Γυναίκα: η αιώνια μούσα

Συντάκτης: Νίκη Σταματοπούλου

Η γυναικεία φύση αποτελούσε ανέκαθεν την αστείρευτη πηγή έμπνευσης και δημιουργίας σε κάθε έκφανση της Τέχνης. Εμβληματικές ηρωίδες συνεχίζουν να καθηλώνουν και να αποτελούν διαχρονικά πρότυπα δυναμισμού.

Το γυναικείο φύλο αποτέλεσε και αποτελεί σημείο αναφοράς και πηγή έμπνευσης για τους δημιουργούς στο χώρο της τέχνης. Από τα έπη του Ομήρου ως την αρχαία Ελληνική τραγωδία, από τη γλυπτική και τη ζωγραφική όλων των περιόδων, από την ποίηση ως την έβδομη τέχνη η γυναίκα πρωτοστατεί, εμπνέει, υμνείται. 

Η γυναίκα-σύμβολο 

Πολλά τα πρόσωπα με τα οποία παρουσιάστηκε αλλά και οι ρόλοι που διαδραμάτισε. Προβλήθηκε για την ομορφιά της και τον ερωτισμό της ως ωραία Ελένη ή ως Θεά Αφροδίτη. Αποτέλεσε πρότυπο συζυγικής πίστης, αφοσίωσης και τρυφερότητας ως Πηνελόπη ή ως Ανδρομάχη. Αντιστάθηκε στην εξουσία προκειμένου να εφαρμόσει το ηθικό δίκαιο και να αποτελέσει πρότυπο αδελφικής αγάπης ως Αντιγόνη ή υποτάχτηκε στη γυναικεία της φύση ως Ισμήνη. Αιώνες μετά έγινε παράδειγμα ηρωισμού και αυτοθυσίας ως Σουλιώτισσα ή υπόδειγμα προσφοράς και γενναιότητας  στον αγώνα του Ελληνισμού ως Μαντώ Μαυρογένους ή ως Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα. 

Η γυναίκα ως μούσα των ποιητών και των λογοτεχνών

Πολλοί ποιητές εμπνεύστηκαν από τη γυναικεία φύση και τον προσωπικό της αγώνα μέσα στην ανθρώπινη κοινωνία και έγραψαν ποιήματα γι’ αυτήν. Γέμισαν τους στίχους τους με συναισθήματα για τη γυναίκα ερωμένη, τη μητέρα, τη σύντροφο, την αδερφή, τη φίλη. Ο Γιάννης Ρίτσος στο ποίημά του «Γυναίκες», ο Οδυσσέας Ελύτης στην «Ελένη», Ο Νίκος Καββαδίας και ο Τάσος Λειβαδίτης στην «Γυναίκα» ο Τίτος Πατρίκιος στα «Ρόδα Αειθαλή» η  Κική Δημουλά στο «Σημείο Αναγνωρίσεως» και πολλοί άλλοι που έκαναν τη γυναίκα το σύμβολό τους. 

Σαίξπηρ, Τολστόι, Φλωμπέρ με εμβληματικές ηρωίδες

Πέρα όμως από την ποίηση η γυναίκα ενέπνευσε τον Σαίξπηρ που έπλασε με την πένα του μια ερωτευμένη Ιουλιέτα η οποία έγινε μαζί με το Ρωμαίο της διαχρονικό σύμβολο των ερωτευμένων, ώθησε τον Τολστόι να συντάξει μια ιστορία όπου η  ηρωίδα του Άννα Καρένινα αψηφά τα στερεότυπα και τους συμβιβασμούς της εποχής της, οδήγησε τον Φλωμπέρ να δημιουργήσει με αριστουργηματικό τρόπο το χαρακτήρα της Έμμας Μοβάρ στο έργο του «Μαντάμ Μποβαρύ», μιας γυναίκας που τα όνειρά της και όσα επιθυμεί δεν εκπληρώνονται. 

Η γυναίκα στη ζωγραφική και τη γλυπτική

Η γυναικεία μορφή  από την άλλη ενέπνευσε ζωγράφους και γλύπτες σε κάθε χρονική περίοδο. Ο Μποτιτσέλι τη ζωγράφισε ως «Αφροδίτη»,ο  Λεονάρντο Ντα Βίντσι ως «Μόνα Λίζα», ο Βερμέερ ως «Το Κορίτσι με το Μαργαριταρένιο Σκουλαρίκι»,  ο Μανέ ως «Ολυμπία». Έγινε «Νίκη της Σαμοθράκης», «Αφροδίτη της Μήλου», «Κοιμωμένη» του Χαλεπά.

Τα δείγματα αναρίθμητα και θα γίνονται περισσότερα με τα πέρασμα των χρόνων. Η γυναικεία φύση θα αποτελεί πάντα έναυσμα για δημιουργία και η Τέχνη με τη σειρά της μέσα από τα έργα της θα προβάλει τη γυναίκα ανάλογα με τις ιδεολογίες, τη μόδα και το κοινωνικό status κάθε εποχής. Και αναμφισβήτητα τα έργα θα είναι μοναδικά και θα εξυμνούν την γυναίκα και  ό,τι την κάνει να ξεχωρίζει. Κάτι ανάλογο ώθησε και τον Οδυσσέα Ελύτη να γράψει τους παρακάτω στίχους:

«Πριν απ’ τα μάτια μου ήσουν φως, 
πριν απ’ τον έρωτα έρωτας
κι όταν σε πήρε το φιλί
γυναίκα…»

Συντάκτης: Νίκη Σταματοπούλου,

Influence:

Είμαι Φιλόλογος – απόφοιτος του τμήματος Ιστορίας-Αρχαιολογίας στο ΕΚΠΑ. Το 2013 απέκτησα την εξειδίκευση της Ειδικής Παιδαγωγού…