Η Δύναμη της Ευθύνης: Το κλειδί για πιο ώριμα και ανεξάρτητα παιδιά!

Οι ευθύνες που μπορούν να αναλάβουν τα παιδιά μόνα τους και πως αυτό συμβάλλει στην ανάπτυξη της ωριμότητας και της ανεξαρτησίας τους.

Για τους περισσότερους γονείς η ανάθεση ευθυνών στα παιδιά θεωρούν ότι είναι μια πολύ καλή ιδέα αλλά διστάζουν να την εντάξουν στην καθημερινότητα επειδή απλά δεν γνωρίζουν το πως και το πότε!    Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η ανάθεση καθημερινών ευθυνών στα παιδιά -ανάλογα με την ηλικία τους- θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα στο φάσμα της γονικής φροντίδας/διαπαιδαγώγησης, επειδή έχει πολλά σημαντικά οφέλη τόσο για τώρα όσο και για το μέλλον.

Συγκεκριμένα, δίνοντας αρχικά μια λίστα καθημερινών εργασιών και μαθαίνοντας τους αργότερα πως να φτιάξουν την δική τους «βοηθάμε τα παιδιά να αναπτύξουν μια αίσθηση ρουτίνας και δομής, αποκτώντας έτσι μια αίσθηση ασφάλειας και προβλεψιμότητας στη ζωή τους», λέει η Lisa Anderson, LCSW, κλινική κοινωνική λειτουργός με άδεια ασκήσεως επαγγέλματος και κλινική διευθύντρια του Brooks Healing Center. «Διδάσκοντάς τους πώς να είναι υπεύθυνα, τους επιτρέπει επίσης να βλέπουν τον εαυτό τους ως μέλη της οικογένειας και μάλιστα πολύτιμα, κάτι που μπορεί να ενισχύσει την αυτοεκτίμησή τους μακροπρόθεσμα».

Ας δούμε λοιπόν τις ευθύνες που προτείνουν οι ειδικοί ανάλογα με την ηλικία και τις οποίες μπορούν τα παιδιά να αναλάβουν με την συγκατάθεση σας και υπό την επίβλεψη σας πάντα:

Ευθύνες για Μικρά Παιδιά (2 – 4 ετών)

Για τα μικρά παιδιά, «η προσωπική επαφή με έναν στοργικό ενήλικα που συμβάλλει στη διατήρηση μιας σταθερής ρουτίνας είναι απαραίτητη για την υγιή ανάπτυξη. Έτσι μπορεί να τους αναθέσει ευθύνες, βοηθώντας τους να αναπτύξουν διάφορες δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων, όπως την αυτοεκτίμηση, την περιέργεια και το αίσθημα της υπερηφάνειας τους», λέει η Priya Rednam-Waldo, LMSW, αδειούχος θεραπεύτρια που ειδικεύεται στην υποστήριξη νέων γονέων και η οποία είναι γονέας τεσσάρων παιδιών.

Ακολουθούν ορισμένες ιδέες που μπορείτε να λάβετε υπόψιν όπως και να προσθέσετε τις δικές σας.

• Ντυθείτε μόνοι σας!

Το να δείχνουμε σε ένα μικρό παιδί πως διαλέγουμε τα ρούχα του και να το προσκαλούμε να τα διαλέξουμε μαζί ώστε την επόμενη φορά να τα διαλέξει μόνο του και σταδιακά να μάθει να ντύνεται ενθαρρύνει δεξιότητες όπως η επίλυση προβλημάτων, η αυτοφροντίδα και η αυτοέκφραση, λέει η Rednam-Waldo. «Ακόμα κι αν τα ρούχα είναι αταίριαστα ή χρειάζονται μερικές προσπάθειες για να μπει ένα χέρι σε κάθε μανίκι, η επιλογή ενός ενδύματος και το ντύσιμο βοηθούν στην ανάπτυξη του κινήτρου ενός παιδιού να εξερευνά, να μαθαίνει και να χτίζει νέες ικανότητες», διαβεβαιώνει.

• Τακτοποιήστε το Κρεβάτι σας!

