Η ψυχική υγεία αποτελεί θεμέλιο για την ισορροπία, την ευεξία και την πρόοδο κάθε ανθρώπου. Στα παιδιά, όμως, αποκτά ακόμη …
Η αυξανόμενη ανάγκη για ψυχική υγεία στα σχολεία: Πώς διαμορφώνονται οι πολιτικές υποστήριξης
Τα τελευταία χρόνια, η ψυχική υγεία μαθητών και εκπαιδευτικών βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης διεθνώς. Αύξηση περιστατικών άγχους, δυσκολία συγκέντρωσης, κοινωνική απόσυρση, σχολική άρνηση και συναισθηματική αστάθεια αποτελούν πλέον συχνά φαινόμενα στη σχολική καθημερινότητα.
Ο σύγχρονος τρόπος ζωής (υπερβολική χρήση οθονών, μειωμένος ποιοτικός χρόνος με οικογένεια, κοινωνικές πιέσεις και ακαδημαϊκό άγχος) δημιουργεί ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο οι μαθητές δυσκολεύονται να λειτουργήσουν χωρίς υποστήριξη.
Παράλληλα, οι εκπαιδευτικοί έρχονται καθημερινά αντιμέτωποι με ψυχοκοινωνικά ζητήματα που συχνά δεν έχουν την κατάρτιση ή τον χρόνο να αντιμετωπίσουν.
Το πρόβλημα της πρόσβασης σε ειδικούς
Αν και πολλές χώρες προσπαθούν να ενισχύσουν την παρουσία σχολικών ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών, η πραγματικότητα παραμένει δυσοίωνη:
- Η αναλογία μαθητών–ειδικών είναι εξαιρετικά υψηλή.
- Τα σχολεία σε απομακρυσμένες περιοχές έχουν λιγότερη πρόσβαση.
- Οι ανάγκες αυξάνονται ταχύτερα από τις διαθέσιμες δομές.
Το αποτέλεσμα είναι ότι οι εκπαιδευτικοί συχνά αναλαμβάνουν ρόλους για τους οποίους δεν είναι εκπαιδευμένοι, ενώ οι μαθητές δεν λαμβάνουν έγκαιρη υποστήριξη.
Προκλήσεις στη χάραξη πολιτικών
Οι τρεις βασικοί παράγοντες που περιορίζουν την ανάπτυξη αποτελεσματικών πολιτικών είναι η :
- Χρηματοδότηση
Ανεπαρκείς πόροι για προσλήψεις και εξειδικευμένες δομές.
- Στελέχωση
Έλλειψη ειδικών, κυρίως σε σχολεία της περιφέρειας.
- Απουσία ολοκληρωμένης στρατηγικής
Η παρέμβαση συχνά περιορίζεται σε αποσπασματικές δράσεις.
Διεθνείς καλές πρακτικές
Σε αρκετές χώρες εφαρμόζονται ολοκληρωμένα μοντέλα σχολικής ψυχικής υγείας με δράσεις:
- πρόληψης,
- έγκαιρης διάγνωσης,
- ενίσχυσης της σχολικής κοινότητας,
- συνεργασίας σχολείου – οικογένειας – ειδικών.
Τα προγράμματα αυτά έχουν δείξει ότι μειώνουν την εμφάνιση σοβαρών περιστατικών, αυξάνουν την ανθεκτικότητα των μαθητών και ενισχύουν τη συνοχή της σχολικής κοινότητας.
Προς ένα νέο μοντέλο σχολικής υποστήριξης
Για να υπάρξει πραγματική πρόοδος, χρειάζονται:
- σταθερή και διαφανής χρηματοδότηση,
- προσλήψεις εξειδικευμένων επαγγελματιών,
- επιμόρφωση εκπαιδευτικών σε βασικές δεξιότητες ψυχικής υγείας,
- ενίσχυση της συνεργασίας με τις οικογένειες,
- καλλιέργεια κουλτούρας ανοιχτής συζήτησης & διαλόγου .
Κλείνοντας, λοιπόν, ας κρατήσουμε πως η φροντίδα των παιδιών δεν μπορεί να είναι περιστασιακή· πρέπει να αποτελεί κεντρική προτεραιότητα της εκπαίδευσης και ενός συστήματος που σέβεται όλα του τα μέλη.
Δήμητρα Πήττα
Εκπαιδευτικός, Ειδική Παιδαγωγος & Απόφοιτος του ΜΠΣ «Επιστήμη του Στρες & Προαγωγή της Υγείας» της Ιατρικής Σχολής Αθηνών
