Η Ursula K. Le Guin και η λογοτεχνία του φανταστικού

Συντάκτης: Ιωάννα Φούσκη

Η Ursula K. Le Guin, γεννημένη στις 21 Οκτωβρίου 1929 στο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνια, αναδείχθηκε ως εμβληματική μορφή του χώρου της λογοτεχνίας του φανταστικού. Μεγαλωμένη σε ένα «ακαδημαϊκό» περιβάλλον −ο πατέρας της, Alfred Kroeber, ήταν ανθρωπολόγος και η μητέρα της, Theodora Kroeber, συγγραφέας− δεν άργησε να αποκτήσει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη συγγραφή και κατ’ επέκταση την αφήγηση ιστοριών και την πολιτισμική εξερεύνηση. Αφού ολοκλήρωσε τις προπτυχιακές της σπουδές στο Radcliffe College και τις μεταπτυχιακές της σπουδές στο Columbia University, η Le Guin ξεκίνησε το ταξίδι της στον χώρο των γραμμάτων, ταξίδι που διήρκεσε πάνω από πέντε δεκαετίες αφήνοντας την προσωπική της σφραγίδα.

Έργο

Σε όλη την καλλιτεχνική της πορεία, καλλιέργησε την ικανότητά της να υφαίνει περίπλοκους κόσμους που λειτουργούν ως αλληγορίες της πολυπλοκότητας της ανθρώπινης ύπαρξης και εμπειρίας. Στα έργα «Το αριστερό χέρι του σκoταδιού» (εκδ. Parsec, 2011) και «Γαιοθάλασσα» (Αίολος, 2019-20), ο αναγνώστης έρχεται σε επαφή με τα καθηλωτικά σύμπαντα που δημιουργεί η Le Guin, συμπαντικές αντισυμβατικές πραγματικότητες που αποδομούν ευθαρσώς τα έως και σήμερα εδραιωμένα κοινωνικά και πολιτικά πρότυπα. Στο μυθιστόρημά της «Το αριστερό χέρι του σκοταδιού», διερευνώντας θέματα φύλου και σεξουαλικότητας, οικοδομεί μια κοινωνία όπου τα άτομα είναι αμφιφυλόφιλα, επιδιώκοντας να στηλιτεύσει τις παραδοσιακές αντιλήψεις σχετικά με τους έμφυλους ρόλους και τις κοινωνικές δομές. Στο μυθιστόρημα «Ο αναρχικός των δύο κόσμων», καταπιάνεται με θέματα πολιτικής και εξουσίας, εξετάζει –συγκρίνοντας μια καπιταλιστική-ανδροκρατούμενη-τεχνοκρατική και μια αταξική-κοινοτιστική-αυτοδιευθυνόμενη κοινωνία− τους τρόπους με τους οποίους οι κοινωνικές δομές επιδρούν στην ατομική ελευθερία και ταυτότητα του Ανθρώπου. 

Επιρροές

Οι λογοτεχνικές επιρροές της Le Guin ποικίλλουν και είναι ανάλογες με τους κόσμους που δημιούργησε στα μυθιστορήματα και τις ιστορίες της. Λαμβάνοντας έμπνευση από ένα ευρύ φάσμα πηγών, ενέπλεξε στοιχεία από τη μυθολογία, την ανθρωπολογία, τη λογοτεχνία του φανταστικού −κι όχι μόνο− για να δημιουργήσει τις μοναδικές και συναρπαστικές αφηγήσεις της.

Η επική «οικοδόμηση» του κόσμου και η μυθική αφήγηση του J.R.R Tolkien αποτελούν πηγές έμπνευσής της, κάτι που είναι ιδιαίτερα εμφανές στη δημιουργία των φανταστικών βασιλείων της σειράς «Γαιοθάλασσα». Από την άλλη πλευρά, τα πρωτοποριακά έργα επιστημονικής φαντασίας του Wells, όπως «Η μηχανή του χρόνου» (Αρχέτυπο, 2017) και «Ο πόλεμος των κόσμων» (Ερατώ, 2015), θα λέγαμε ότι, έθεσαν τις βάσεις για την εξερεύνηση οραματικών εναλλακτικών κοινωνιών που παρουσιάζει στα βιβλία της η συγγραφέας. Όσον αφορά την απεικόνιση του φύλου, της ταυτότητας και της συνείδησης στη μυθοπλασία της, οι πειραματικές αφηγηματικές τεχνικές και οι φεμινιστικές προοπτικές της V. Woolf είναι κάτι παραπάνω από εμφανείς.

Επιπλέον, έντονες ήταν οι επιρροές της από τον P. Kropotkin, τον C. Jung, όπως επίσης από τις ανατολικές φιλοσοφίες, ιδιαίτερα τον ταοϊσμό και τον βουδισμό. Η ενασχόλησή της με την ταοϊστική φιλοσοφία, ιδίως με την έννοια της ισορροπίας και της αρμονίας, επηρέασε βαθιά το συγγραφικό της ύφος και τις θεματικές τις επιλογές. Το «Τάο Τε Τσινγκ», με την έμφαση που δίνει στη διασύνδεση όλων των πραγμάτων και στη ρευστότητα της ύπαρξης, βρήκε απήχηση στην εξερεύνηση της ανθρώπινης κατάστασης και της φύσης της πραγματικότητας από τη Le Guin σε έργα όπως «Το αριστερό χέρι του σκοταδιού» και «Ο αναρχικός των δυο κόσμων».

Τέλος, η ενασχόληση της με τα έργα συναδέλφων της συγγραφέων επιστημονικής φαντασίας και φαντασίας, όπως οι Philip K. Dick, και Ray Bradbury, συνέβαλε στην κατανόηση του είδους και των δυνατοτήτων του. Επιρροές φαίνεται να δέχθηκε και από σύγχρονες συγγραφείς όπως η Octavia Estelle Butler και η Margaret Atwood, τα πρωτοποριακά έργα των οποίων αμφισβήτησαν τις συμβάσεις του είδους και διερεύνησαν θέματα κοινωνικής δικαιοσύνης και οικολογίας.

Συμπέρασμα

Εν κατακλείδι, η λογοτεχνική κληρονομιά της Ursula K. Le Guin εξακολουθεί να βρίσκει απήχηση από τους αναγνώστες σε ολόκληρο τον κόσμο. Μέσα από τις ιδέες της, την οργιαστική φαντασία της και την ακλόνητη δέσμευσή της για έναν κόσμο δίκαιο, αμφισβήτησε το status quo και διεύρυνε τις δυνατότητες της αφήγησης. Καθώς αναλογιζόμαστε τη συμβολή της, συνειδητοποιούμε −σχεδόν αυτόματα− τη δύναμη της λογοτεχνίας που διαμορφώνει και αφυπνίζει συνειδήσεις οδηγώντας στην κοινωνική αλλαγή. Τα λόγια της Le Guin συνεχίζουν να αντηχούν μέχρι και σήμερα, υπενθυμίζοντάς μας να αμφισβητούμε και να ονειρευόμαστε ένα καλύτερο αύριο.

Συντάκτης: Ιωάννα Φούσκη,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.