Η αξία των σαλιγκαριών

Συντάκτης: Μαρία Μάμαλη

Με τον ερχομό του φθινοπώρου και κυρίως των πρώτων βροχών τα σαλιγκάρια κάνουν την εμφάνισή τους. Στην χώρα μας τα σαλιγκάρια δεν είναι και τόσο δημοφιλή, γεγονός ιδιαίτερα περίεργο μιας και έχουν ξεχωριστή σημασία για τον άνθρωπο. Αφενός, αποτελούν έδεσμα υψίστης διατροφικής αξίας και μπορούν να μαγειρευτούν με πολλούς συνδυασμούς, αφετέρου μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη φαρμακευτική και κοσμητολογία.

Τα Σαλιγκάρια κατά την αρχαιότητα

Η αξία των σαλιγκαριών

Τα Σαλιγκάρια αποτελούσαν ένα αγαπητό πιάτο κατά την αρχαιότητα. Όσο αναφορά την αρχαία Ελλάδα κέντρο κατανάλωσης τους αποτελούσε η Κρήτη, ειδικά κατά την Μινωική περίοδο. Η αξία τους δεν άφησε ασυγκίνητο ακόμη και τον Αριστοτέλη, ο  οποίος εφηύρε ένα είδος κουταλιού για να μπορεί να αφαιρεί το εσωτερικού του σαλιγκαριού. Ο Ιπποκράτης τόνισε την τεράστια αξία της βλέννας των σαλιγκαριών για ιατρική χρήση και συγκεκριμένα στην περιποίηση και καθαρισμό του προσώπου, ο Πλίνιος συνιστούσε σαλιγκάρια για πόνους στομάχου και αιμορραγίες, ενώ ο Γαληνός τα θεωρούσε ωφέλιμα για την υδρωπικία και την κήλη. Κατά την Ρωμαϊκή περίοδο τα σαλιγκάρια αναδείχθηκαν σε φαγητό πολυτελείας, ενώ η Κλεοπάτρα, εικάζεται, ότι τα χρησιμοποιούσε για την επιδερμίδα της. Κατά τον μεσαίωνα τα σαλιγκάρια χρησιμοποιούνταν για την αντιμετώπιση ασθενειών όπως φυματίωση, ενώ τον 19ο και 20ο αιώνα χρησιμοποιούνταν ως σιρόπι για ασθένειες του αναπνευστικού (βρογχίτιδα, κοκκύτης).

Κατανάλωση Σαλιγκαριών

Η εκτροφή σαλιγκαριών πραγματοποιείται σε διάφορες χώρες όπως στην Αμερική, Αφρική, Αυστραλία, Ανατολή και βέβαια στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στην Ιταλία, Ισπανία, Γερμανία, Πορτογαλία, Κύπρος, Ελλάδα και φυσικά στη Γαλλία, όπου τα Escargots θεωρούνται εθνικό φαγητό. Επιπλέον, η Γαλλία είναι πρώτη χώρα στον κόσμο στην παραγωγή, κατανάλωση και εξαγωγή σαλιγκαριών. Η κατανάλωση είναι τόσο μεγάλη ώστε πολλά είδη σαλιγκαριών στη Γαλλία, αλλά και Γερμανία θεωρούνται πλέον προστατευόμενα είδη. 

Συνεισφορά στη φύση

Η αξία των σαλιγκαριών

Όσοι πιστεύουν ότι τα σαλιγκάρια λειτουργούν μόνο καταστροφικά σε κήπους και γρασίδι κάνουν λάθος. Αντιθέτως, τα σαλιγκάρια διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στο οικοσύστημα, συμβάλλοντας στη διατήρηση της ισορροπίας του περιβάλλοντος. Τα περισσότερα σαλιγκάρια είναι χορτοφάγα και τρέφονται με σάπια βλάστηση, μύκητες, λειχήνες, χορταράκια, ενώ τα σαρκοφάγα σαλιγκάρια τρέφονται με σκουλήκια, μικρά αρθρόποδα, προνύμφες ενώ άλλα με μικρά αυγά. Τα σαλιγκάρια χρησιμοποιούνται συχνά σε ενυδρεία μιας και καταναλώνουν τα φύκια, καθαρίζουν το νερό και έτσι κρατούν τα ψάρια υγιή. Επίσης, τα περιττώματα των σαλιγκαριών λειτουργούν και ως λίπασμα. 

Εκτροφή Σαλιγκαριών

Η εκτροφή σαλιγκαριών στην Ελλάδα είναι περιορισμένη. Αν εξαιρέσουμε την Κρήτη, όπου εκεί καταναλώνονται αρκετά, δεν συμβαίνει το ίδιο και με την υπόλοιπη Ελλάδα. Αφενός ο κόσμος δεν γνωρίζει την αξία των σαλιγκαριών, αφετέρου είναι προκατειλημμένοι και τα αποκλείουν κατευθείαν χωρίς να τα έχουν δοκιμάσει. Όμως, η αλήθεια είναι ότι η εκτροφή σαλιγκαριών είναι μια επικερδής αγροτική δραστηριότητα. Στο εξωτερικό, ιδιαίτερα τις τελευταίες δεκαετίες σημειώνεται αύξηση των πωλήσεων, καθώς οι ευρωπαίοι καταναλωτές προσπαθούν να αντικαταστήσουν το κόκκινο κρέας με, άλλα πιο υγιεινή υποκατάστατα. 

Χαβιάρι

Η αξία των σαλιγκαριών

Με τα αυγά των χερσαίων σαλιγκαριών παρασκευάζεται χαβιάρι, αρίστης ποιότητας. Το χαβιάρι σαλιγκαριών είναι γνωστό ως «χαβιάρι escargot» ή «escargot μαργαριτάρια» και ονομάζονται έτσι διότι είναι μικρές, λευκές πέρλες σαν μαργαριτάρια. Στην Ελλάδα η παραγωγή χαβιάρι ξεκίνησε το 2017 και συγκεκριμένα στη Θεσσαλονίκη, όπου μαθητές της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής κατάφεραν να κάνουν το πρώτο ελληνικό χαβιάρι.

Ιδιότητες

  • Λίγες θερμίδες

Η περιεκτικότητα σε θερμίδες είναι πολύ χαμηλή (90 θερμίδες ανά 100 γρ.) και συνίσταται σε διαιτητικά γεύματα. Τα σαλιγκάρια αποτελούν μέρος της Μεσογειακής διατροφής και προτιμώνται για ένα ελαφρύ και βιταμινούχο γεύμα. 

  • Πηγή πρωτεϊνών

Το κρέας των σαλιγκαριών δεν έχει να ζηλέψει σε τίποτε από το χοιρινό ή μοσχαρίσιο κρέας. Η περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη είναι εξίσου μεγάλη. Επιπλέον, το κρέας τους δεν έχει το ίδιο λίπος με τα υπόλοιπα κρέατα συντελώντας στην μείωση της χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων

  • Πηγή Ασβεστίου & Σιδήρου

Τα σαλιγκάρια είναι επίσης καλή πηγή ασβεστίου. Θα πρέπει να τονιστεί ότι το ασβέστιο δεν είναι σημαντικό μόνο για τα μικρά παιδιά, αλλά είναι απαραίτητο για όλες τις ηλικίες. Βοηθάει στην εύρυθμη λειτουργία της καρδιάς, των μυών και του εγκεφάλου. Το ασβέστιο είναι σημαντικό κατά την εγκυμοσύνη, τη γαλουχία, αλλά και κατά την εμμηνόπαυση. Επίσης, είναι το δομικό συστατικό των δοντιών και των οστών και η κατάλληλη επάρκεια μειώνει τον κίνδυνο οστεοπόρωσης. Τα σαλιγκάρια αποτελούν και πηγή σιδήρου, ο οποίος κρατά υγιή τα μαλλιά και τα νύχια, παίζει σημαντικό ρόλο στην παραγωγή της αιμοσφαιρίνης και συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. 

  • Πηγή Ω-3  

Τα σαλιγκάρια διαθέτουν ένα μεγάλο ποσοστό ω-3 πολυακόρεστων λιπαρών, σχετικά ανάλογη με εκείνη των ψαριών. Τα Ω-3 είναι πολύ σημαντικά για τον ανθρώπινο οργανισμό, αφενός γιατί τον προστατεύουν από καρδιακές παθήσεις, φλεγμονές, κατάθλιψη, αλλά δρουν και ευεργετικά στην επιδερμίδα και τα μαλλιά. Επιπλέον, είναι απαραίτητα για την ομαλή λειτουργία του εγκεφάλου και των ματιών.

  • Πηγή Σεληνίου

Αποτελούν επίσης καλή πηγή σεληνίου, το οποίο είναι γνωστό για τις αντιοξειδωτικές του ιδιότητες και όχι μόνο. Μια από τις ιδιότητές του είναι ότι συμβάλλει στη σωστή λειτουργία του θυροειδούς αδένα, της καρδιάς και του ανοσοποιητικού συστήματος.

  • Διάφορα θρεπτικά στοιχεία

Είναι καλή πηγή φωσφόρου, μαγνησίου, καλίου και νατρίου και είναι πλούσια σε βιταμίνες, ιχνοστοιχεία και άλλα μέταλλα. Περιέχουν νιασίνη (B3), η οποία έχει ευεργετική επίδραση στο νευρικό και καρδιαγγειακό σύστημα, έχουν επίσης μεγάλη περιεκτικότητα σε ανόργανα στοιχεία και αμινοξέα. 

  • Φαρμακευτική δράση

Τα σαλιγκάρια, ήδη από την αρχαιότητα, είχαν χρησιμοποιηθεί για την παρασκευή πολλών φαρμάκων και καλλυντικών. Η βλέννα τους αποτελείται από κολλαγόνο, ελαστίνη, αλλαντοΐνη, γλυκολικό οξύ, βιταμίνες Β, C, Ε και είναι εξαιρετικά ευεργετική.  Η βλέννα του σαλιγκαριού περιέχει επίσης τη βλεννίνη, ένα έκκριμα, το οποίο χρησιμοποιείται για τη δημιουργία κρεμών, μασκών και σαμπουάν

Αρχικά, η βλέννα των σαλιγκαριών έχει θεραπευτικές και αναπλαστικές ιδιότητες, καθώς επανορθώνει και θεραπεύει εγκαύματα, ρυτίδες, ραγάδες, ουλές από ακμή. Διατηρεί την ελαστικότητα της επιδερμίδας, θρέφει, μαλακώνει και αναζωογονεί το δέρμα και έχει καταπραϋντική και αντιερεθιστική δράση. Η βλεννίνη του σαλιγκαριού είναι πολύ γνωστή και για τις αντιγηραντικές της ιδιότητες, ενώ το κολλαγόνο και η ελαστίνη επανορθώνουν τους κατεστραμμένους ιστούς, ενυδατώνουν το δέρμα και συμβάλλουν στη δημιουργία νέου δερματικού ιστού. 

Συντάκτης: Μαρία Μάμαλη,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.