Η εικόνα του Άγιου Βασίλη στο πέρασμα των χρόνων

Συντάκτης: Ειρήνη Μαθιουδάκη, Διδάκτωρ Βιοχημείας - Συγγραφέας

Η λατρεμένη εποχή μικρών και μεγάλων είναι και πάλι εδώ! Ίσως φέτος λίγο δειλά και μουδιασμένα, λόγω της κατάστασης, όμως, όχι λιγότερο ζεστά, λαμπερά και μαγικά. 

Μία από τις πιο συμβολικές μορφές των Χριστουγέννων υπήρξε, ανέκαθεν, ο αγαπημένος μας Άγιος Βασίλης. Αυτός ο γλυκύτατος παππούλης με το τρυφερό χαμόγελο που φέρνει κάθε χρόνο τα δώρα του σε μικρούς και μεγάλους. 

Τελικά, υπάρχει Άγιος Βασίλης;  

Αυτό είναι ένα ερώτημα που δεν αφορά μόνο στην προσφορά δώρων, αλλά και στη σχέση του Αγίου με τη σημερινή του «μορφή», όπως όλοι τον γνωρίζουμε, καθώς και με την ελληνική παράδοση.

Σύμφωνα με την ορθόδοξη παράδοση, πατρίδα του Άγιου Βασίλη θεωρείται η Καισαρεία της Καππαδοκίας, το σημερινό Kayseri της Τουρκίας. Σύμφωνα, λοιπόν, με τη συγκεκριμένη παράδοση, ο Άγιος  Βασίλης δεν έχει σχέση με έλκηθρα και χιόνια, αλλά ούτε και με δώρα. Αντιθέτως, κρατάει “χαρτί και καλαμάρι”, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς.


ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Μαμά, υπάρχει ο Άγιος Βασίλης;


Ο «δικός μας»  Άγιος Βασίλης

Ο ελληνικός Άγιος  Βασίλης, θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι το αποτέλεσμα της σύνθεσης του Μέγα Βασιλείου από τους τρεις ιεράρχες κι ενός προσώπου σύμβολο του ελληνισμού, που έφευγε από τα βάθη της Ασίας κι έφτανε απ’ άκρη σ’ άκρη, όπου υπήρχε ελληνικό στοιχείο: από τον Πόντο μέχρι την Πελοπόννησο κι από την Μακεδονία μέχρι την Κύπρο. Μια φιγούρα ψιλόλιγνη, ασκητική, ενός πεζοπόρου μεσήλικα άνδρα με ιδιαίτερα περιορισμένες προσωπικές ανάγκες που γυρνάει όλο τον κόσμο και μοιράζει ευχές. Ένα σύμβολο λιτότητας και ασκητικής ζωής.

Το πέρασμα στην παγκοσμιοποίηση και οι επιδράσεις στο βάρος του

Η εικόνα του Άγιου Βασίλη του δυτικού κόσμου προκύπτει από τους μύθους και τις παραδόσεις ολόκληρης της Ευρώπης. Ο Άγιος Βασίλης, σαν ένας ηλικιωμένος άνδρας, με την άσπρη γενειάδα και το έλκηθρο προέρχεται από τον Άγιο Νικόλαο (για τους καθολικούς, Santa Claus). 

Ο Άγιος Νικόλαος γεννήθηκε στην Μικρά Ασία τον 3ο αιώνα μ.Χ. και θεωρείται ο προστάτης των παιδιών, αλλά και των ανθρώπων της θάλασσας. Κατά τον 19ο αιώνα ο Άγιος Νικόλαος καθιερώνεται σε, περίπου, ολόκληρη την Ευρώπη ως το παιδί του Χριστού, που παραδίδει κρυφά παιχνίδια σε όλα τα παιδιά.

