Γνωρίζοντας τους αρχαίους έλληνες φιλοσόφους μέσα από τα αποφθέγματά τους

Συντάκτης: Σάννα Νάνου, Φιλόλογος και Επιμελήτρια – Διορθώτρια Κειμένων

Γνωρίζοντας τους αρχαίους έλληνες φιλοσόφους μέσα από τα αποφθέγματά τουςΑναντίρρητα τα γνωμικά και τα αποφθέγματα αποτελούν ένα σημαντικό μέρος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Λέγεται πως η επινόησή τους ανάγεται πριν τη γραφή. Εργαλείο για τη δημιουργία τους αποτελούσε το μέτρο και ο ρυθμός. Αργότερα βέβαια διά μέσου του γραπτού λόγου άτομα με την ικανότητα της ποιητικής δημιουργίας ξεκινούν να καταγράφουν απόψεις και συμβουλές εγείροντας έντονο προβληματισμό και σκέψη. Σήμερα φαίνεται να υπάρχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και αγάπη για αποφθέγματα και ρήσεις σπουδαίων ανθρώπων. Γιατί να συμβαίνει άραγε αυτό; Πιθανολογείται ότι δεν υπάρχει ο απαιτούμενος χρόνος για μία ουσιαστική προσέγγιση της γνώσης εξαιτίας των έντονων ρυθμών ζωής, ενώ παράλληλα η παραγωγή όλων των περασμένων αιώνων είναι τεράστια που μόνο αποσπασματικά μπορεί να αφομοιωθεί. Επομένως, το έργο σταχυολόγησης σημαντικών φράσεων καθίσταται αδήριτη ανάγκη. Μία τέτοια απόπειρα αποτελεί το εγχείρημα του ιστότοπου mousa.gr, καθώς συγκεντρώνει αποφθέγματα από σημαντικούς εκπροσώπους της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας. Προτού όμως δούμε από κοντά το έργο της ιστοσελίδας, θελήσαμε να κάνουμε μία μικρή αναφορά στο τι είναι φιλοσοφία και ποιο είναι το αντικείμενό της σε αδρές γραμμές.

Σε τι αναφέρεται τελικά η φιλοσοφία;

Η αλήθεια είναι πως δεν είναι τόσο εύκολο να δοθεί ένας ακριβής ορισμός της όπως συμβαίνει στις άλλες επιστήμες. Και αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι διάφορες σχολές σκέψης προσεγγίζουν διαφορετικά το ακριβές περιεχόμενό της. Κάποια σχολή μπορεί να πει ότι «η φιλοσοφία είναι η γνώση του Απολύτου», ενώ άλλη θα έλεγε ότι ίσως υπάρχει Απόλυτο, αλλά είναι ανέφικτο να το γνωρίσουμε και ως εκ τούτου φιλοσοφία δεν είναι η γνώση του Απολύτου. Μια άλλη σχολή θα τόνιζε πως η γνώση του είναι ούτως ή άλλως άχρηστη και ότι δεν μπορούμε να την επιζητούμε. Άρα αντιλαμβανόμαστε ότι κανένας ορισμός δεν μπορεί να θεωρηθεί σωστός.

Ποιο είναι το αντικείμενό της;

Η φιλοσοφία πραγματεύεται το σύμπαν ως όλο και είναι αυτό που τη διαχωρίζει από τους άλλους κλάδους γνώσης, αφού το αντικείμενό τους επικεντρώνεται σε ένα συγκεκριμένο κομμάτι του σύμπαντος. Το αντικείμενό της είναι ο κόσμος από τις πιο καθολικές πλευρές του. Για να καταστεί σαφές το παραπάνω θέτουμε το εξής παράδειγμα: τη στιγμή που οι φυσικές επιστήμες θεωρούν την ύπαρξη της ύλης δεδομένη, η φιλοσοφία θέτει το εξής ερώτημα: «Τι είναι ύλη;». Στην ουσία η φιλοσοφία δεν θεωρεί τίποτα δεδομένο προσπαθώντας παράλληλα να υπερβεί τη μη αισθητηριακή σκέψη για να φτάσει στην καθαρή αλήθεια.

