Δραστικές αλλαγές στις σχέσεις διαζευγμένων και εν διαστάσει γονέων και τέκνων προωθεί το, υπό διαβούλευση, νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Σε …
Γονική Αποξένωση: Πόσο συνηθισμένο είναι να κόβεις δεσμούς με τους γονείς;
Για πολλούς, η σχέση που μοιραζόμαστε με τους γονείς μας είναι η πρώτη μας. Λέξεις όπως «αγάπη άνευ όρων ή ανιδιοτελής αγάπη» χρησιμοποιούνται συχνά για να περιγράψουν την αγάπη που έχει ένας γονέας για το παιδί του. Ωστόσο, η δυναμική της οικογένειας και οι προσωπικότητες των μελών της συνθέτουν ένα τόσο ιδιόμορφο και πολύπλοκο παζλ που μερικές φορές η αγάπη μόνο δεν αρκεί για να ενώσει τα κομμάτια του.
Γιατί λοιπόν είναι τόσο συχνή η γονική αποξένωση στην εποχή μας και γιατί τόσοι διάσημοι μοιράζονται τις εμπειρίες τους στα social media;
Σε ένα δοκίμιο για την Wall Street Journal, η ηθοποιός Heather Graham περιέγραψε την 30ετή αποξένωση από τους γονείς της επειδή αποδοκίμαζαν τις επιλογές της σταδιοδρομίας της. Πρόσφατα, η Elle King, κόρη του Rob Schneider, μίλησε για την αποστασιοποίηση από τον πατέρα της, αποκαλώντας τις πράξεις του «τοξικές». Η Shiloh, το τρίτο μεγαλύτερο παιδί του Brad Pitt και της Angelina Jolie, ζήτησε από το δικαστήριο να αφαιρέσει το “Pitt” από το επίθετό της.
Στο TikTok, υπάρχει μια τάση ανθρώπων που «ακυρώνουν» τους γονείς τους, κάτι που έχει προκαλέσει διαμάχη στο X (πρώην Twitter). «Καταλαβαίνω ότι οι γονείς βάζουν όρια και μπορεί να φαίνονται κακοί, αλλά το να γιορτάζεις δημόσια την «ορφανή εποχή» σου βάζοντας τους γονείς σου στην άκρη, δεν σε κάνει να φαίνεσαι σαν το καλό παιδί» έγραψε ένας χρήστης ονόματι Allie.
Αλλά τι μπορεί να κάνει ένα παιδί να αποξενωθεί από τους γονείς του — και πότε είναι εντάξει να το κάνει;
Ενώ δεν υπάρχει εύκολη απάντηση, οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας μας παρέχουν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες ώστε να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε τους λόγους πίσω από τη γονική αποξένωση, πώς να αντιμετωπίσουμε τις δύσκολες σχέσεις και τρόπους να σπάσουμε τους κύκλους των γενεών.
Καταρχήν δεν είναι ασυνήθιστο για τους νεαρούς ενήλικες να σκέφτονται να κάνουν ένα διάλειμμα από τους γονείς τους μετά από ένα ρήγμα στη σχέση τους. Οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας μπορεί να έχουν μακροχρόνιες επιπτώσεις και μπορεί να χρειαστεί λίγος χρόνος για να τις επεξεργαστεί κάποιος. Τα παιδιά μπορεί να αισθάνονται την ανάγκη να κόψουν τους δεσμούς με τους γονείς τους λόγω ορισμένων εμπειριών της πρώιμης παιδικής ηλικίας που μπορεί να περιλάμβαναν τραύμα, κακή επικοινωνία ή λανθασμένη οικογενειακή δυναμική. Αυτές οι εμπειρίες μπορεί να οδηγήσουν σε αισθήματα θυμού, απογοήτευσης ή ακόμα και να δημιουργήσουν δυσαρέσκεια.
Εάν ένα παιδί αισθάνεται ότι έχει προσπαθήσει όσο μπορεί για να βελτιώσει τη σχέση με τους γονείς του και εξακολουθεί να μην βλέπει καμία πρόοδο, μπορεί να αποφασίσει να την διακόψει εντελώς. Επιπλέον, καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, γίνονται πιο ανεξάρτητα έχοντας πλέον την ελευθερία να κόψουν τους δεσμούς και αναπτύσσοντας τις δικές τους κοσμοθεωρίες. Ως αποτέλεσμα, μπορεί να διαφωνούν με τους γονείς—μερικές φορές πιο άγρια εάν υπάρχει ένα μοτίβο σκληροπυρηνικών χαρακτήρων και τρόπων επίλυσης των συγκρούσεων.
Καθώς μπαίνουν στην ενηλικίωση, οι σχέσεις γίνονται ολοένα και πιο συγκρουσιακές, ειδικά αν υπάρχουν ήδη μακροχρόνιες εντάσεις. Ο αγώνας για επιβίωση, οι διαφορετικές αξίες, οι ανεπίλυτες συγκρούσεις ή οι δυσλειτουργικές δυναμικές μπορεί να κάνουν ορισμένα παιδιά να αισθανθούν ότι είναι απαραίτητο να αποστασιοποιηθούν.
Σημάδια Τοξικών Γονέων
Λέξεις όπως «τοξικοί άνθρωποι» κυκλοφορούν πολύ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως ο κύριος λόγος που οι άνθρωποι διακόπτουν τους δεσμούς με άλλους ανθρώπους. Μερικές φορές αυτές οι λέξεις χρησιμοποιούνται και για τα μέλη μιας οικογένειας. Οι ενέργειες αυτών των τοξικών μελών της οικογένειας μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά ένα άτομο σε τέτοιο βαθμό που όχι μόνο οι τωρινές, αλλά και οι μελλοντικές του επιλογές, να διέπονται από αυτή τη δυναμική. Συγκεκριμένα, αυτές οι τακτικές μπορούν να καταπνίξουν την ανεξαρτησία και την αυτοεκτίμηση του ατόμου, να καλλιεργήσουν τη δυσπιστία και να αφήσουν ένα παιδί να αισθάνεται παρεξηγημένο και αόρατο, διατηρώντας ακόμα και τοξικές προσωπικές σχέσεις.
Τα σημάδια λοιπόν της τοξικής ανατροφής περιλαμβάνουν:
1. Χειραγώγηση: Χρήση ενοχής ή χειραγώγησης για τον έλεγχο της συμπεριφοράς.
2. Συνεχής κριτική: Υποτίμηση ή συνεχής επίκριση.
3. Έλλειψη ενσυναίσθησης: Αποτυχία αναγνώρισης ή επικύρωσης των συναισθημάτων.
4. Ελεγκτική συμπεριφορά: Προσπάθεια άσκησης υπερβολικού ελέγχου στις αποφάσεις του παιδιού.
5. Συναισθηματική μη διαθεσιμότητα: Συναισθηματική απόσταση ή μη ανταποκρινόμενη γονική μέριμνα.
6. Gaslighting: Άρνηση ή παραμόρφωση της πραγματικότητας ενός παιδιού για να το κάνει να αμφισβητήσει τις εμπειρίες ή τα συναισθήματά του.
7. Ευνοιοκρατία: Συνεχής προτίμηση ενός παιδιού έναντι του άλλου.
8. Παραβιάσεις ορίων: Επανειλημμένη αγνόηση του απορρήτου ή των προσωπικών ορίων.
Μάθετε πότε να κόψετε τους δεσμούς:
Δεν υπάρχει μια ενιαία λύση για να αποφασίσετε να κόψετε τους δεσμούς με έναν γονέα. Το να αποφασίσεις αν θα κόψεις τους δεσμούς ή θα βάλεις όρια σ’ έναν τοξικό γονέα είναι μια βαθιά προσωπική απόφαση και συχνά περιλαμβάνει τη στάθμιση πολλών παραγόντων. «Υπάρχουν φορές που έχω συμβουλέψει τους πελάτες μου να έχουν μια «συναισθηματική αποκοπή» από τα μέλη της οικογένειας, εάν θεωρώ ότι είναι καλύτερο για χάρη της ψυχικής τους υγείας», λέει η Chang. «Η συναισθηματική αποκοπή είναι ένας όρος στον τομέα των οικογενειακών συστημάτων και είναι ακριβώς όπως ακούγεται. Περιλαμβάνει επίσης μια φυσική απόσταση ή διαχωρισμό.”
Πώς ξέρετε πότε ή αν είναι ώρα να το κάνετε αυτό. Σύμφωνα με τους ειδικούς πρέπει να αξιολογηθούν τα παρακάτω:
1. Η σοβαρότητα της τοξικότητας
2. Η συναισθηματική και ψυχική σας υγεία
3. Οι δικές σας ανάγκες και αξίες
4. Ο αντίκτυπος της σχέσης στην καθημερινότητά σας
5. Η προθυμία του γονέα σας να μπει στη θέση σας και κατ’επέκταση να αλλάξει
Σπάστε τον κύκλο:
Όπως τα γονίδια, έτσι και τα στυλ ανατροφής μπορούν να κληρονομηθούν. Ωστόσο σε αντίθεση με τη γενετικά υψηλή χοληστερόλη ή το χρώμα των ματιών, είναι δυνατό να σπάσουμε τους κύκλους τοξικής ανατροφής. Δείτε τι μπορείτε να κάνετε με τα δικά σας παιδιά:
1. Επικεντρωθείτε στη θετική ενίσχυση. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει τον έπαινο της επιθυμητής συμπεριφοράς αντί της συγκέντρωσης σε ανεπιθύμητη συμπεριφορά. Η οικοδόμηση της αυτοεκτίμησης στο παιδί σας επαινώντας την επιθυμητή συμπεριφορά και δημιουργώντας ένα πιο θετικό και επιβεβαιωτικό περιβάλλον είναι σημαντικό.
2. Επικυρώστε τα συναισθήματά σας: Οι γονείς σας μπορεί να μην επικύρωναν τα συναισθήματά σας, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν ήταν αληθινά. Αυτά τα συναισθήματα μπορεί να υπάρχουν και να επηρεάζουν όλο το φάσμα της ζωής σας και συνήθως περιλαμβάνουν ενοχές, θλίψη και θυμό. Είναι σύνηθες για ένα παιδί ενός τοξικού γονέα να αισθάνεται ακυρωμένο, επομένως η συνειδητοποίηση σας μπορεί να μοιάζει με την πρακτική της επικύρωσης της δικής σας εμπειρίας και συναισθημάτων.
3.Καλλιεργήστε στον εαυτό σας δεξιότητες συναισθηματικής ρύθμισης.. Δοκιμάστε τεχνικές ενσυνειδητότητας και ανακούφισης από το άγχος, που σας επιτρέπουν να ελέγχετε τις απαντήσεις σας στο παιδί σας.
4. Βρείτε υποστήριξη: Τα βιβλία, τα εργαστήρια και οι ομάδες γονέων μπορούν να σας βοηθήσουν πως να γίνετε πιο αποτελεσματικοί και να εξοπλιστείτε με εργαλεία ώστε να αντικαταστήσετε τις ανθυγιεινές και τοξικές γονικές προσεγγίσεις με καλύτερες που θα είναι πιο αποτελεσματικές για εσάς και το παιδί σας. Η αποξένωση μπορεί να είναι μοναχική, αλλά να θυμάστε ότι δεν είστε μόνοι. Σκεφτείτε ακόμα και τη θεραπεία με έναν επαγγελματία για να εξερευνήσετε τα συναισθήματά σας και να αναπτύξετε στρατηγικές για την αντιμετώπιση τους.
5. Καταλάβετε ποια μοτίβα θέλετε να αλλάξετε. Τι ήταν επιβλαβές; Τι θέλετε να αποφύγετε και να κάνετε διαφορετικά; Καθορίστε τι είδους γονιός θέλετε να είστε και εφαρμόστε τεχνικές υγιούς ανατροφής.
6. Αποκτήστε δεξιότητες υγιούς αντιμετώπισης και μάθετε πώς να εξασκείτε την αυτοφροντίδα. Μπορεί να είναι δελεαστικό να είστε τόσο συγκεντρωμένοι στη σχέση σας με τον γονέα σας, μόνο που ξεχνάτε τον εαυτό σας. Η ενασχόληση με δραστηριότητες που υποστηρίζουν την ψυχική και συναισθηματική σας υγεία, ακόμα και η σωματική δραστηριότητα, μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε πώς να προχωρήσετε με έναν τρόπο που δίνει προτεραιότητα στον εαυτό σας και την ευημερία σας.
7.Θέστε όρια και επικοινωνήστε τα με βεβαιότητα: τα όρια μπορούν να σας προστατεύσουν και να παρέχουν σαφείς οδηγίες για όλους τους εμπλεκόμενους. Εάν ένας γονέας επικρίνει συχνά τις επιλογές ζωής του παιδιού, το παιδί θα μπορούσε να πει: «Εκτιμώ τη σχέση μας, αλλά χρειάζομαι να σεβαστείτε τις αποφάσεις μου. Αν δεν συμβεί αυτό, θα πρέπει να διακόψω τη συζήτηση και να απομακρυνθώ».
Η μείωση των αλληλεπιδράσεων μπορεί να ελαχιστοποιήσει την έκθεση σε τοξική συμπεριφορά, επιτρέποντας στο άτομο να διατηρήσει την ψυχική του υγεία. Για παράδειγμα, ένα παιδί μπορεί να αποφασίσει να καλεί τον γονέα του μία φορά την εβδομάδα αντί καθημερινά και να επικοινωνήσει αυτή την αλλαγή με τον γονέα ώστε να μην προβεί σε αμυντική θέση.
Το πιο σημαντικό το αφήσαμε για το τέλος:
Επικεντρωθείτε σε αυτό που μπορείτε να ελέγξετε!
Αναφορές :
1. Nobile Psychology – Dr. Catherine Nobile
2. Carly Harris – Director (Newport Healthcare – Empowering Lives. Restoring Families)
3. Jeanie Y. Chang, LMFT, CCTP – licensed marriage and family therapist
4. Joel Frank, PsyD (Duality Psychological Services)
5. Holly Schiff, PsyD
6. All on the family: ties, proximity, and estrangement. YouGov. 2022.
7. Protective and compensatory childhood experiences and their impact on adult mental health. World Psychiatry. 2023.




























