Η διαφύλαξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς

Συντάκτης: Γιώτα Χαρλαύτη

Η παγκοσμιοποίηση έχει προκαλέσει μεταβολές στη ζωή και τα χαρακτηριστικά της ταυτότητας των πολιτών στο σύνολο του δυτικού κόσμου, μεταβολές οι οποίες εξαπλώνονται ραγδαία και στον ανατολικό κόσμο. Αφενός παρατηρείται μια οιονεί εξομοίωση και ομογενοποίηση των πολιτισμών στη συνείδηση των πολιτών και αφετέρου ανιχνεύεται μια επιδίωξη για τη διατήρηση της αυτοτέλειας και της αυτονομίας του κάθε πολιτισμού.

Έτσι καταβάλλονται προσπάθειες για την αναγνώριση και ενίσχυση των χαρακτηριστικών των πολιτιστικών ταυτοτήτων μέσα από την επιμόρφωση των πολιτών επί θεμάτων σχετικών με την πολιτιστική τους κληρονομιά, με την ελπίδα ότι αυτό θα βοηθήσει στην αντιμετώπιση της αλλοτρίωσης. Η αξιοποίηση υλικών καταλοίπων, αρχαιολογικών χώρων, μνημείων, κτηρίων, τόπων μνήμης και μουσείων συμβάλλουν στην ιστορική παιδεία των πολιτών, η οποία με τη σειρά της ενδυναμώνει την πολιτιστική ταυτότητα.

Ο ορισμός της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς δόθηκε από τη Σύμβαση για την Προστασία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς (Παρίσι 1972). Τα μνημεία και οι περιοχές που περιλαμβάνονται στον ορισμό αυτό αναγνωρίζονται ως ένα μέρος της κληρονομιάς η οποία χρήζει προστασίας. Για το σκοπό αυτό λαμβάνονται διαρκώς νέα μέτρα, κυρίως με τη μορφή συνθηκών, ώστε να αναπτυχθεί ένα αποτελεσματικό σύστημα συλλογικής προστασίας της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς που έχει παγκόσμια αξία, και το οποίο θα είναι οργανωμένο σε μόνιμη βάση και σύμφωνα με τις σύγχρονες επιστημονικές μεθόδους.

Το 2001 η UNESCO δημοσίευσε την Παγκόσμια Διακήρυξη σχετικά με την Πολιτιστική Ποικιλότητα, όπου τονίζεται ότι «η περιφρούρηση της γλωσσικής κληρονομιάς των ανθρώπων και η παροχή υποστήριξης στην έκφραση, τη δημιουργία και τη διάδοση αυτής της κληρονομιάς στον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό γλωσσών, περιλαμβάνονται στις οδηγίες του Σχεδίου Δράσης για την εφαρμογή της Παγκόσμιας Διακήρυξης της UNESCO σχετικά με την Πολιτιστική Ποικιλότητα».

Το ερώτημα όμως είναι πώς θα ενθαρρύνουμε κυρίως τους νέους ανθρώπους να ασχοληθούν με την διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου τους, ειδικότερα σήμερα όπου διαπιστώνεται ότι το ενδιαφέρον της νεολαίας για τον πολιτισμό, τα ήθη, τα έθιμα και τις παραδόσεις βρίσκεται στο ναδίρ;

Ακόμα και στην περίοδο της οικονομικής κρίσης, και ακόμα χειρότερα, στην ψηφιακή εποχή, όπου η οθόνη του υπολογιστή έχει αντικαταστήσει τις σελίδες του βιβλίου και την επίσκεψη σε έναν αρχαιολογικό χώρο, μπορεί να βρεθεί λύση.

Οι οργανωμένες εκπαιδευτικές δραστηριότητες ενθαρρύνουν τους ενδιαφερόμενους να συνεργαστούν, να συμπράττουν, να ανακαλύπτουν, να ερμηνεύουν και να προβληματίζονται, ώστε να προσδίδουν τα δικά τους νοήματα στα σημεία αναφοράς της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου τους. Η επιμόρφωση των πολιτών στα θέματα της τοπικής ιστορίας και του τοπικού πολιτισμού μπορεί να αποτελέσει μοχλό στον αγώνα για τη διάσωση των μνημείων από την αλόγιστη οικοδομική και τουριστική ανάπτυξη και την αρχαιοκαπηλία. Αρκεί κανείς να παρατηρήσει ότι τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί τα πολιτιστικά δρώμενα ανά τις πρωτεύουσες του κόσμου, κάτι που αποτελεί έναν πολύ θετικό οιωνό!

Συντάκτης: Γιώτα Χαρλαύτη,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.