Ακόμη και σήμερα, οι «Χαρούμενες Διακοπές» παραμένουν ένα από τα πιο αγαπημένα εκπαιδευτικά βιβλία, γιατί καταφέρνει να συνδυάζει μάθηση και …
Η Δύναμη της Βαρεμάρας: Γιατί δεν Χρειάζεται να είναι Κάθε Λεπτό του Καλοκαιριού Γεμάτο Δραστηριότητες
«Μαμά, μπαμπά, βαριέμαι!»
Πόσες φορές ακούμε αυτή τη φράση, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών; Και πόσες φορές σπεύδουμε αμέσως να βρούμε μια λύση; Μια δραστηριότητα, ένα παιχνίδι, μια βόλτα, ένα βίντεο στο κινητό ή ένα πρόγραμμα που θα γεμίσει τον χρόνο του παιδιού.
Στη σύγχρονη εποχή, έχουμε συνηθίσει να αντιμετωπίζουμε τη βαρεμάρα σαν κάτι αρνητικό. Σαν ένα πρόβλημα που πρέπει να λυθεί γρήγορα. Ωστόσο, η αλήθεια είναι ότι η βαρεμάρα δεν είναι εχθρός της ανάπτυξης των παιδιών. Αντίθετα, μπορεί να αποτελέσει έναν πολύτιμο σύμμαχο.
Ίσως, μάλιστα, μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο ερεθίσματα, προγράμματα και οθόνες, η βαρεμάρα να είναι πιο απαραίτητη από ποτέ.
Όταν η βαρεμάρα γίνεται ευκαιρία
Οι περισσότεροι ενήλικες συνδέουμε τη βαρεμάρα με μια δυσάρεστη κατάσταση. Για τα παιδιά όμως, η βαρεμάρα συχνά λειτουργεί ως αφετηρία.
Όταν δεν υπάρχει κάποιος να οργανώσει τον χρόνο τους ή να τους προτείνει συνεχώς δραστηριότητες, τα παιδιά αναγκάζονται να στραφούν προς τα μέσα και να αναζητήσουν μόνα τους τρόπους απασχόλησης.
Και τότε συμβαίνει κάτι μαγικό.
Ένα κουτί μετατρέπεται σε πειρατικό καράβι. Ένα σεντόνι γίνεται κάστρο. Μερικά ξυλάκια στην αυλή μεταμορφώνονται σε εργαλεία εξερεύνησης. Η φαντασία ενεργοποιείται και το παιδί δημιουργεί κόσμους που κανένα έτοιμο παιχνίδι δεν μπορεί να προσφέρει.
Η δημιουργικότητα γεννιέται συχνά εκεί όπου υπάρχει χώρος και χρόνος για να ανθίσει.
Η συνεχής απασχόληση δεν είναι πάντα ωφέλιμη
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια τάση υπερπρογραμματισμού των παιδιών. Αθλητικές δραστηριότητες, ξένες γλώσσες, δημιουργικά εργαστήρια, καλοκαιρινά camps και ένα πρόγραμμα γεμάτο από το πρωί μέχρι το βράδυ.
Φυσικά, όλες αυτές οι δραστηριότητες μπορούν να προσφέρουν σημαντικές εμπειρίες. Όμως, όταν κάθε λεπτό της ημέρας είναι οργανωμένο από κάποιον άλλο, το παιδί χάνει την ευκαιρία να αναπτύξει μια πολύ σημαντική δεξιότητα: την ικανότητα να διαχειρίζεται μόνο του τον ελεύθερο χρόνο του.
Η ζωή δεν θα είναι πάντα γεμάτη προγραμματισμένες δραστηριότητες. Τα παιδιά χρειάζεται να μάθουν να αντέχουν τις στιγμές της αδράνειας και να βρίσκουν μόνα τους τρόπους να τις μετατρέπουν σε κάτι δημιουργικό.
Η βαρεμάρα καλλιεργεί την αυτονομία
Όταν ένα παιδί δηλώνει ότι βαριέται, πολλές φορές αναζητά έναν ενήλικα που θα αναλάβει να το διασκεδάσει.
Αν όμως αντισταθούμε στην παρόρμηση να δώσουμε άμεσα λύση, το παιδί αρχίζει σταδιακά να αναλαμβάνει την ευθύνη του χρόνου του.
Μαθαίνει να:
* παίρνει πρωτοβουλίες,
* οργανώνει το παιχνίδι του,
* επιλέγει δραστηριότητες,
* λύνει προβλήματα,
* αναπτύσσει ανεξαρτησία.
Πρόκειται για δεξιότητες που θα το συνοδεύουν σε όλη του τη ζωή.
