χαμηλή διάθεση ή διπολική διαταραχή καλλιεργούσαν για έξι ώρες την εβδομάδα λουλούδια και λαχανικά.
Μετά από τρεις μήνες, οι μισοί από τους συμμετέχοντες είχαν βιώσει μια μετρήσιμη βελτίωση των συμπτωμάτων της κατάθλιψής τους. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η διάθεσή τους βελτιώθηκε περισσότερο μετά από τρεις μήνες. Οι ερευνητές προτείνουν ότι η καινοτομία της κηπουρικής μπορεί να ήταν αρκετή, ώστε να ταρακουνήσει τους συμμετέχοντες από τις μελαγχολίες τους, αλλά μερικοί εμπειρογνώμονες προχώρησαν σε μια πολύ πιο ριζοσπαστική εξήγηση για το πώς η κηπουρική μπορεί να μετριάσει την κατάθλιψη.
Ο Christopher Lowry, επίκουρος καθηγητής της φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο, εμβολίασε ποντίκια με ένα βακτήριο, το mycobacterium vaccae, που βρίσκεται συνήθως στο έδαφος. Το συγκεκριμένο έχει βρεθεί ότι αυξάνει την απελευθέρωση και τον μεταβολισμό της σεροτονίνης σε τμήματα του εγκεφάλου που ελέγχουν τη γνωστική λειτουργία και τη διάθεση. Το σκάψιμο στο χώμα δεν είναι το ίδιο με τη λήψη prozac, φυσικά, αλλά ο Lowry υποστηρίζει ότι, επειδή οι άνθρωποι εξελίχθηκαν μαζί με το m.vaccae, η σχετική έλλειψη αυτών των «παλιών φίλων» στο σημερινό περιβάλλον έχει αποσυντονίσει το ανοσοποιητικό σύστημα.
Η έλλειψη αυτή μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονή, η οποία εμπλέκεται σε μια σειρά από σύγχρονες ασθένειες, όπως καρδιακή νόσο, διαβήτη και κατάθλιψη. «Με την επαναφορά αυτών των βακτηρίων στο περιβάλλον μετριάζονται ορισμένα από αυτά τα προβλήματα» επισημαίνει ο Lowry.
Άσκηση
«Υπάρχουν πολλές διαφορετικές κινήσεις στην κηπουρική, έτσι μπορείτε να συνδυάσετε τη σωματική άσκηση» διευκρινίζει ο William Maynard, συντονιστής προγραμμάτων ανάπλασης πάρκων στο Σακραμέντο. Το σκάψιμο, το φύτεμα, το ξεβοτάνισμα και άλλες επαναλαμβανόμενες εργασίες που απαιτούν δύναμη ή τέντωμα είναι άριστες μορφές άσκησης χαμηλής έντασης, ειδικά για ανθρώπους μέσης ηλικίας, με ειδικές ανάγκες ή με χρόνιες παθήσεις.
Υγεία του εγκεφάλου
Έρευνες έρχονται να καταδείξουν ότι η σωματική δραστηριότητα που σχετίζεται με την κηπουρική μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης της άνοιας. Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο συνδυασμός της φυσικής και διανοητικής δραστηριότητας που εμπλέκονται στην κηπουρική επιδρά θετικά στο μυαλό. Και για τους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν ήδη πνευματική εξασθένηση, έστω και μία βόλτα σε έναν κήπο μπορεί να αποβεί θεραπευτική. Οι εικόνες, οι μυρωδιές και οι ήχοι του κήπου προωθούν τη χαλάρωση και μειώνουν το στρες.
