Η φωτεινή πλευρά της Σελήνης (μέρος ΙΙΙ)

Συντάκτης: Μάριαμ Συρεγγέλα

Ως αστροναύτης, ο John Young (1930-2018) ήταν ο πρώτος άνθρωπος που πέταξε στο διάστημα 6 φορές (2 φορές  σε κάθε αποστολή των Gemini, Apollo και διαστημικών λεωφορείων), ο πρώτος που έκανε  τον γύρο της Σελήνης μόνος του, ο πρώτος διοικητής αποστολής διαστημικών λεωφορείων και ο πρώτος που διοικούσε κι άλλη αποστολή διαστημικών λεωφορείων. Υπηρέτησε ως αστροναύτης περισσότερο από κάθε άλλον αστροναύτη: 42 χρόνια (1962-2004). Για τον Young, το πρόβλημα ήταν – όπως άλλωστε και των υπολοίπων: Τι κάνει κανείς μετά, όταν επιστρέφεις  από την Σελήνη;  Η απάντηση είναι:  Συνεχίζει αναγκαστικά…. κάπως…διότι δεν υπάρχει τίποτα σαν την Σελήνη πουθενά στη Γη…

Η φωτεινή πλευρά της Σελήνης (μέρος ΙΙΙ)

Ο Story Mussgrave , αστροναύτης που εκπαιδεύτηκε με τα πληρώματα των Apollo είπε:  «Αυτό που άκουσα ..ήταν μια  ευγενής, υπέροχη μουσική.. ήμουν σαν το χείλος γκρεμού μέσα μου..». Τρία χρόνια αργότερα, επιστήμονες δήλωσαν ότι άκουσαν την βαθύτερη νότα που έχει ποτέ ακουστεί, μια B-flat από μια μαύρη τρύπα, 57 οκτάβες κάτω από εκείνην που βρίσκεται στη μέση του πληκτρολογίου ενός πιάνου.

Η φωτεινή πλευρά της Σελήνης (μέρος ΙΙΙ)

Το εάν υπάρχουν Σειρήνες στην σελήνη δεν απαντήθηκε ποτέ και τέτοιες ερωτήσεις ωχριούν μπροστά  σε πρακτικά προβλήματα όπως το πώς να ορίσεις ή να αφοδεύσεις σε μηδέν βαρύτητα. Απλό: Καθώς όλα αιωρούνται γύρω  ο αστροναύτης πάει στην κατώτερο, δεξί μέρος του σκάφους ενώ οι υπόλοιποι απομακρύνονται όσο μακρύτερα μπορούν (όχι και πολύ λόγω έλλειψης χώρου). Εκεί ο αστροναύτης γδύνoνταν  εντελώς, τοποθετούσε ένα σακουλάκι εκεί που έπρεπε και ουρούσε ή αφόδευε με… μεγάλη προσοχή ελπίζοντας ότι όλα θα έβαιναν καλώς ενώ ο ίδιος, σακουλάκι, ούρα, αφοδεύματα κι τα πάντα όλα αιωρούνταν. Oπως είπε ο Charlie Duke: “Όλα μπορούσαν να συμβούν… και συνέβαιναν…» . Tο να καθαριστείς μετά ήταν μια άλλη πονεμένη στόρια…

Η φωτεινή πλευρά της Σελήνης (μέρος ΙΙΙ)

Για τον Edgar Mitchell.. τον αστροναύτη του Apollo 16 που περπάτησε στο φεγγάρι το 1971, η θέαση της σελήνης  τον οδήγησε στη μελέτη της συνείδησης και στην  πίστη της ύπαρξης  εξωγήινης ζωής. «Υπήρχε ένα ασαφές συναίσθημα ότι κάτι ήταν διαφορετικό, ότι η ζωή μου είχε ταραχθεί, είχε γίνει  οδυνηρή σε υποσυνείδητο επίπεδο», είπε σε συνέντευξη το 1986. Στο ταξίδι της επιστροφής από το φεγγάρι, «….αυτό που θυμάμαι είναι ότι η αυτή απίστευτη  εμπειρία της αναγνώρισης του σύμπαντος δεν ήταν απλά  κάτι το τυχαίο … υπήρχε κάτι πιο λειτουργικό εδώ από την τύχη», δήλωσε ο Mitchell, προσθέτοντας ότι στα χρόνια που ακολούθησαν το moonwalk  κατέλαβε κάθε δυνατή προσπάθεια να  δει την αλήθεια.».  σε αυτήν την προσπάθεια, το 1973 ίδρυσε το Ινστιτούτο Νοητικών Επιστημών  (Noetic Sciences ) για να υποστηρίξει την έρευνα σχετικά με τη φύση της συνείδησης, εκδίδοντας το “Ψυχική Εξερεύνηση” το 1974.