«Μια τόσο απλή δουλειά όπως το να τακτοποιήσουν ένα κρεβάτι, να απλώσουν δηλαδή την κουβέρτα στο κρεβάτι και να ισιώσουν τα μαξιλάρια, αποτελεί μια εξαιρετική ιδέα για ένα μικρό παιδί που το διδάσκει να φροντίζει τον προσωπικό του χώρο και τα υπάρχοντά του», λέει η Michelle English, LCSW, αδειούχος θεραπεύτρια, συνιδρύτρια και εκτελεστική κλινική διευθύντρια στο Healthy Life Recovery. 

• Μαζέψτε τα Παιχνίδια σας!

Για τα μικρά παιδιά, το να μάθουν να μαζεύουν τα παιχνίδια τους κάθε φορά που τελειώνουν ένα παιχνίδι είναι μια τέλεια ευθύνη. Αυτή η δραστηριότητα μπορεί να βοηθήσει το παιδί να κατανοήσει έννοιες όπως η οργάνωση και η καθαριότητα. «Τα διδάσκει επίσης ένα αίσθημα ιδιοκτησίας για τα υπάρχοντά τους και τα βοηθά να μαθαίνουν τι σημαίνει υπευθυνότητα για τη διατήρηση των προσωπικών τους αντικειμένων και του προσωπικού τους χώρου», εξηγεί η Anderson.

• Βοηθήστε στο Οικογενειακό Τραπέζι!

«Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας δυσκολεύονται να διαχωρίσουν το εγώ από το εμείς και για αυτό θεωρούμε ότι βρίσκονται σε μια συνεχής διαδικασία ανάπτυξης ενός αισθήματος αυτονομίας και μπορεί να θέλουν να ολοκληρώνουν τις εργασίες τους μόνο ατομικά», λέει η Stefani Hart, CCLS, πιστοποιημένη ειδικός παιδικής ανάπτυξης και ιδρύτρια του Hart to Heart Family Support LLC. «Η ανάθεση μιας ευθύνης όπως το στρώσιμο του τραπεζιού (με τη βοήθεια ενός ενήλικα φυσικά) θα ικανοποιήσει την επιθυμία τους για αυτονομία και για την ολοκλήρωση μιας εργασίας. Τους δίνει επίσης μια αίσθηση κοινότητας και σκοπού», προσθέτει η Hart.

• Βάλτε τα Ρούχα στο καλάθι

Ακόμα και τα μικρά παιδιά μπορούν να μάθουν να βάζουν τα βρώμικα ρούχα τους στο καλάθι. «Φαίνεται σαν μια τόσο απλή εργασία, αλλά νομίζω ότι είναι ένας πολύ καλός τρόπος για να διδάξουμε στα παιδιά την προσωπική ευθύνη», λέει η Stephanie Edenburgh, μητέρα τριών παιδιών και Διευθύνουσα Σύμβουλος της Bizzie Mommy. «Όταν είναι συνεπή με αυτό,ενισχύεται η ιδέα ότι έχουν έναν ρόλο να διαδραματίσουν στο σπίτι, κάτι που τα προετοιμάζει για μεγαλύτερες ευθύνες καθώς μεγαλώνουν».

Ευθύνες για παιδιά σχολικής ηλικίας ( 6 – 12 ετών)

«Τα παιδιά σχολικής ηλικίας επικεντρώνονται στη δημιουργία νέων σχέσεων, στην εξερεύνηση ενδιαφερόντων και στην πλοήγηση στον ευρύτερο κόσμο έξω από την οικογένειά τους», λέει η Rednam-Waldo. «Είναι σημαντικό να διδάξετε στα παιδιά σχολικής ηλικίας ότι αυτό που μαθαίνουν και κάνουν στο σπίτι τους και στη ζωή τους έχει σημασία και αντίκτυπο στους άλλους», λέει.

