«Γονέας ελικόπτερο». Πότε η υπερπροστασία εμποδίζει την ανεξαρτησία του μαθητή;

Ο όρος γονέας «ελικόπτερο» περιγράφει τον γονέα που «πετά» συνεχώς πάνω από το παιδί του, παρακολουθώντας κάθε του κίνηση και επεμβαίνοντας πριν καν χρειαστεί. Αν και οι προθέσεις είναι συνήθως θετικές, οι συνέπειες μπορεί να είναι αντίθετες από αυτές που επιδιώκει.

Όταν η βοήθεια γίνεται εμπόδιο

Κάθε γονέας θέλει να προστατεύσει το παιδί του από απογοητεύσεις, δυσκολίες και κινδύνους. Η φροντίδα και η στήριξη αποτελούν βασικά συστατικά μιας υγιούς σχέσης ανάμεσα σε γονείς και παιδιά. Ωστόσο, υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στην υποστήριξη και την υπερπροστασία. Όταν η ανάγκη του γονέα να ελέγχει, να παρεμβαίνει και να επιλύει κάθε πρόβλημα του παιδιού γίνεται μόνιμη στάση ζωής, τότε εμφανίζεται το φαινόμενο του «γονέα ελικοπτέρου». Η σχολική ζωή είναι γεμάτη μικρές και μεγάλες προκλήσεις. Ένα δύσκολο διαγώνισμα, μια διαφωνία με έναν συμμαθητή, μια ξεχασμένη εργασία ή μια αποτυχία αποτελούν εμπειρίες μέσα από τις οποίες το παιδί μαθαίνει να διαχειρίζεται καταστάσεις, να αναλαμβάνει ευθύνες και να αναπτύσσει ανθεκτικότητα. Όταν όμως ο γονέας παρεμβαίνει διαρκώς για να «διορθώσει» κάθε πρόβλημα, το παιδί στερείται πολύτιμες ευκαιρίες μάθησης. Αν ο γονέας επικοινωνεί αμέσως με τον εκπαιδευτικό για κάθε δυσκολία ή σπεύδει να ολοκληρώσει εργασίες που το παιδί θα μπορούσε να διαχειριστεί μόνο του, το μήνυμα που περνά, συχνά άθελά του, είναι ότι το παιδί δεν είναι αρκετά ικανό να τα καταφέρει μόνο του. Με τον τρόπο αυτό καλλιεργείται η εξάρτηση αντί της αυτοπεποίθησης.

Η ανεξαρτησία χτίζεται μέσα από τα λάθη

Πολλοί γονείς δυσκολεύονται να βλέπουν τα παιδιά τους να αποτυγχάνουν ή να απογοητεύονται. Ωστόσο, τα λάθη αποτελούν βασικό κομμάτι της ανάπτυξης. Ένας μαθητής που ξεχνά μια εργασία θα μάθει να οργανώνεται καλύτερα. Ένα παιδί που λαμβάνει χαμηλή βαθμολογία θα ανακαλύψει τις περιοχές στις οποίες χρειάζεται περισσότερη προσπάθεια. Η συνεχής προστασία από κάθε αρνητικό συναίσθημα μπορεί να δημιουργήσει παιδιά που δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν προκλήσεις όταν μεγαλώσουν. Αντί να αναζητούν λύσεις, ενδέχεται να περιμένουν κάποιον άλλον να παρέμβει και να επιλύσει τα προβλήματά τους. Η αυτονομία δεν αναπτύσσεται ξαφνικά στην ενήλικη ζωή. Καλλιεργείται σταδιακά μέσα από καθημερινές εμπειρίες, ευθύνες και αποφάσεις που επιτρέπεται να πάρει το ίδιο το παιδί.

Τα σημάδια της υπερπροστασίας

Η υπερπροστατευτική συμπεριφορά δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωριστεί. Συχνά κρύβεται πίσω από την αγάπη και την αγωνία του γονέα για το μέλλον του παιδιού. Όταν όμως ο γονέας ελέγχει κάθε λεπτομέρεια της σχολικής ζωής, διαχειρίζεται τις κοινωνικές σχέσεις του παιδιού ή δεν του επιτρέπει να αναλάβει ευθύνες ανάλογες της ηλικίας του, τότε ίσως χρειάζεται να επανεξετάσει τον τρόπο με τον οποίο προσφέρει στήριξη. Τα παιδιά έχουν ανάγκη από ένα ασφαλές πλαίσιο, αλλά ταυτόχρονα χρειάζονται χώρο για να πειραματιστούν, να αποφασίσουν και να μάθουν από τις συνέπειες των επιλογών τους. Μόνο έτσι μπορούν να αναπτύξουν αίσθηση προσωπικής ευθύνης και εμπιστοσύνη στις δυνάμεις τους.

Η ισορροπία ανάμεσα στην προστασία και την ελευθερία

Η πρόκληση για κάθε γονέα δεν είναι να απομακρυνθεί από τη ζωή του παιδιού, αλλά να βρει τη σωστή ισορροπία. Να είναι παρών χωρίς να γίνεται παρεμβατικός. Να προσφέρει καθοδήγηση χωρίς να αφαιρεί την πρωτοβουλία. Να ενθαρρύνει χωρίς να ελέγχει. Σε μια καθημερινότητα που σφύζει από απαιτήσεις και αβεβαιότητες, είναι φυσικό οι γονείς να θέλουν να προστατεύσουν τα παιδιά τους. Όμως η μεγαλύτερη προστασία ίσως δεν είναι να ανοίγουμε τον δρόμο μπροστά τους, αλλά να τους δίνουμε τα εφόδια για να τον περπατήσουν μόνα τους. Άλλωστε, ο στόχος της ανατροφής δεν είναι να δημιουργήσει παιδιά που εξαρτώνται από τους γονείς τους, αλλά ενήλικες που εμπιστεύονται τον εαυτό τους και μπορούν να σταθούν με αυτοπεποίθηση απέναντι στις προκλήσεις της ζωής.

Συντάκτης: Χριστίνα Ζορμπά,

Influence: