Πες μου αν θέλεις, τι φοβάσαι στις γιορτές; Γιατί, ενώ οι περισσότεροι τις περιμένουν πώς και πώς, εσύ, αντί να …
Γιορτές χωρίς Εκείνους: Μαθαίνοντας να Ζούμε με την Αγάπη που Έμεινε
Για πολλούς από εμάς, οι γιορτές δεν είναι μόνο φως· είναι και σκιά. Είναι χαμόγελα, αλλά και δάκρυα. Είναι αναμνήσεις που ζεσταίνουν την ψυχή και ταυτόχρονα την πληγώνουν.
Οι γιορτές έχουν μια ιδιαίτερη δύναμη. Είναι οι μέρες που ο χρόνος μοιάζει να επιβραδύνει, που τα σπίτια φωτίζονται λίγο περισσότερο, που οι καρδιές ανοίγουν και αναζητούν θαλπωρή. Είναι οι μέρες που μας θυμίζουν τι σημαίνει «μαζί», τι σημαίνει οικογένεια, αγάπη. Κι όμως, για πολλούς από εμάς, οι γιορτές δεν είναι μόνο φως· είναι και σκιά. Είναι χαμόγελα, αλλά και δάκρυα. Είναι αναμνήσεις που ζεσταίνουν την ψυχή και ταυτόχρονα την πληγώνουν.
Από παιδιά, οι γιορτές χαράσσονται βαθιά μέσα μας. Η μυρωδιά από τα φαγητά που ετοιμάζονταν με φροντίδα, τα γέλια γύρω από το τραπέζι, τα πρόσωπα των αγαπημένων μας ανθρώπων που ήταν πάντα εκεί. Οι φωνές, οι αγκαλιές, οι ευχές. Όλα αυτά γίνονται εικόνες ανεξίτηλες, φυλαγμένες κάπου μέσα μας, σαν μικροί θησαυροί. Και όσο μεγαλώνουμε, καταλαβαίνουμε πως αυτές οι αναμνήσεις δεν είναι απλώς όμορφες στιγμές του παρελθόντος· είναι κομμάτια της ταυτότητάς μας.
Όταν όμως κάποιοι από αυτούς τους ανθρώπους λείπουν πια από τη ζωή μας, οι ίδιες αυτές αναμνήσεις μεταμορφώνονται. Παραμένουν πολύτιμες, αλλά αποκτούν βάρος. Γίνονται γλυκόπικρες.
Κάθε άδειο κάθισμα στο γιορτινό τραπέζι, κάθε γνώριμη συνήθεια που δεν επαναλαμβάνεται, μας θυμίζει την απουσία. Και τότε, οι γιορτές που κάποτε ήταν συνώνυμες της χαράς, γίνονται και υπενθύμιση της απώλειας.
Η απώλεια αγαπημένων ανθρώπων δεν έχει ημερολόγιο. Πονάει όλες τις μέρες. Όμως τις γιορτές ο πόνος μοιάζει να δυναμώνει. Ίσως γιατί τότε όλα γύρω μας μιλούν για οικογένεια, για συντροφικότητα, για αγάπη. Ίσως γιατί η κοινωνική προσδοκία θέλει αυτές τις μέρες να είμαστε χαρούμενοι, γεμάτοι & ευγνώμονες. Και όταν η καρδιά δεν μπορεί να ακολουθήσει πλήρως αυτή τη χαρά, ο πόνος γίνεται πιο έντονος.
Μαθαίνουμε, όμως, θέλοντας και μη, να ζούμε χωρίς εκείνους που αγαπήσαμε και χάσαμε. Όχι γιατί ξεχνάμε, αλλά γιατί η ζωή συνεχίζεται, συχνά χωρίς να μας ρωτήσει αν είμαστε έτοιμοι.
Μαθαίνουμε να αναπνέουμε με ένα κενό μέσα μας. Να χαμογελάμε, ενώ ένα κομμάτι της ψυχής μας παραμένει σιωπηλό. Και οι γιορτές είναι ίσως η πιο δύσκολη δοκιμασία αυτής της νέας πραγματικότητας.
Υπάρχουν στιγμές που η απουσία γίνεται σχεδόν απτή. Μια λέξη που θα θέλαμε να ακούσουμε ξανά, μια αγκαλιά που δεν θα δοθεί, μια ευχή που δεν θα ειπωθεί. Κι όμως, μέσα σε αυτή τη σιωπή, πολλοί από εμάς ανακαλύπτουμε κάτι βαθιά ανθρώπινο: ότι η αγάπη δεν τελειώνει με τον θάνατο. Συνεχίζει να υπάρχει μέσα μας, στις σκέψεις μας, στις πράξεις μας, στον τρόπο που τιμούμε τη μνήμη εκείνων που έφυγαν.
Ίσως τελικά οι γιορτές να μην είναι μόνο για όσα έχουμε, αλλά και για όσα χάσαμε. Να είναι μια υπενθύμιση ότι αγαπήσαμε βαθιά, ότι μοιραστήκαμε αληθινές στιγμές, ότι οι σχέσεις μας είχαν νόημα.
Ετσι, οι γιορτές μπορούν να γίνουν ένας ήσυχος χώρος μνήμης. Ένα κερί αναμμένο, μια σκέψη αφιερωμένη, μια σιωπηλή ευχή. Δεν χρειάζεται πάντα να είναι θορυβώδεις ή λαμπερές. Μπορούν να είναι απλές, εσωτερικές, αληθινές. Να χωράνε και τη χαρά και τη λύπη, και το παρόν και το παρελθόν.
Και ίσως αυτό να είναι το βαθύτερο νόημά τους: να μας θυμίζουν ότι η ζωή είναι εύθραυστη, αλλά και πολύτιμη.
Ότι οι άνθρωποι που αγαπάμε αφήνουν αποτύπωμα μέσα μας για πάντα. Και ότι, ακόμα κι αν λείπουν από δίπλα μας, συνεχίζουν να υπάρχουν στον τρόπο που αγαπάμε, που θυμόμαστε, που συνεχίζουμε. Οι γιορτές τότε δεν είναι μόνο μια εποχή του χρόνου. Είναι μια στιγμή σύνδεσης με τους άλλους, αλλά και με όσα κουβαλάμε βαθιά στην καρδιά μας.
Δήμητρα Πήττα
Εκπαιδευτικός, Επιστήμονας Ψυχικής Υγείας & Συγγραφέας