Έτσι, σιγά σιγά, με το πέρασμα των χρόνων και την καθοριστική επίδραση αυτών, αλλά και των στοιχείων κάθε εποχής φτάνουμε στην σύγχρονη, την παγκοσμιοποιημένη πια μορφή του Αγίου, του αγαπημένου του κάθε παιδιού. Ο συμβολισμός ξεκάθαρος, και οι… «ανάγκες» που εξυπηρετούνται πολύ συγκεκριμένες. Ο γλυκύτατος ηλικιωμένος άνδρας με τα κόκκινα μάγουλα, την άσπρη γενειάδα και τα σπινθηροβόλα γαλανά μάτια είναι παχουλός και με, εμφανώς, μεγάλη κοιλιά, μιας και είναι πάντοτε χαρούμενος, καλοσυνάτος, δοτικός κι ευτυχισμένος. 

Σε παλιότερες εποχές το υπερβάλλον βάρος σχετιζόταν ισχυρά με τις ανώτερες κοινωνικές τάξεις και αποτελούσε δείκτη ευημερίας, καλοπέρασης, χαράς κι ευτυχίας. Σύμφωνα δε με σύγχρονα ερευνητικά δεδομένα, το γονίδιο FTO που συσχετίζεται με την παχυσαρκία, φαίνεται να έχει, ή ότι μπορεί να έχει, προστατευτικό ρόλο στην εμφάνιση κατάθλιψης ή άλλων κοινών ψυχικών διαταραχών. Αυτό, φυσικά, δε σημαίνει ότι τα παχύσαρκα άτομα δεν εμφανίζουν κατάθλιψη, απλά στις περιπτώσεις αυτές έχει να κάνει περισσότερο με την εικόνα σώματος και την χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Από την άλλη πλευρά, και σύμφωνα πάντα με την σύγχρονη εικόνα του, ο Άγιος Βασίλης ακολουθεί μάλλον έναν μη ισορροπημένο/φυσιολογικό τρόπο ζωής και διατροφής. Στην καθημερινότητά του, θα λέγαμε ότι ακολουθεί έναν καθιστικό τρόπο ζωής, αφού ασχολείται κυρίως με την διαλογή, το διάβασμα, τις απαντήσεις στα γράμματα των παιδιών, καθώς και με την λήψη των διαφόρων αποφάσεων, ενώ οι βοηθοί του (τα ξωτικά) είναι εκείνοι που ασχολούνται με τις πιο κοπιαστικές και ενεργητικές δραστηριότητες. Για τις μετακινήσεις του, επίσης, χρησιμοποιεί, πάντα, το αγαπημένο του έλκηθρο.

Όσον αφορά τις διατροφικές του επιλογές, φαίνεται να έχει αδυναμία στα γλυκά τρόφιμα, μιας και περιβάλλεται, πολύ συχνά, από πάσης φύσεως γλυκίσματα, ενώ και τα κεράσματα που τον περιμένουν στα σπίτια των παιδιών, ανήκουν στην ίδια κατηγορία. Αντίθετα, ποτέ δεν τον έχουμε δει να καταναλώνει φρούτα ή σαλάτες της εποχής.


ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Χριστουγεννιάτικες ανησυχίες κιλών…


Η θρυλική, λοιπόν, αυτή φιγούρα των Χριστούγεννων, αναπόφευκτα, αποτελεί ένα υποσυνείδητο παράδειγμα για παιδιά, αλλά και ενήλικες σε σχέση με το βάρος τους. Το καλύτερο, λοιπόν, θα ήταν να κρατήσουμε τον συμβολισμό του Άγιου Βασίλη στην καρδιά μας, τιμώντας τον κάθε χρόνο μέσω της προσφοράς, της αγάπης, αλλά και του λιτού και ισορροπημένου τρόπου ζωής που εκείνος πρέσβευε.

Καλές γιορτές σε όλους!

Συντάκτης: Ειρήνη Μαθιουδάκη, Διδάκτωρ Βιοχημείας - Συγγραφέας

Influence:

Η Ειρήνη Μαθιουδάκη γεννήθηκε το 1992 στο Ηράκλειο Κρήτης. Αποφοίτησε από το τμήμα Χημείας Πανεπιστημίου Κρήτης το 2014…