Η φωτεινή πλευρά της Σελήνης (μέρος ΙΙΙ)

O James Irwin,  αστροναύτης, αεροναυπηγός μηχανικός, πιλότος δοκιμών και πιλότος της Πολεμικής Αεροπορίας  και  πιλότος της Σεληνιακής Μονάδας  για το Apollo 15. ήταν όγδοος άνθρωπος που περπάτησε στη Σελήνη και ο πρώτος, και ο νεότερος, από τους αστροναύτες που πέθαναν. Ο Irwin, πιλοτάροντας την σεληνιακή μονάδα, εξερεύνησε την επιφάνεια του φεγγαριού για 3 ολόκληρες ημέρες, περιμένοντας τους δύο moonwalkers.  Αν και δεν πάτησε στο φεγγάρι συγκινήθηκε τόσο πνευματικά που έφυγε από τη NASA ένα χρόνο αργότερα να ιδρύσει μια θρησκευτική οργάνωση, το High Fligh tFoundation. «Ένιωσα τη δύναμη του Θεού όπως δεν την είχα ξανανιώσει», είπε για την εμπειρία του.  Και άλλη φορά: «Η Γη  θύμιζε ένα στολίδι χριστουγεννιάτικου δέντρου που κρέμεται  μέσα στη μαυρίλα του διαστήματος. Καθώς απομακρυνόμασταν, μειωνόταν σε μέγεθος. Τέλος, συρρικνώθηκε στο μέγεθος ενός βόλου, του πιο όμορφου βόλου που μπορείτε να φανταστείτε… Αυτό το όμορφο, ζεστό, ζωντανό αντικείμενο φαινόταν τόσο εύθραυστο, τόσο λεπτό, που αν το άγγιζες με ένα δάχτυλο θα κατέρρεε  σε κομμάτια… ζώντας κάτι τέτοιο  αλλάζει ένας άνθρωπος.”

Το 1971, 11 χρόνια αργότερα,  βρισκόταν στο όρος Αραράτ,  ψάχνοντας την κιβωτό  του Νώε στην πρώτη από τις πολλές αποστολές του στην ανατολική Τουρκία. Την κιβωτό δεν την βρήκε, αλλά αυτό δεν έχει σημασία.  Ο Irwin παρέμεινε ένας ταπεινός, «ευγενικός και ήσυχος άνθρωπος παρά τις φανφάρες»,  είπε κάποιος συν- εξερευνητής και φίλος του.  «Τελικά είναι πιο εύκολο να περπατήσεις στο φεγγάρι απ ότι να βρεις την κιβωτό»,  είπε κάποτε  ο Irwin αναφερόμενος στις προσπάθειες του.  «Έκανα ότι μπορούσα, αλλά η κιβωτός συνεχίζει να μας διαφεύγει.»

Και όλοι, πέραν των  κάποιων αστείων η επικινδύνων στιγμών, είχαν παρόμοιες συναισθήματα.

Η φωτεινή πλευρά της Σελήνης (μέρος ΙΙΙ)

Ο Eugene Andrew Cernan,  αστροναύτης, ναυτικός αεροπόρος, ηλεκτρολόγος μηχανικός, αεροναυπηγός μηχανικός και πιλότος μαχητικών, ο οποίος κατά τη διάρκεια της αποστολής Apollo 17,  έγινε το ενδέκατο άτομο που περπάτησε στη Σελήνη. Μιλώντας στο  ντοκιμαντέρ, «In the Shadow of the Moon»  (Στη Σκιά του Φεγγαριού),  ο αστροναύτης Gene Cernan, ο οποίος έκανε την τελευταία προσσελήνωση το 1972, δήλωσε ότι πίστεψε στην ιδέα μιας μεγαλύτερης δύναμης αφού ταξίδεψε στο διάστημα. «”Ένιωσα ότι ο κόσμος ήταν πολύ όμορφος για να έχει συμβεί κατά τυχόν. Θα πρέπει να υπάρχει κάτι μεγαλύτερο από εμάς και μεγαλύτερο από εμένα», δήλωσε ο Cernan στο ντοκιμαντέρ. «Και το εννοώ αυτό με πνευματική έννοια, όχι με την θρησκευτική… Πρέπει να υπάρχει ένας δημιουργός του σύμπαντος που να στέκεται πάνω από τις θρησκείες που εμείς οι ίδιοι δημιουργούμε για να κυβερνούμε τις ζωές μας». Ο Cernan πήγε στο φεγγάρι 2 φορές παρ ότι την πρώτη λόγω διαφόρων προβλημάτων κόντεψε να πεθάνει. Μέχρι στιγμής, είναι ο τελευταίος άνθρωπος που έχει πατήσει στη σελήνη.

Η φωτεινή πλευρά της Σελήνης (μέρος ΙΙΙ)

Ο Alan Bean, ο moonwalker του Apollo 12, ο οποίος αργότερα έγινε ζωγράφος και του οποίου τα έργα κόστιζαν αρκετά χρήματα , είπε ότι οι αποστολές στο φεγγάρι όπλισαν στους αστροναύτες με το θάρρος να ζήσουν τη ζωή τους με τον τρόπο που πάντα ήθελαν να τις ζήσουν. «Θυμάμαι, κατά την σεληνιακή τροχιά, σκεφτόμουν ότι αν επιστρέψω πίσω, θα ζούσα πλέον τη ζωή μου διαφορετικά,  δηλαδή  ότι θα προσπαθούσα να τη ζήσω … σαν να θέλω πραγματικά να την ζήσω”, είπε σε συνέντευξή του. «Κυρίως με έκανε να έχω πολύ θάρρος να κάνω αυτό που ήθελα να κάνω και να είμαι χαρούμενος γι’ ‘αυτό. … Αυτό ήταν που με βοήθησε  να γίνω καλλιτέχνης. Μάλλον αλλιώς δεν θα είχα το θάρρος να γίνω καλλιτέχνης…. Δεν σε αλλάζει,  σου αποκαλύπτει ποιος είσαι».

Μπροστά σε τέτοιες δηλώσεις, κάθε άλλο παρά επιστημονικές, ο  πρόεδρος του τμήματος διαστημικής ιστορίας στο  National Air and Space Museum της Ουάσινγκτον, αναγκάστηκε να δηλώσει κι αυτός πως « …Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι οι αστροναύτες αλλάζουν πηγαίνοντας στο διάστημα…».

Η ύπαρξη ή μη μιας ανώτερης δύναμης είναι ένα  ερώτημα που ταλανίζει την ανθρωπότητα από πάντα – όχι όμως και την γραφειοκρατία που θριαμβεύει παντού!

Οι αστροναύτες του Apollo 11 που επέστρεψαν στη Γη, δεν έμοιαζαν με κανέναν άλλο ταξιδιώτη στην ιστορία. Παρ’ αυτά έπρεπε να ακολουθήσουν τους κανόνες που διέπουν την είσοδο στις ΗΠΑ, γεγονός που εξηγεί την ύπαρξη ίσως του πιο γελοίου  εντύπου τελωνειακής εισόδου που έχει καταγραφεί ποτέ στον κόσμο:  Στο έντυπο, που ζητούσε μια τοποθεσία αναχώρησης, η NASA έγραψε “Σελήνη”. Το φορτίο ήταν “δείγματα πετρώματος και σκόνης φεγγαριού”. Όσο για το αν οι ταξιδιώτες αντιμετώπισαν οποιεσδήποτε συνθήκες στο διαστημόπλοιο  που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην εξάπλωση κάποιας νόσου, η NASA έγραψε, “Αναμένεται να καθοριστεί”, καθώς  κανείς δεν ήξερε  πως το σεληνιακό περιβάλλον θα μπορούσε να επηρεάσει το ανθρώπινο σώμα. Κι έτσι  οι Armstrong, Aldrin και Collins πέρασαν ένα μήνα σε καραντίνα μην ξέροντας εάν έπρεπε να παραπονεθούν ή να γελάσουν.

Το έγγραφο μπορεί να είναι αστείο  και λιγάκι ανόητο, αλλά σηματοδότησε μια αλλαγή στην αντίληψη που έχουμε για την σελήνη. Κατέστησε σαφές σε όσους  δεν θα έφευγαν ποτέ από τη Γη ότι το φεγγάρι είναι ένα πραγματικό μέρος, κάπου όπου οι άνθρωποι  μπορούν πραγματικά να πάνε. 

Kαι εάν η γραφειοκρατία είναι περίεργη, τα παιδιά είναι κι αυτά με τον τρόπο τους. Ο γιός ενός αστροναύτη μιλώντας με συνομήλικο ρώτησε: «Ο μπαμπάς σου τι δουλειά κάνει;» Κι ο  πιτσιρίκας απάντησε: «Έχει συνεργείο αυτοκινήτων.». Ο μικρός απόγονος του αστροναύτη αναστέναξε: «Αχ,  μακάρι κι ο δικός μου να έκανε κάτι τόσο cool…”.

Για μια στιγμή του αιώνιου χρόνου , οι αστροναύτες του Apollo έφτιαξαν το σπίτι τους σε έναν άλλο κόσμο. Για μια απειροελάχιστη στιγμή, η ανθρωπότητα επεκτάθηκε πέρα από τα όρια του πλανήτη της, αυτόν τον «… κόκκο σκόνης που αιωρείται σε μια ηλιαχτίδα…», σύμφωνα με τον Carl Sagan. Χωρίς τους moonwalkers, η ‘δικαιοδοσία’ της Γης συρρικνώνεται και πάλι  σε αυτόν τον έναν, οικείο πλανήτη μας όπου έχουμε αγκυροβολήσει χάρην τύχης ή μιας ανώτερης δύναμης ή ένα σύμπλεγμα των δύο και τον οποίο, ως αντάλλαγμα, καταστρέφουμε καθημερινά..

Ήταν άραγε ύβρις αυτό που έκαναν οι ΗΠΑ ή ήταν η πραγματοποίηση ενός  αιώνιου ονείρου του ανθρώπου;   Θα πρέπει να σκεφθούμε ίσως ότι κάθε μεγάλη πραγμάτωση ονείρων, δηλαδή έως τότε άπιαστων θεωριών, μπορεί να είναι και μια ‘ύβρις’, μια επανάσταση ενάντια στο έως τότε κατεστημένο. Ας το δούμε έτσι. Όπως και να έχει, γεγονός αιώνιο παραμένει ότι 12 άνθρωποι πάτησαν στην Σελήνη και ξάφνου τους ήταν πολύ δύσκολο να αμφισβητήσουν, μπροστά στην θέα που ανοιγόταν μπρος τους, την παρουσία της ύπαρξη ενός έτερου έλλογου όντος πλην του εαυτού τους – πλην του ανθρώπου – κι αυτό είναι από μόνο του ένα «..μεγάλο βήμα…» προς την ταπεινοφροσύνη και τον σεβασμό προς αυτήν την πλάση που τόσο μας λείπει. 

Δεν ξέρουμε σήμερα εάν θα ξανά-περπατήσουμε τον λευκό δορυφόρο μας και υπό ποιες συνθήκες. Όμως και να μην ξαναπάμε, η Σελήνη θα είναι πάντα, για να παραφράσαμε ποιητικά τον Νίτσε: « … εκεί όπου η ρόδα του κόσμου σταμάτησε για λίγο  και ο άνθρωπος λέει ‘Ναι’ σ’ αυτό που υπάρχει..».

Ίσως , όπως είπε και κάποιος απ’ τους moonwalkers,  «..τα ταξίδια στην Σελήνη να μην είχαν σκοπό τους τόσο την Σελήνη κάθε αυτή…», αλλά κάτι άλλο…

Συντάκτης: Μάριαμ Συρεγγέλα,

Influence:

Έχει σπουδάσει ψυχολογία με μεταπτυχιακές σπουδές στο Illinois Institute of Technology (USA) και Surrey University (UK). Έχει μεγαλώσει στην Ελλάδα και στο Ιράν…