Η αρνητική κριτική που μας ασκούν οι άλλοι, καθώς και ο τρόπος που τη διαχειριζόμαστε, επηρεάζουν σημαντικά την αυτοεκτίμησή μας …
Η Αλεπού, τα Κρεμαστάρια και η σοφία της ελληνικής παροιμίας
Υπάρχει μια παλιά ελληνική παροιμία που λέει: «Όσα δεν φτάνει η αλεπού, τα κάνει κρεμαστάρια». Και μια άλλη, ακόμα πιο αποκαλυπτική: «Να ψοφήσει η κατσίκα του γείτονα». Δύο ρήσεις που συμπυκνώνουν μια ανθρώπινη αδυναμία παλιά όσο ο κόσμος: την ανικανότητα να χαρούμε την επιτυχία του άλλου, ειδικά όταν αυτή μας θυμίζει τις δικές μας ελλείψεις.
Η απάντηση βρίσκεται σε μια άλλη παροιμία: «Αγαπάει ο Θεός τον κλέφτη, αγαπάει όμως και τον νοικοκύρη». Όσο και να ζει κάποιος τίμια και να προσφέρει, πάντα θα υπάρχουν εκείνοι που θα βρουν κάτι να πουν. Και αυτό δεν είναι ποτέ δικό σου πρόβλημα, μην μπαίνεις σε αυτή τη λούπα! Είναι δικό τους.
Τέτοια φαινόμενα τα έχω συναντήσει πολλές φορές στη ζωή μου. Αλλά όταν ξέρεις ποια είσαι και τι πραγματικά προσφέρεις, απλά αυτές οι στάσεις και συμπεριφορές φανερώνουν πολλά για τους άλλους. Για σένα μόνο ότι είσαι σε καλό δρόμο. Η γνώση είναι δύναμη και η αυτογνωσία είναι η καλύτερη θωράκιση απέναντι σε όποια κρίση ή κακεντρέχεια.
Τι κρύβεται πίσω από αυτή την ανάγκη να υποτιμήσουμε ό,τι δεν κατανοούμε ή δεν ανήκει στον δικό μας κόσμο;
Συχνά, είναι η ίδια μας η ανασφάλεια που φορά τη μάσκα της κριτικής. Όταν κάποιος δεν έχει λύσει τα δικά του εσωτερικά ζητήματα, όταν κουβαλά άλυτα βάρη και άχωνευτες “συναισθηματικές μπουκιές”, τότε η ύπαρξη του άλλου γίνεται καθρέφτης που πονά.
Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που ο άνθρωπος χωρίς σθένος α-σθενεί. Το σώμα δεν ξεχνά και δεν συγχωρά την παραμέληση της ψυχής. Η αρρώστια συχνά είναι το τελευταίο μήνυμα που στέλνει ο οργανισμός όταν αρνούμαστε επίμονα να ακούσουμε τις εσωτερικές μας φωνές.
Αλλά ας επιστρέψουμε στην αλεπού. Η αλεπού της ιστορίας του Αισώπου δεν μπορούσε να φτάσει τα σταφύλια και τα ονόμασε ξινά. Δεν είπε «δεν τα καταφέρνω», δεν παραδέχτηκε το όρι;o της. Προτίμησε να υποβαθμίσει αυτό που πόθησε. Έτσι και εμείς, όταν βλέπουμε κάποιον να ακολουθεί έναν δρόμο που εμείς δεν τολμήσαμε ή δεν καταλαβαίνουμε, βρίσκουμε πιο εύκολο να τον απαξιώσουμε παρά να αναρωτηθούμε γιατί αυτό μας ενοχλεί.
Υπάρχουν άνθρωποι που μετρούν την αξία με εξωτερικά κριτήρια: τον τίτλο, την τσέπη, την εμφάνιση, το «τι θα πει ο κόσμος». Που φοράνε γλυκά χαμόγελα μπροστά και ρίχνουν φαρμάκι από πίσω.
Πολλές φορές παλιότερα έχω συναντήσει άτομα χωρίς αυτοαξία που αυτοπροσδιορίζονταν μέσα από την αξία των άλλων. «Είμαι η κυρία του κυρίου», «Είμαι χήρα στρατηγού εγώ, θα με εξυπηρετήσετε» κλπ κλπ. Σαν να αρκεί ένας δανεικός τίτλος για να καθορίσει ποιοι είναι, σαν να μην έχουν τίποτα δικό τους να επιδείξουν, αλλά απαιτούν όλη την προσοχή, λες και όλος ο κόσμος περιστρέφεται γύρω από αυτούς.
Μην “τσιμπάτε την ατομική τοξικότητα του άλλου” με την οποία προσπαθεί να σας “λούσει” για να πάρει αξία. Μην υποτιμάτε τον εαυτό σας όταν ξέρετε ποιοι είστε. Γιατί εκεί είναι η στιγμή που δημιουργείτε τραύματα.
Ο άνθρωπος με αυτογνωσία και αυτοαξία δεν ζητά αναγνώριση από τέτοιες πηγές. Γνωρίζει ότι η αληθινή αξία δεν μετριέται σε εξωτερικές επιδείξεις αλλά σε εσωτερική ειρήνη. Και η γνώση, η αληθινή γνώση του εαυτού μας, μας προφυλάσσει από το να επηρεαζόμαστε από τις προβολές των άλλων.
Όταν κάποιος σε κρίνει χωρίς να σε γνωρίζει, μιλά πάντα για τον εαυτό του, ποτέ για σένα. Και αυτό είναι κάτι που πρέπει να το θυμόμαστε: τα κρεμαστάρια της αλεπούς δεν λένε τίποτα για τα σταφύλια. Λένε τα πάντα για την αλεπού.
Κάποτε ο Σωκράτης είπε: «Η ανεξέταστη ζωή δεν αξίζει να βιώνεται». Ίσως θα έπρεπε να προσθέσουμε: Η ζωή που ζει κρίνοντας τους άλλους είναι η πιο φτωχή από όλες. Γιατί όσο γεμίζουμε τον εαυτό μας με αρνητικές σκεπτομορφές για τους άλλους, τόσο λιγότερο χώρο αφήνουμε για τη δική μας ανάπτυξη, για τη δική μας ειρήνη, για τη δική μας θεραπεία.
Ας αφήσουμε λοιπόν την αλεπού με τα κρεμαστάρια της. Εμείς έχουμε “σταφύλια να καλλιεργήσουμε”.
