Γνωστική Ενδυνάμωση των μαθητών

Συντάκτης: Σπυριδούλα Τσομή

Έχετε αναρωτηθεί ποτέ εάν οι πεποιθήσεις μας για το διάβασμα και για διάφορες έννοιες που συνδέονται με αυτό, όπως η ευφυΐα, μπορεί να επηρεάζουν την ίδια την απόδοση των μαθητών στη μελέτη;

Εσείς τι πιστεύετε για παράδειγμα;

είναι δυνατόν ένα παιδί να αυξήσει την εξυπνάδα του; ή ένα παιδί μπορεί να είναι έξυπνο σε ένα μάθημα και να μην είναι σε κάποιο άλλο;

Η προσέγγιση της γνωστικής ενδυνάμωσης περιλαμβάνει την ενίσχυση όλων αυτών που εμπλέκονται στην εκπαίδευση των μαθητών, δηλαδή τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς.

Γενικά διερευνά: α) τις θεωρίες που έχουμε για την μελέτη και την ευφυΐα, β) τους στόχους μας και τα κίνητρα σε σχέση με την μελέτη και τη μάθηση και γ) τις στρατηγικές μελέτης, μάθησης και μνημόνευσης που χρησιμοποιούμε στο διάβασμα.

Ο σκοπός αυτής της προσέγγισης είναι να αισθανθεί ο κάθε μαθητής κυρίαρχος στη διαδικασία της μάθησης.

Τι σημαίνει αυτό;

  • να ξέρει να βρίσκει κίνητρο ακόμα και μετά την αποτυχία
  • να έχει θετικές πεποιθήσεις για τον εαυτό του
  • να χρησιμοποιεί διάφορες στρατηγικές μελέτης και κατανόησης όταν διαβάζει

Οι προσωπικές μας θεωρίες για την εξυπνάδα μπορεί να συμπεριλαμβάνουν τις πεποιθήσεις για την ευφυΐα, την ικανότητα στο σχολείο, την εμπιστοσύνη στον εαυτό μας, τις αξίες που έχουμε στη ζωή μας. Οι θεωρίες αυτές μαζί με τους στόχους που θέτουμε, επηρεάζουν την ποιότητα και το είδος της κινητοποίησής μας στη μάθηση και τη μελέτη. Αν για παράδειγμα, κάποιος γονιός πιστεύει για ένα παιδί ότι δεν είναι έξυπνο και αυτός είναι ο λόγος που δεν τα καταφέρνει, αλλιώς θα συμπεριφερθεί σε σύγκριση με κάποιον που πιστεύει ότι υπάρχουν διάφοροι άλλοι παράγοντες που μπορεί να τον επηρεάζουν.

Αν θεωρεί ότι η ευφυΐα αλλάζει, τείνει να εμπιστεύεται πιο πολύ τον εαυτό του και να δίνει περισσότερη σημασία στη διαδικασία της μελέτης. Σε ένα υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης για τον εαυτό μας και τις ικανότητές μας συνήθως αντιστοιχεί μια προσωπική διατύπωση του τύπου «είμαι έξυπνος». Σε ένα χαμηλό επίπεδο αντιστοιχεί: «η εξυπνάδα μου δεν αλλάζει, δε τα καταφέρνω». Γενικά, όταν θεωρεί κανείς ότι ανακαλύπτει συνεχώς ικανότητες και διακατέχεται από μια σιγουριά για βελτίωση, κινητοποιείται ευκολότερα.

Η προσέγγιση αυτή δίνει έμφαση στους στόχους μας επειδή θεωρεί ότι εκεί κρύβεται η κινητήρια δύναμή μας. Καθένας μπορεί να αναρωτηθεί για παράδειγμα τι τον κινητοποιεί σε μια διαδικασία μάθησης. Είναι ο βαθμός ή είναι το προσωπικό ενδιαφέρον; και αν αποτύχει ή επιτύχει τι θα πει για αυτό;

Στη μάθηση υπάρχουν εσωτερικά και εξωτερικά κίνητρα. Η περιέργεια, η επιθυμία για απόκτηση ικανότητας και το ενδιαφέρον θεωρούνται εσωτερικά κίνητρα, ενώ ο έπαινος, τα δώρα και η κοινωνική αποδοχή είναι εξωτερικά κίνητρα. Συνήθως, όταν οι στόχοι μας εστιάζουν στο αποτέλεσμα, η αποτυχία τείνει να ερμηνευθεί ως ανικανότητα. Το αποτέλεσμα είναι να υπάρχουν αρνητικά συναισθήματα που με τη σειρά τους φέρνουν μια μείωση της προσδοκίας για μετέπειτα εργασίες.

Τέλος, όσον αφορά τις στρατηγικές μελέτης που βοηθούν το μαθητή στο διάβασμα, σε αυτές συμπεριλαμβάνονται:

  • η οργάνωση και ο σχεδιασμός μελέτης (στόχοι, κεντρικά θέματα, διαλείμματα κ.α.)
  • γραπτές στρατηγικές για μάθηση και μνημόνευση
  • προφορικές στρατηγικές για μάθηση και μνημόνευση.

Η προσέγγιση της γνωστικής ενδυνάμωσης θεωρεί ότι χωρίς τη χρήση των στρατηγικών και χωρίς την ενεργητική στάση για τη σύνθεση των όσων μαθαίνονται, δύσκολα πετυχαίνεται μια ικανή και συνειδητή μάθηση.

Συντάκτης: Σπυριδούλα Τσομή,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr