Η σημασία της δημιουργίας ενός συμπεριληπτικού σχολείου για την οικοδόμηση μιας κοινωνίας δίχως διακρίσεις

Συντάκτης: Δήμητρα Μανδαλιανού

 Από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 έχει ξεκινήσει να εμφανίζεται σε πολλά εκπαιδευτικά συστήματα σε διεθνές επίπεδο μια νέα εκπαιδευτική φιλοσοφία, η «συμπερίληψη» ή «συμπεριληπτική εκπαίδευση».

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται έντονο ενδιαφέρον για το ζήτημα των ανισοτήτων στην εκπαίδευση και την καταπολέμησή του με σκοπό την παροχή ισότιμων ευκαιριών μάθησης σε όλα τα παιδιά ανά τον κόσμο. 

Το γεγονός αυτό σχετίζεται σαφώς με την πρόοδο που χαρακτηρίζει τις περισσότερες σύγχρονες κοινωνίες σε όλους σχεδόν τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας και που έχει επηρεάσει αναπόφευκτα και το χώρο της εκπαίδευσης. Ως εκ τούτου,  από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 έχει ξεκινήσει να εμφανίζεται σε πολλά εκπαιδευτικά συστήματα σε διεθνές επίπεδο μια νέα εκπαιδευτική φιλοσοφία, η «συμπερίληψη» ή «συμπεριληπτική εκπαίδευση».

Καταρχάς, προκειμένου να γίνει κατανοητή η πολύτιμη σημασία της δημιουργίας ενός συμπεριληπτικού σχολείου για την οικοδόμηση μιας κοινωνίας δίχως διακρίσεις κρίνεται σκόπιμο να αποσαφηνιστεί το περιεχόμενο του όρου «συμπερίληψη» ή «συμπεριληπτική εκπαίδευση». 

Ειδικότερα, ο εν λόγω όρος συχνά ταυτίζεται με τον όρο «ειδική εκπαίδευση», διότι υπάρχει μια κοινή παρανόηση πως η συμπερίληψη αφορά στην εκπαίδευση παιδιών που θεωρούνται ως άτομα με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Ωστόσο, η έννοια της συμπερίληψης είναι ευρύτερη, αφού δεν ενδιαφέρεται μόνο για την τοποθέτηση των παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στο γενικό σχολείο και την αλληλεπίδρασή τους με τους τυπικής ανάπτυξης συμμαθητές τους. Αντιθέτως, ενδιαφέρεται για τις συνθήκες υπό τις οποίες πρέπει να εκπαιδεύονται όλοι οι μαθητές του σχολείου είτε έχουν ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες είτε όχι.  

Σύμφωνα, λοιπόν, με τις αρχές της συμπερίληψης, όλοι οι μαθητές πρέπει να φοιτούν στο ίδιο σχολείο, να διδάσκονται από τους ίδιους εκπαιδευτικούς, να ακολουθούν το ίδιο αναλυτικό πρόγραμμα και γενικά να λαμβάνουν ίσες ευκαιρίες μάθησης ανεξάρτητα από την εθνικότητα, το φύλο, τη θρησκεία, τον σεξουαλικό προσανατολισμό, την κοινωνική τάξη και τη διανοητική ικανότητά τους. 

Με άλλα λόγια, η συγκεκριμένη εκπαιδευτική φιλοσοφία προωθεί την ιδέα της λειτουργίας ενός συμπεριληπτικού σχολείου, δηλαδή ενός σχολείου που θα περιλαμβάνει όλους τους μαθητές ανεξαιρέτως και θα καλωσορίζει τη διαφορετικότητά τους εκλαμβάνοντάς την ως πηγή μάθησης και όχι ως πρόβλημα. 

Συνοψίζοντας, από τη διασαφήνιση του όρου «συμπερίληψη» ή «συμπεριληπτική εκπαίδευση» εξάγεται το συμπέρασμα ότι η εν λόγω εκπαιδευτική φιλοσοφία ενέχει θετικές επιδράσεις όχι μόνο για τους μαθητές με ή χωρίς ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, αλλά για όλους τους εμπλεκομένους στη μαθησιακή διαδικασία και κατ’ επέκταση για την κοινωνία στο σύνολό της. 

Χάρη στην εφαρμογή της συμπερίληψης αμβλύνονται οι εκπαιδευτικές ανισότητες και έτσι προωθείται μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς, αφού παρέχεται στα παιδιά, αλλά και σε όλους όσοι σχετίζονται με την εκπαίδευσή τους (εκπαιδευτικοί, σχολικές αρχές, γονείς κ.ά.) η δυνατότητα να συνειδητoποιήσουν ότι όλοι οι άνθρωποι ανεξάρτητα από τις διαφορές τους είναι ίσοι και ότι έχουν ίσα δικαιώματα, τα οποία πρέπει να σέβονται και να προστατεύουν όλοι τόσο εντός όσο και εκτός του σχολικού περιβάλλοντος. 

Τέλος, η συμπερίληψη, πέρα από τη συνεισφορά της στη δημιουργία ενός σχολείου και μιας κοινωνίας για όλους, έχει θετικό αντίκτυπο και στην ίδια τη μαθησιακή διαδικασία, καθώς η ποικιλομορφία που χαρακτηρίζει μια συμπεριληπτική τάξη προσφέρει σε όλους τους μαθητές πολλές ιδέες, προοπτικές και λύσεις σε προβλήματα, βελτιώνοντας τους τρόπους μάθησής τους.

Βιβλιογραφία

– Σακκούλα, Ν. & Κουρέα, Π. (2020). Συμπερίληψη παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες: Ο ρόλος του Διευθυντή. Επιστήμες Αγωγής, 3, 23-50. Ανακτήθηκε από: 

https://ejournals.lib.uoc.gr/index.php/edusci/article/view/1221/1114

– Στασινός, Δ. (2020). Η ειδική συμπεριληπτική εκπαίδευση 2027: Η ελκυστική εκδίπλωσή της στο νέο ψηφιακό σχολείο με ψηφιακούς πρωταθλητές. Αθήνα: Παπαζήση.

– Ainscow, Μ., Booth, Τ. & Dyson, A. (2006). Improving Schools, developing inclusion. London: Routledge.

– Βarton, L. (1997). Inclusive education: Romantic, subversive or realistic? International Journal of Inclusive Education, 3, 231–242.

– Booth, Τ., Nes, Κ. &   Strοmstad, Μ. (2003). Developing inclusive teacher education. London: Routledge.

– Carolan, J. & Guinn, Α. (2007). Differentiation: Lessons. Educational Leadership, 5, 44-47.

Συντάκτης: Δήμητρα Μανδαλιανού,

Influence:

Είμαι απόφοιτος του τμήματος Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και φοιτήτρια του Πρoγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση…