Ηλέκτρα του Σοφοκλή – Φεστιβάλ Φιλίππων 2023

Στην «Ηλέκτρα» του Σοφοκλή η ηρωίδα διακρίνεται για την αποφασιστικότητά της και ο Ορέστης για το σταθερό του χέρι. Τα παιδιά του αρχιστράτηγου των Αχαιών δεν βασανίζονται από τις τύψεις και τις Ερινύες. Αν και έχουν βάψει τα χέρια τους με το αίμα της μητέρας τους, ο χορός τους έχει απαλλάξει.

Στο πλαίσιο του φεστιβάλ Φιλίππων παρουσιάστηκε στις 2 και 3 Αυγούστου 2023 στο αρχαίο θέατρο Φιλίππων η τραγωδία του Σοφοκλή «Ηλέκτρα». Το έργο αποτελεί μια συμπαραγωγή της Εταιρείας Τέχνης Ars Aeterna με το θέατρο του Νέου Κόσμου και το σκηνοθετεί η Λίλλυ Μελεμέ.

Η μετάφραση είναι του Γιώργου Μπλάνα και πρωταγωνιστούν η Λένα Παπαληγούρα στον ρόλο της Ηλέκτρας, ο Στρατής Χατζησταματίου στον ρόλο του Ορέστη, η Ελισάβετ Μουτάφη (Κλυταιμνήστρα), ο Ιωάννης Παπαζήσης (Παιδαγωγός), η Εριέττα Μανούρη (Χρυσόθεμις), ο Δαυίδ Μελτέζε (Αίγισθος) και ο Πάρης Λεόντιος (Πυλάδης).

Σύμφωνα με τον μύθο, ο Αγαμέμνων, μόλις επέστρεψε από την Τροία, δολοφονήθηκε από τη γυναίκα του την Κλυταιμνήστρα και τον εραστή της τον Αίγισθο. Η Ηλέκτρα φυγάδευσε τον μικρό αδερφό της, τον Ορέστη και ζει μέσα στο παλάτι απομονωμένη, θρηνώντας για τον χαμό του πατέρα της και περιμένοντας τον Ορέστη να επιστρέψει κάποια στιγμή και να εκδικηθεί για τον θάνατό του. Η αδερφή της, Χρυσόθεμις, συμμερίζεται τη θλίψη της και περιμένει κι αυτή να γυρίσει ο Ορέστης, αλλά έχει αποδεχτεί την κατάσταση και συμπεριφέρεται με έναν πιο συμβατικό τρόπο, καθώς αντιλαμβάνεται ότι δεν έχει άλλη επιλογή.

Ο Ορέστης με την καθοδήγηση και τις συμβουλές του παιδαγωγού του και με τη βοήθεια του φίλου του Πυλάδη επιστρέφει από τη Φωκίδα, όπου τον μεγάλωσε ο παιδαγωγός του προκειμένου να τον σώσει από τους δολοφόνους του πατέρα του, έχοντας σκοπό να εκδικηθεί για τον θάνατό του και να πάρει τη θέση του ως βασιλιάς. Αρχικά εμφανίζεται στο παλάτι ο παιδαγωγός και αναγγέλλει στην Κλυταιμνήστρα ότι ο Ορέστης σκοτώθηκε σε ιππικούς αγώνες και έπειτα εμφανίζονται ο Ορέστης και ο Πυλάδης, ως φίλοι από τη Φωκίδα, κουβαλώντας ένα αγγείο που υποτίθεται ότι περιέχει τη στάχτη του Ορέστη.

Μόλις ακούει την είδηση για τον θάνατο του αδερφού της, η Ηλέκτρα, θρηνεί τόσο σπαρακτικά, που ο Ορέστης αναγκάζεται να αποκαλύψει την ταυτότητά του. Στη συνέχεια μπαίνει στο παλάτι και σφάζει τη μητέρα του. Σκεπάζει το σώμα της με σεντόνι και όταν έρχεται ο Αίγισθος του λέει ότι είναι το σώμα του νεκρού Ορέστη. Όταν τραβάει το σεντόνι και αντιλαμβάνεται ότι είναι το σώμα της Κλυταιμνήστρας, ο Ορέστης μαζί με τον Πυλάδη τον οδηγεί μέσα στο ανάκτορο για να τον σκοτώσει.

Διαβάστε επίσης: Περισσότεροι από 17.500 θεατές αποθέωσαν τα Βατράχια στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου

Η Λίλλυ Μελεμέ σκηνοθετεί την παράσταση δίνοντας σημασία στη λεπτομέρεια και αξιοποιώντας τις ερμηνείες των ηθοποιών, αφήνει τον λόγο του ποιητή να ακουστεί αβίαστα και ενισχύει το συναισθηματικό τοπίο του έργου.

Η Λένα Παπαληγούρα πατώντας στέρεα στη σκηνή ενσαρκώνει τον χαρακτήρα της Ηλέκτρας με βάθος και ένταση. Κάθε κίνηση και λέξη πάλλεται από αγωνία και ταυτόχρονα από ανυποχώρητη αποφασιστικότητα. Παραδομένη στον θρήνο ως μοναδικό μέσο αντίστασης ενάντια στη λήθη και στον υπαρξιακό αφανισμό της, η Ηλέκτρα της Παπαληγούρα, γίνεται με την οργή και την ένταση της ερμηνείας της το όργανο των Ερινυών ενάντια στην Κλυταιμνήστρα. Με την ερμηνεία της, η Λένα Παπαληγούρα, αναδεικνύει τη σχέση του πένθους της Ηλέκτρας και του γενικότερου ανθρώπινου πένθους ως προσωπική και καθολική ερμηνεία.

Ο Στρατής Χατζησταματίου ως Ορέστης φέρνει μια θετική ενέργεια στη σκηνή, απεικονίζοντας την εσωτερική σύγκρουση και το ηθικό δίλημμα του ήρωα. Μια από τις πιο δυνατές σκηνές της παράστασης είναι η συνάντηση του Ορέστη με την Ηλέκτρα, όπου οι δύο ηθοποιοί αναδεικνύουν με καθαρότητα τον πολύπλοκο αδελφικό τους δεσμό και την κοινή τους επιθυμία για εκδίκηση.

Η Ελισάβετ Μουτάφη, ως Κλυταιμνήστρα, ενσαρκώνοντας τη μητέρα που πρόδωσε τα πάντα γύρω της, αναδύει μια νοσηρή γοητεία. Με την ερμηνεία της αποδίδει ζωντάνια και ένταση στον ρόλο και τονίζει με τρόπο σύγχρονο τον πυρήνα της έμφυλης ανισότητας και της αδικίας που έχει υποστεί η ηρωίδα.

Η Εριέττα Μανούρη, ως Χρυσόθεμις, κινείται ανάμεσα στη λαχτάρα και την παραίτηση, ζωγραφίζοντας την οδυνηρή εικόνα μιας γυναίκας παγιδευμένης από τις κοινωνικές προσδοκίες, τις αδελφικές υποχρεώσεις και τις αφόρητες πιέσεις της Ηλέκτρας.

Ο Ιωάννης Παπαζήσης, ως Παιδαγωγός, με την ερμηνεία του προσδίδει στον χαρακτήρα ζωντάνια, αυθεντικότητα, δίνοντας παράλληλα έμφαση στη σοφία και την αξιοπιστία του. Καταφέρνει να δημιουργήσει έναν παιδαγωγό που είναι παρών και προσέχει τις ανάγκες των άλλων ηρώων, αποπνέοντας έναν αέρα αρχοντιάς και αυστηρότητας.

Ο χορός των γυναικών (Φιόνα Γεωργιάδη, Ήβη Νικολαΐδου, Κωνσταντίνα Νταντάμη, Δανάη Πολίτη, Μελισσάνθη Ρεγκούκου και Αρετή Τίλη) είναι άρτια δουλεμένος. Είναι πολύ καλά συγκροτημένος, ευκίνητος και καλλίφωνος.

Η «Ηλέκτρα» σε σκηνοθεσία της Λίλλυ Μελεμέ, με τις εξαιρετικές ερμηνείες των ηθοποιών αποτελεί μια εμπειρία θεατρικής τέχνης την οποία αξίζει να αναζητήσει ο θεατής. Μέσα από την παράσταση αποτυπώνεται η αναμέτρηση των αντιφατικών συναισθημάτων και η διαχείριση των εσωτερικών αντιθέσεων και του ανθρώπινου πάθους. Προσφέρει στον θεατή την ευκαιρία να έρθει σε επαφή με το αρχαίο ελληνικό θέατρο μέσα από μια γοητευτική προσέγγιση.

Συντάκτης: Αθανασία Ζημιλιάγκου,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.