Πρόκειται για μία διατροφική διαταραχή που συνήθως χαρακτηρίζεται από περιόδους υπερφαγίας και από ακολουθούμενη αποβολή των τροφών. Τα άτομα με …
Γιατί τρώμε «συναισθηματικά»;
Πόσες φορές έχετε «πιάσει» τον εαυτό σας να γεύεστε φαγητά με έντονη βουλιμία χωρίς, όμως, να πεινάτε ιδιαίτερα; Πότε ήταν η τελευταία φορά που φάγατε με πραγματική όρεξη και ηρεμία;
Θα μιλήσουμε για τη συναισθηματική πείνα. Ναι, καλά διαβάσατε! Μπορεί να φαίνεται περίεργος ή υπερβολικός ο όρος, αλλά αποτελεί μια συνήθεια που γίνεται ακόμη πιο έντονη τα τελευταία χρόνια. Δεν τρώμε πάντα απαραίτητα για να χορτάσουμε οργανικά, αλλά τις περισσότερες φορές «ξεσπάμε» ψυχικά στο φαγητό, για να γευτούμε κάτι διαφορετικό. Να νιώσουμε συναισθηματική πληρότητα.
Ας το παραδεχτούμε. Αρκετές φορές έχουμε την τάση να γευόμαστε συγκεκριμένα είδη τροφών για να νιώσουμε καλύτερα, ίσως πιο άνετα, πιο ανακουφισμένοι και πιο χαλαροί. Πολλές φορές επιλέγουμε κάτι πολύ νόστιμο, παραδείγματος χάρη μακαρονάδα ή σοκολάτα για να «πνίξουμε τον πόνο μας», όπως λένε οι περισσότεροι! Δεν είναι τυχαίο και ούτε παράλογο βέβαια.
Το ζήτημα είναι, όμως, άλλο. Πότε αυτή η συμπεριφορά και επιλογή αρχίζει να αποκτά ένα συνεχές και μόνιμο χαρακτήρα και να μετατρέπεται σε συνήθεια; Σε μια συνήθεια με αρνητικό πρόσημο που λειτουργεί ως ηρεμιστικό…για να διώξει η “δόση της” αρνητικά συναισθήματα που μπορεί να μας κατακλύζουν τη δεδομένη στιγμή.
Σε πολλές συμπεριφορές του ανθρώπινου οργανισμού οι ισορροπίες και οι γραμμές είναι πολύ λεπτές. Ένα και μόνο ερέθισμα μπορεί να κατευθύνει διαφορετικά τον τρόπο λειτουργίας του υποσυνείδητου. Και στη συνέχεια, ακολουθεί μια ολόκληρη αλυσίδα διαδοχικών αντιδράσεων και αντίστοιχων εναλλαγών.
Ας δούμε το θέμα της συναισθηματικής πείνας πιο αναλυτικά!
Πότε εμφανίζεται η συναισθηματική πείνα;
Η κινητήριος δύναμη που τις περισσότερες φορές μάς «σπρώχνει» προς την συναισθηματική κατανάλωση τροφής είναι κατά κύριο λόγο η ψυχολογία μας. Τα συναισθήματα άγχους, πίεσης, αποτυχίας και έντονης απογοήτευσης μάς οδηγούν στο να νιώθουμε ψυχολογικά πεσμένοι, αδύναμοι και μόνοι. Πόσες φορές ένα φαγητό μπορεί να αποτέλεσε μια σημαντική ή τη μοναδική παρηγοριά και συντροφιά μας στην αντιμετώπιση και καταπολέμηση μιας στρεσογόνου και άσχημης χρονικής περιόδου ή κατάστασης; Και έτσι ξεκινάνε όλα…ξαφνικά!
Σε διαφορετική περίπτωση, με την ψυχολογία μας πάντα ως τον βασικό παράγοντα, νιώθουμε ότι βαριόμαστε και επιθυμούμε να εστιάσουμε σε μια δραστηριότητα ή σε ένα αντικείμενο για να περάσει ο χρόνος. Το φαγητό δεν είναι χόμπι! Δεν είναι περπάτημα στην εξοχή μια ανοιξιάτικη μέρα ή μια παρτίδα σκάκι για να περάσει το σαρανταπεντάλεπτο του απογεύματος. Το φαγητό είναι μια ουσιαστική, βαθιά ανάγκη για να ικανοποιήσουμε την πραγματική, οργανική μας όρεξη.
Ο εγκέφαλος, πολλές φορές, μεταφράζει διαφορετικά τα μηνύματα που του στέλνουμε και μας προσφέρει ένα διαφορετικό, εναλλακτικό πλάνο με οδηγίες που καταλήγουν σε άλλου τύπου εκτελέσεις και έργα. Αυτό συμβαίνει και εδώ. Ίσως, πολλές φορές να λειτουργούμε, ασυνείδητα, με τη μέθοδο του “καμουφλάζ” και να μην θέλουμε να αντιμετωπίσουμε καταπρόσωπο, ώριμα και ωμά τη συνθήκη που διανύουμε. Καταναλώνουμε και χρόνο και τροφή και κανακεύουμε το παιδί μέσα μας για να το επιβραβεύσουμε ή για να ηρεμήσει και να κοιμηθεί! Και έτσι, το φαγητό γίνεται πρωταγωνιστής της ζωής μας και την ελέγχει.
Οι βουλιμικές συμπεριφορές και το ξέσπασμα στο φαγητό αντικαθίστανται στη συνέχεια με τύψεις και ενοχές για την επανάληψη αυτής της διατροφικής -επιβλαβούς!- συνήθειας. Και ο φαύλος κύκλος συνεχίζεται!
Με ποιες συνήθειες συνοδεύεται η συναισθηματική κατανάλωση;
Το ξέσπασμα στο φαγητό ελέγχει την καθημερινότητά μας και μεταφέρει όλη την προσοχή και εστίασή μας αποκλειστικά στην κατανάλωση τροφής και στην απομόνωση. Η συμπεριφορά αρχίζει να αποκτά σταδιακά έναν καταθλιπτικό χαρακτήρα που συνοδεύεται από μια προσωπικότητα με αντικοινωνικές τάσεις. Ο κοινωνικός μας περίγυρος και τα αγαπημένα μας πρόσωπα δεν αποτελούν πλέον τη συντροφιά παρηγοριάς που μπορεί να μας δώσει ένα χέρι και η επικοινωνία μαζί τους να ανακουφίσει το στρες και τη στενοχώρια μας.
Έτσι λοιπόν, ο τρόπος σκέψης και αντιμετώπισης των καταστάσεων αρχίζει να δημιουργεί ισχυρό τοίχος και ασπίδα εναντίον οποιουδήποτε εξωτερικού παράγοντα ή ερεθίσματος. Και ο αρνητισμός μετατρέπεται σε συμπρωταγωνιστή.
Επίσης, δεν θέλουμε να καταλάβουμε και να μπούμε στη διαδικασία να συνειδητοποιήσουμε τη διαφορά συναισθηματικής και σωματικής κατανάλωσης και συνεχίζουμε σε αυτή τη φάση με ακόμη πιο γοργούς ρυθμούς. Kλεινόμαστε όλο και περισσότερο στον εαυτό μας και στην «ασφάλεια» του καναπέ μας.
Τα συναισθήματα που κυριαρχούν εδώ είναι έντονα και με ταχείες εναλλαγές. Έντονη επιθυμία για φαγητό και συναισθηματική πληρότητα, με κινήσεις και αισθήσεις έμμονες και αποτέλεσμα αυτών: τύψεις ξανά για το πώς το αφήσαμε να συμβεί!
Παίρνουμε Δράση!
Η ζωή είναι στιγμές που περνάνε μέσα από τα χέρια μας κάθε μέρα και, εστιάζοντας στο φαγητό για να νιώσουμε καλύτερα, δεν της δίνουμε καμία σημασία. Περνάει δίπλα μας και εμείς στεκόμαστε παθητικά και αδιάφορα!
Είναι απαραίτητο να συνειδητοποιήσουμε, πρώτα από όλα, ότι πρωταγωνιστής της ζωής μας είμαστε αποκλειστικά εμείς! Χρειάζεται να αποφασίσουμε να αποκατασταθούμε προσωπικά και κοινωνικά και να γίνουμε ξανά ενεργά μέλη.
Παίρνουμε χαρτί και στυλό και σημειώνουμε κάθε φορά που θέλουμε να φάμε: τι νιώθουμε, γιατί θέλουμε να προβούμε σε κατανάλωση τροφής και αν είναι πραγματική πείνα ή συναισθηματική. Είναι αρκετά δύσκολη και απαιτητική διαδικασία, αλλά απαραίτητη για να αρχίσουμε να έχουμε αυτογνωσία, να μάθουμε τη ρίζα της αντίδρασής μας, να έρθουμε σε καταπρόσωπο «μάχη» και να νικήσουμε! Οι καταγραφές μας μπορούν να μας βοηθήσουν να ξεσπάσουμε, αλλά και να ελέγξουμε τη συχνότητα αυτής της συμπεριφοράς. Με αυτόν τον τρόπο θα βλέπουμε και την πρόοδο και την εξέλιξή μας.
Μια άλλη σημαντική άσκηση που μπορούμε να εφαρμόσουμε είναι να καταγράψουμε ποια άλλα πράγματα μάς έκαναν παλιότερα να γελάσουμε, να νιώσουμε άνετα και να ξεσπάσουμε. Και τη στιγμή που νιώσουμε συναισθηματικό κενό, αντί να προβούμε στη συνήθεια της κατανάλωσης, να κάνουμε στην πράξη μια από αυτές τις αγαπημένες δραστηριότητες!
Βήμα-βήμα, με ωριμότητα, αποφασιστικότητα, αυτογνωσία και αυτοπεποίθηση μπορούμε να θέσουμε πιο γερά θεμέλια στη ζωή μας. Αρχίζουμε από την αρχή, πιο δυνατοί και ανθεκτικοί, με αγάπη προς τον εαυτό μας!