Η βαρεμάρα ενισχύει τη συναισθηματική ανθεκτικότητα
Δεν είναι εύκολο να μένει κανείς για λίγο χωρίς εξωτερικά ερεθίσματα.
Η σύγχρονη ζωή μάς έχει συνηθίσει στην άμεση ικανοποίηση. Όταν νιώθουμε ανία, παίρνουμε το κινητό μας. Όταν περιμένουμε κάπου, αναζητούμε κάτι να μας απασχολήσει.
Τα παιδιά μεγαλώνουν μέσα σε αυτή την πραγματικότητα.
Όταν όμως τους δίνεται η ευκαιρία να βιώσουν τη βαρεμάρα χωρίς να απομακρύνεται αμέσως το δυσάρεστο συναίσθημα, μαθαίνουν κάτι πολύ σημαντικό: ότι μπορούν να το διαχειριστούν.
Αναπτύσσουν υπομονή, αντοχή στη ματαίωση και μεγαλύτερη ψυχική ευελιξία.
Η φαντασία χρειάζεται κενό χώρο
Οι καλύτερες ιδέες δεν εμφανίζονται πάντα όταν είμαστε απασχολημένοι.
Πολλές φορές γεννιούνται στις στιγμές που το μυαλό περιπλανιέται ελεύθερα.
Το ίδιο συμβαίνει και με τα παιδιά.
Όταν δεν υπάρχει συνεχής καθοδήγηση ή διασκέδαση, ο εγκέφαλος αρχίζει να επεξεργάζεται εμπειρίες, να συνδέει πληροφορίες και να δημιουργεί νέες ιδέες.
Η φαντασία δεν χρειάζεται περισσότερα ερεθίσματα. Χρειάζεται περισσότερο χώρο.
Και οι γονείς χρειάζονται να αντέξουν τη βαρεμάρα των παιδιών
Ίσως το πιο δύσκολο κομμάτι να μην είναι η βαρεμάρα των παιδιών, αλλά η δική μας δυσκολία να την παρακολουθήσουμε.
Πολλοί γονείς νιώθουν ενοχές όταν το παιδί δηλώνει ότι βαριέται. Σκέφτονται ότι πρέπει να κάνουν κάτι περισσότερο, να οργανώσουν μια δραστηριότητα ή να προσφέρουν διαρκώς ερεθίσματα.
Όμως η καλή γονεϊκότητα δεν σημαίνει συνεχής ψυχαγωγία.
Δεν είναι δική μας ευθύνη να γεμίζουμε κάθε λεπτό της ημέρας των παιδιών.
Είναι πολύ πιο σημαντικό να τους προσφέρουμε ασφάλεια, αγάπη και ευκαιρίες για ελεύθερο παιχνίδι, παρά ένα αδιάκοπο πρόγραμμα δραστηριοτήτων.
Το καλοκαίρι είναι η ιδανική εποχή για να… βαρεθούν
Οι καλοκαιρινές διακοπές αποτελούν μια μοναδική ευκαιρία για τα παιδιά να απομακρυνθούν από το αυστηρό πρόγραμμα της σχολικής χρονιάς.
Να ξυπνήσουν πιο χαλαρά.
Να παίξουν χωρίς χρονόμετρο.
Να χαζέψουν τα σύννεφα.
Να φτιάξουν ιστορίες.
Να ανακαλύψουν τι πραγματικά τους αρέσει όταν κανείς δεν τους λέει τι πρέπει να κάνουν.
Αυτές οι φαινομενικά «άχρηστες» στιγμές είναι συχνά οι πιο πολύτιμες.
Δεν χρειάζεται να είναι κάθε λεπτό παραγωγικό
Ζούμε σε μια εποχή όπου η παραγωγικότητα θεωρείται συχνά συνώνυμη της επιτυχίας. Ακόμη και τα παιδιά πολλές φορές καλούνται να αξιοποιούν συνεχώς τον χρόνο τους.
Όμως η ανάπτυξη δεν συμβαίνει μόνο όταν μαθαίνουν κάτι καινούργιο ή συμμετέχουν σε οργανωμένες δραστηριότητες.
Συμβαίνει και όταν ονειρεύονται.
Όταν παρατηρούν.
Όταν σκέφτονται.
Όταν βαριούνται.
Η βαρεμάρα δεν είναι χαμένος χρόνος. Είναι ο χώρος μέσα στον οποίο γεννιούνται η δημιουργικότητα, η αυτονομία και η φαντασία.
Και ίσως αυτό το καλοκαίρι, αντί να προσπαθήσουμε να γεμίσουμε κάθε λεπτό των παιδιών με δραστηριότητες, να τους χαρίσουμε κάτι πολύ πιο πολύτιμο:
Την ελευθερία να ανακαλύψουν μόνα τους πώς θέλουν να τον γεμίσουν.
