Οι γονείς, οι φίλοι, η κοινωνία, η θρησκεία, αποτελούν πηγές ενοχών. Μπορεί να προφυλάξει τον άνθρωπο από άσχημες συμπεριφορές, όμως …
Γιατί νιώθουμε συνέχεια ενοχές;
Νιώθετε, μονίμως, ότι έχετε κάνει κάποιο λάθος, αλλά δεν ξέρετε τι; Ή, όταν κάτι πάει στραβά, κατηγορείτε τον εαυτό σας, πρώτα;
Ανεξάρτητα από το τι κάνετε ή πόσο σκληρά προσπαθείτε να βοηθήσετε τους άλλους, δεν μπορείτε να αποβάλλετε την αίσθηση ότι δεν είστε ποτέ «αρκετοί» και δεν ξέρετε γιατί νιώθετε έτσι.
«Αν δεν βάλω τους άλλους πρώτα, είμαι εγωιστής/ια».
«Είναι δική μου ευθύνη να διασφαλίσω ότι οι άνθρωποι γύρω μου είναι χαρούμενοι».
«Δεν είμαι τόσο καλός/ή όσο οι άλλοι».
«Το να βάζω τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές μου, είναι το πιο σωστό».
Αν έχετε πει παραπάνω από μία φορά κάποια από τις παραπάνω προτάσεις, πιθανότατα, αισθάνεστε ενοχή για κάτι και, συνήθως, δεν το καταλαβαίνετε.
Διαβάστε επίσης: Νιώθω ενοχές όταν φροντίζω τον εαυτό μου
Γιατί, νιώθουμε ενοχές;
Η ενοχή είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα, με πολύ δύναμη και επιρροή. Είναι ένας φυσικός τρόπος να καταλάβετε, πότε έχετε κάνει κάποιο λάθος και ότι πρέπει να προβείτε σε επανορθωτικές πράξεις για να διορθώσετε το λάθος αυτό. Η ενοχή ενισχύει το κίνητρό σας να γίνετε καλύτεροι, ενώ σας βάζει σε μία διαδικασία ενδοσκόπησης, για να δείτε τι θα μπορούσατε να κάνατε διαφορετικά. Βέβαια, όσο μπορεί να σας βοηθήσει στην προσωπική σας ανάπτυξη, άλλο τόσο μπορεί να σας κρατήσει πίσω, ειδικά, όταν τη νιώθετε, χωρίς λόγο.
Κανείς δε γεννιέται, νιώθοντας ένοχος. Ούτε έρχεται, ξαφνικά, ένα τέτοιο συναίσθημα. Εάν αισθάνεστε ένοχοι, χωρίς να ξέρετε γιατί, συνήθως, ο λόγος μπορεί να εντοπιστεί στο παρελθόν σας.
Όλοι έχουμε έναν «εσωτερικό κριτή», απλά σε κάποιουςαυτός ο κριτήςέχει δυνατότερη φωνή. Το πώς ακούγεται ο δικός σας, έχει να κάνει με τα μηνύματα που λαμβάνατε, στην παιδική σας ηλικία. Για παράδειγμα, αν είχατε γονείς που σας πίεζαν, διαρκώς, να είστε πρώτοι στα πάντα, είναι πιθανό ο εσωτερικός κριτής σας να είναι πολύ αυστηρός μαζί σας και να σας πιέζει, συνέχεια, να εργάζεστε σκληρά.
Ή, μπορεί να μεγαλώσατε σε ένα περιβάλλον που δεν ήταν υποστηρικτικό και νιώθατε παραμελημένοι, οπότε, είναι πιθανό, να νιώθετε ότι δεν έχετε αξία και ότι δε θα καταφέρετε, ποτέ, τίποτε.
Σεμινάριο Believe In You τον Απρίλιο: Διαχείριση Αρνητικών Συναισθημάτων
Ο εσωτερικός κριτής παίζει σημαντικό, κατά την παιδική ηλικία, και λειτουργεί σαν δίχτυ προστασίας. Σας κρατάει από το να βιώσετε περαιτέρω ντροπή ή όταν νιώθετε ευάλωτοι, βοηθώντας σας να επιβιώσετε.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η εσωτερική φωνή γίνεται μέρος της προσωπικότητας και αναπόσπαστο κομμάτι του εαυτού σας. Μπορεί να σας βοηθάει, καθώς μεγαλώνετε, αλλά σας εμποδίζει να φτάσετε το επίπεδο των δυνατοτήτων σας. Αυτή ακριβώς η φωνή είναι που οδηγεί στην ενοχή.
Αν, ως παιδιά, είχατε άτομα στη ζωή σας που βασίζονταν πολύ σε εσάς – έναν άρρωστο ή καταθλιπτικό γονέα που έπρεπε να φροντίζετε από μικρή ηλικία – τότε, είναι πιθανό να έχετε διαμορφώσει μία ενοχική εσωτερική φωνή, που σας κάνει να νιώθετε υπεύθυνοι για την προστασία κάποιου άλλου.
Λόγια των άλλων, όπως «Τι θα έκανα χωρίς εσένα;» ή «Μην ανησυχείς για μένα, θα τα καταφέρω», δημιουργούν, εύκολα, τύψεις και σας κάνουν να νιώθετε ότι είναι χρέος σας να φροντίζετε τους άλλους. Παράλληλα, βρίσκετε την αξία σας μέσα από την ευχαρίστηση των άλλων.
Ωστόσο, δεν μπορείτε να τους ευχαριστήσετε όλους και κάνοντας το, ξεχνάτε τις δικές σας ανάγκες. Στην πραγματικότητα, ξεχνάτε ότι έχετε κι εσείς ανάγκες. Εξαιτίας αυτού, νιώθετε ενοχή, όταν δεν μπορείτε να βοηθήσετε κάποιον ή χρειάζεται να βάλετε όρια, καθώς βαθιά μέσα σας θεωρείτε ότι, αν επικεντρωθείτε σε εσάς για μία φορά, θα βιώσετε την απόρριψη και οι άλλοι θα απογοητευτούν.
Πως σταματάμε να νιώθουμε ένοχοι;
Η ενοχή σας βοηθάει να δείτε τι λάθη κάνετε, αλλά χάνει τον σκοπό της, όταν υπάρχει αναίτια, μέσα σας. Το να ζείτε, νιώθοντας, συνέχεια, έτσι, είναι όχι μόνο εξαντλητικό, αλλά μπορεί να προκαλέσει και χρόνιο στρες.
Αντί, λοιπόν, να επικεντρώνεστε στους άλλους, συνέχεια, στραφείτε προς τον εαυτό σας και στο τι θέλετε εσείς. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει, αποτελεσματικά, στο να βρείτε από που προκύπτουν οι ενοχές σας, ώστε να μην παρεμβαίνουν, πια, στην καθημερινή σας ζωή.
Διαβάστε επίσης: Ψυχοθεραπεία: Τα υπέρ και τα κατά
Το πρώτο βήμα για να το ξεπεράσετε είναι να συνειδητοποιήσετε ότι το βάρος που νιώθετε, δεν είναι δικό σας για να το κουβαλάτε. Αναγνωρίστε γιατί βρίσκεται μέσα σας και δείξτε συμπόνοια στον εαυτό σας. Το να έχετε ενσυναίσθηση και να μπαίνετε στη θέση των άλλων είναι, σίγουρα, μία πολύ σημαντική δεξιότητα. Όμως, τώρα είναι η ώρα να κατευθύνετε αυτήν την ενσυναίσθηση προς τον εαυτό σας και με στόχο τη δική σας ευημερία.