Οι απαρχές της ελληνικής φιλοσοφίας

Η ελληνική φιλοσοφία ξεκινά τον 6ο π.χ. αιώνα, όταν οι άνθρωποι επιχείρησαν να δώσουν επιστημονική απάντηση στο ερώτημα «ποια είναι η εξήγηση του κόσμου;». Η φυσική διαίρεση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας μάς δίνει τρεις περιόδους. Η πρώτη είναι η προσωκρατική φιλοσοφία, η δεύτερη είναι η περίοδος από τους Σοφιστές έως τον Αριστοτέλη και η τρίτη είναι η περίοδος της μετα-αριστοτελικής φιλοσοφίας. Ο Θαλής ο Μιλήσιος θεωρείται ο πατέρας της φιλοσοφίας και είναι ο ιδρυτής της πρώτης σχολής στην ιστορία, της Ιωνίας. Ο φιλόσοφος αυτός ανάγει την αρχή όλων των πραγμάτων στο νερό. Παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η σκέψη του αλλά και των υπόλοιπων φιλοσόφων στην προσπάθειά αναζήτησης της έσχατης αρχής των πραγμάτων.

Γνωρίζοντας τους αρχαίους έλληνες φιλοσόφους μέσα από τα αποφθέγματά τουςΑποφθέγματα αρχαίων ελλήνων φιλοσόφων στην ιστοσελίδα Mousa

Η ιστοσελίδα mousa.gr είναι ένα έργο του εκδοτικού οίκου Lectus Εκδοτική αφιερωμένο σε όλους εκείνους που αγαπούν ή αναζητούν την αρχαία ελληνική φιλοσοφία. Έχει σχεδιαστεί με τέτοιον τρόπο ώστε να παρουσιάζει αποφθέγματα αρχαίων ελλήνων φιλοσόφων με ένα σύντομο βιογραφικό σημείωμα για τον καθένα και το έργο τους. Να σημειωθεί μάλιστα ότι η ιστοσελίδα είναι ανοιχτή σε όσους επιθυμούν να στείλουν αποφθέγματα αγαπημένων φιλοσόφων με απώτερο σκοπό τον εμπλουτισμό της. Περιηγηθείτε και γνωρίστε τους φιλοσόφους μέσα από τα σοφά τους λόγια. Εμείς παραθέτουμε ενδεικτικά κάποια αποφθέγματα που πράγματι ενδυναμώνουν τη σκέψη και προβληματίζουν:

  • «Γνώρισε τον εαυτό σου» Θαλής.
  • «Να μην κάνετε και να μην λέτε τίποτε όταν είστε οργισμένοι» Πυθαγόρας.
  • «Ό, τι έχει αρχή και τέλος, δεν είναι ούτε αιώνιο ούτε χωρίς τέλος» Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος.
  • «Είναι καλύτερα να ζητιανεύει κάποιος παρά να είναι αμόρφωτος, γιατί οι ζητιάνοι χρειάζονται χρήματα ενώ οι αμόρφωτοι εξανθρωπισμό» Αρίστιππος ο Κυρηναίος.
  • «Το καλό δεν βρίσκεται στο πολύ, αλλά στο καλό το πολύ» Ζήνων ο Στωικός.
  • «Μέτρο όλων των πραγμάτων είναι ο άνθρωπος» Πρωταγόρας.
  • «Καλύτερα να αδικείσαι παρά να αδικείς» Σωκράτης.
  • «Ταυτόχρονα με την ύπαρξη του κόσμου υπάρχει και ο χρόνος» Πλάτωνας.
  • «Η μόρφωση είναι στολίδι στην ευτυχία και καταφύγιο στη δυστυχία» Αριστοτέλης.

Συντάκτης: Σάννα Νάνου, Φιλόλογος και Επιμελήτρια – Διορθώτρια Κειμένων

Influence:

Η Σάννα Νάνου γεννήθηκε στην Κοζάνη το 1983. Σπούδασε στο Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης…