Η Φωτορύπανση, το social jet lag και άλλες καταστάσεις αποσυντονισμού των βιολογικών μας ρολογιών…

Συντάκτης: Χριστίνα Κουνατιάδου, Ειδικευόμενη ψυχιατρικής, Science of Stress Msc.

Τι αποσυντονίζει τα βιολογικά μας ρολόγια και νιώθουμε έλλειψη ενέργειας; Μαθαίνουμε για το social και cyborg jet lag καθώς και να κλείνουμε τα φώτα! Είναι πιο σημαντικό απ’ όσο νομίζουμε…

Η φωτορύπανση βλάπτει τους εσωτερικούς ρυθμούς του οργανισμού μας

Αν έχουμε δει φωτογραφίες του πλανήτη μας τη νύχτα θα έχουμε εντυπωσιαστεί από τα διάσπαρτα φωτεινά σημάδια στο χάρτη. Η εικόνα είναι όμορφη, αλλά πίσω από αυτήν κρύβονται κίνδυνοι. Η έκθεση μας σε ηλεκτρικές πηγές φωτός μετά τη δύση του ηλίου ενώ υπήρξε καθοριστική για την εξέλιξη του είδους μας, φαίνεται να συνδέεται με την απορρύθμιση των εσωτερικών ρολογιών και συνδέεται με επιβαρυντικές συνέπειες σε οργανικό και συμπεριφορικό επίπεδο.

Η απορρύθμιση των βιολογικών μας ρολογιών βλάπτει τη διαύγεια του νου

Έχει φανεί από μελέτες σε διαγονιδιακά ποντίκια πως η απενεργοποίηση γονιδίων του βιολογικού ρολογιού σχετίζεται με την απορρύθμιση της ημερήσιας διακύμανσης της γλυκόζης στο αίμα μας και του μεταβολισμού των λιπιδίων. Η παράταση της εγρήγορσης κατά τις νυχτερινές ώρες παρεμβαίνει στην ωφέλιμη διακύμανση των επιπέδων κορτιζόλης στο αίμα κι επηρεάζει την πρωινή διανοητική διαύγεια κι ενεργητικότητα.
Η διατάραξη των βιολογικών ρυθμών έχει συσχετιστεί με διαταραχές της διάθεσης, με διαταραχές του ύπνου, με εμφάνιση σακχαρώδους Διαβήτη τύπου 2 και μεταβολικού συνδρόμου, φαίνεται να σχετίζεται με την αρτηριακή υπέρταση, με καρδιαγγειακά νοσήματα, μυϊκή ατροφία, πρόωρη γήρανση.

Κορτιζόλη και μελατονίνη: δύο ορμόνες- βοηθοί της διαύγειας του νου και του ύπνου μας

Σήμερα ξέρουμε πως κάτω από φυσιολογικές συνθήκες, η περισσότερη κορτιζόλη στον οργανισμό μας παρατηρείται τις πρώτες πρωινές ώρες κι ακολουθεί πτωτική συγκέντρωση όσο πλησιάζει το βράδυ, εξασφαλίζοντας την απαραίτητη εγρήγορση και παραγωγικότητα στους μη-νυκτόβιους ανθρώπινους οργανισμούς. Όσο για τη μελατονίνη, ορμόνη που βοηθάει στο να μας πάρει ο ύπνος, ξεκινά υπο φυσιολογικές συνθήκες να εκκρίνεται στις 21.00 και σταματάει στις 7.00. Όμως, όπως έχει αποδειχθεί, συντελεί και στη μείωση της καρκινογένεσης, την αντιοξειδωτική διαμεσολάβηση, τη νευροπροστασία, την ανάπτυξη των οστών κ.α.

Μήπως πάσχουμε από social jet lag;

Θα μπορούσαμε να ζούμε με ένα διαρκές jet lag; Κάτι τέτοιο φαίνεται να συμβαίνει κι ας μην ταξιδεύουμε τόσο συχνά, διότι με έναν τρόπο είναι σαν να ταξιδεύουμε συχνά. Εκτός από το ταξιδιωτικό jet lag, το social jet lag περιγράφεται ως η απορρύθμιση της ρουτίνας του ύπνου κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου λόγω κοινωνικών δραστηριοτήτων και νυχτερινής διασκέδασης. Το σώμα μας εκτίθεται σε μια στρεσογόνο συνθήκη που εκ των υστέρων υποβάλλει τον οργανισμό σε ένα χρόνο επαναπροσαρμογής κι η φθορά φαίνεται να επέρχεται αθροιστικά.

Cyborg jet-lag: αφήστε το κινητό από το χέρι μία ώρα πριν πάτε για ύπνο

Κι αν ξαπλώνουμε νωρίς, σημαίνει ότι κοιμόμαστε και νωρίς; Μια σύγχρονη και ταχέως επικρατούσα μορφή διαταραχής είναι το cyborg jet-lag που χαρακτηρίζει την αδιάρρηκτη σχέση μας με το κινητό μέχρι και ακριβώς πριν τον ύπνο. Το μπλε φώς της οθόνης του κινητού ή του υπολογιστή πριν τον ύπνο όσο μοιάζει να μας χαλαρώνει άλλο τόσο μας κρατάει σε βλαπτική εγρήγορση.

Δεν είναι, όμως, αργά για να επιτρέψουμε στο σώμα μας να βγάλει εις πέρας την ήδη απαιτητική του δουλειά. Όλα τα κύτταρα μέσα του δουλεύουν αποκλειστικά για εμάς. Μπορούμε, λοιπόν, να ξεκινήσουμε αφήνοντας το κινητό περίπου μια ώρα πριν αποφασίσουμε να πάμε για ύπνο. Κι αυτό το “να πάμε για ύπνο” να μην είναι το ίδιο αργά με χτες. Μας αξίζει.

Συντάκτης: Χριστίνα Κουνατιάδου, Ειδικευόμενη ψυχιατρικής, Science of Stress Msc.

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.