• Ετοιμάστε την Τσάντα σας για το Σχολείο

Το να ζητάτε από ένα παιδί να φτιάξει το σακίδιό του για το σχολείο, το διδάσκει όχι μόνο να είναι υπεύθυνο για τα δικά του πράγματα, αλλά και να σέβεται τα υπάρχοντά του. Και αν δεν παίρνει στα σοβαρά αυτή την ευθύνη; «Αν το σακίδιό του δεν είναι φτιαγμένο σωστά ή αρνείται, αυτή είναι επίσης μια ευκαιρία για μια φυσική συνέπεια που θα το βοηθήσει να μάθει πόσο σημαντικό είναι να φροντίζει τα υπάρχοντά του και να παραμένει οργανωμένο κάθε μέρα», προτείνει η Hart.

• Σιγυρίστε το Δωμάτιό σας!

Η διατήρηση ενός καθαρού και τακτοποιημένου δωματίου είναι απαραίτητη επειδή βοηθά τα παιδιά να αναλάβουν την ευθύνη του δικού τους χώρου. «Τους διδάσκει επίσης ότι το να έχουν έναν τακτοποιημένο χώρο είναι άκρως χαλαρωτικό και ευχάριστο», λέει η Tammy Gold, LCSW, αδειούχος θεραπεύτρια και προπονήτρια γονέων στη Θεραπευτική Μέθοδο Γονέων. «Το στρώσιμο του κρεβατιού τους, η  τακτοποίηση των ρούχων τους ή το άνοιγμα των περσίδων είναι απλά πράγματα που μπορούν να κάνουν για να νιώσουν καλά και να ξεκινήσουν τη μέρα τους», περιγράφει η Gold.

• Φροντίστε τα Κατοικίδια

«Μπορεί τώρα να αναλάβει την ευθύνη να φροντίσει ή να ταΐσει ένα κατοικίδιο, κάτι που του επιτρέπει να μάθει την ενσυναίσθηση και τη σημασία της φροντίδας των άλλων. Αυτή η ευθύνη διδάσκει επίσης τη συνέπεια και την αξιοπιστία και είναι ένας ισχυρός τρόπος για τα παιδιά να κατανοήσουν τον αντίκτυπο των πράξεων τους σε ένα άλλο ζωντανό ον και να τα βοηθήσετε να εξελιχθούν σε συμπονετικούς ενήλικες»», λέει η Άντερσον. 

• Στρώστε το Τραπέζι (χωρίς βοήθεια)

«Αυτή η ευθύνη τα διδάσκει για τη συνεργασία και τη σημασία των κοινών οικογενειακών δραστηριοτήτων και τα εισαγάγει επίσης στη βασική εθιμοτυπία και τη σημασία της συμβολής στις οικογενειακές ρουτίνες», λέει η English.

Ευθύνες για Έφηβους

Η αρχή της εφηβείας συνοδεύεται από σημαντικές σωματικές, ψυχικές και συναισθηματικές αλλαγές που μπορεί να είναι δύσκολες κατά καιρούς. «Με τις συνήθεις ευθύνες, τις ανοιχτές συζητήσεις και τα σαφή όρια, οι έφηβοι μπορούν να διαχειριστούν αυτές τις αλλαγές και να εξελιχθούν σε υγιείς, σίγουρους εφήβους έτοιμους για την πρώιμη ενήλικη ζωή», λέει η Ρέντναμ-Γουάλντο.

• Πλύντε τα Πιάτα σας!

Τα παιδιά στην εφηβεία είναι απολύτως ικανά να πλένουν πιάτα ή/και να γεμίζουν το πλυντήριο πιάτων. Σίγουρα, μπορεί να μην γεμίζουν τέλεια το πλυντήριο πιάτων στην αρχή και οι δεξιότητές τους στο τρίψιμο μπορεί να μην είναι στο ύψος των περιστάσεων, αλλά το πλύσιμο των πιάτων είναι μια απαραίτητη εργασία που μπορούν να μάθουν και σίγουρα θα χρειαστούν και στην ενήλικη ζωή τους.

• Καθαρίστε το Μπάνιο σας!

Σε κανέναν δεν αρέσει το καθάρισμα του μπάνιου, αλλά είναι μια εργασία που μπορείτε να αναθέσετε στον έφηβο σας. «Για τα παιδιά στην εφηβεία, το καθάρισμα του μπάνιου είναι μια διαδικασία που απαιτεί προσοχή στη λεπτομέρεια και κατανόηση της υγιεινής», επισημαίνει η Άντερσον. «Ενώ αυτή δεν είναι μια εργασία που πολλοί έφηβοι θέλουν να κάνουν, τους διδάσκει τη σημασία της διατήρησης της καθαριότητας, όχι μόνο για τον εαυτό τους, αλλά και για τους άλλους που μοιράζονται τον ίδιο χώρο».

• Μαζέψτε τα Σκουπίδια σας!

Αυτή είναι μια άλλη αγγαρεία που συνήθως κανείς δεν απολαμβάνει, αλλά μια που οι έφηβοι μπορούν εύκολα να κάνουν. Μπορείτε να τους βάλετε να είναι υπεύθυνοι για τα σκουπίδια του δωματίου τους ή τα σκουπίδια του μπάνιου τους. Αλλά μπορείτε επίσης να τους ζητήσετε να βγάζουν τα οικογενειακά σκουπίδια είτε καθημερινά είτε εκ περιτροπής.

• Υιοθετήστε ένα Κατοικίδιο

«Τα παιδιά στην εφηβεία μπορούν να είναι υπεύθυνα για τη φροντίδα ενός κατοικίδιου ζώου, αναλαμβάνοντας εργασίες όπως η βόλτα ενός σκύλου, η αλλαγή της άμμου μιας γάτας ή η περιποίηση του τριχώματος του κατοικίδιου. Αυτές οι εργασίες τους διδάσκουν την αφοσίωση, τη δέσμευση και τη συμπόνια», λέει η English. Τα βοηθά επίσης να αναπτύξουν ένα αίσθημα υπευθυνότητας, καθώς είναι υπεύθυνα για την ευημερία του κατοικίδιου ζώου τους.

Φυσικά, η ανάθεση αυτών των ευθυνών στα παιδιά δεν είναι χωρίς προκλήσεις. Το γεγονός ότι λέτε στα παιδιά ότι πρέπει να κάνουν αυτά τα πράγματα δεν σημαίνει ότι θα τα κάνουν κιόλας. Οι ειδικοί συμφωνούν ότι πρέπει να τηρείτε τις ρουτίνες και τα όρια. Παρ’ όλα αυτά, ανταμείβετε τα παιδιά σας όταν εκπληρώνουν τις ευθύνες τους και προσπαθείτε να τα επαναφέρετε ξανά στη ρουτίνα όταν ξεφεύγουν από το πρόγραμμα.

Ωστόσο, δεν χρειάζεται να το διαχειριστείτε μόνοι σας. Εάν δυσκολεύεστε να κάνετε το παιδί σας να σας ακούσει ή να ακολουθήσει απλές, κατάλληλες για την ηλικία του εργασίες, μπορείτε πάντα να επικοινωνήσετε με έναν ειδικό για συμβουλές.

Η Ελίζα Γεωργιάδου είναι ειδικός σε θέματα οικογένειας, παιδικής ανάπτυξης και εκπαίδευσης, δημιουργός του Club Παιδικής Φροντίδας, απόφοιτος Ψυχολογίας του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος και Σχολικής Ψυχολογίας του κέντρου Εξειδικευμένης Επιμόρφωσης του ΕΚΠΑ, με διακρίσεις και διεθνείς πιστοποιήσεις, ειδικεύεται στην ενδυνάμωση γονέων και επαγγελματιών που ασχολούνται με παιδιά και στη δημιουργική απασχόληση και μάθηση μέσω παιχνιδιού των παιδιών, παρέχοντας ένα ευρύ φάσμα φροντίδας.

Συντάκτης: Ελίζα Γεωργιάδου, Ειδικός στην Παιδική Ανάπτυξη & Εκπαίδευση

Influence:

Με περισσότερα από 25 χρόνια εμπειρίας στη φροντίδα, εκπαίδευση και δημιουργική απασχόληση παιδιών…