Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία υπάρχουν τέσσερις τύποι γονέων ανάλογα με το πόση αποδοχή η απόρριψη δίνουν στα παιδιά τους …
Γιατί κάποιοι γονείς γίνονται επικριτικοί;
Πολύ συχνά οι γονείς γίνονται επικριτικοί απέναντι στα παιδιά τους, στην προσπάθειά τους να τα συνετίσουν και να επηρεάσουν τη συμπεριφορά τους. Ωστόσο η επίκριση αφήνει πληγές στα παιδιά και φόβους που κουβαλάνε και σε όλη την ενήλικη ζωή τους.
Μήπως θα έπρεπε να έχουμε επίγνωση των επικριτικών συμπεριφορών, ώστε να τις αποφεύγουμε; Αυτό που βοηθάει στο να ελέγχει ο ίδιος ο γονέας τα συναισθήματά του και να μην ξεσπάει στο παιδί, ονομάζεται συναισθηματική νοημοσύνη, ή αλλιώς συναισθηματική αγωγή.
Η συναισθηματική αγωγή έχει τις ρίζες της στην ενσυναίσθηση των γονέων για τα παιδιά τους. Δυστυχώς, βέβαια, η συναισθηματική αγωγή δεν είναι κάτι έμφυτο, μόνο και μόνο επειδή οι γονείς αγαπούν τα παιδιά. Είναι τέχνη και απαιτεί από τους γονείς να έχουν αυτοσυγκράτηση και να έχουν ξεπεράσει πολλά δικά τους παιδικά τραύματα. Απαιτεί ενεργητική ακρόαση και δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων, δεξιότητες που ευτυχώς καλλιεργούνται στη ζωή μας.
Επικριτικός γονέας
Ένας τύπος γονέα που μπορεί να οδηγήσει ένα παιδί στο να κρύβει ή να ντρέπεται για όσα νιώθει, σε χαμηλή αυτοπεποίθηση και άλλες μελλοντικές δυσκολίες είναι ο επικριτικός-αποδοκιμαστικός γονέας. Αυτός ο τύπος γονέα επικρίνει τις συναισθηματικές εκφράσεις των παιδιών του, δεν δέχεται ότι το κλάμα είναι αυθεντικό, αλλά βλέπει μια προσπάθεια χειραγώγησης εναντίον του. Τιμωρεί το παιδί του που εκφράζεται, θεωρεί ότι η έκφραση αρνητικών συναισθημάτων πρέπει να έχει περιορισμένη χρονική διάρκεια.
Μια μητέρα θα πει «H κόρη μου κλαίει για να τραβήξει την προσοχή μου». Οι γονείς αυτοί, επομένως, θεωρούν ότι τα παιδιά προσπαθούν να τους «ρίξουν» και η σχέση τους καταλήγει να είναι μια διαρκής μάχη επίδειξης δύναμης. Νιώθοντας έτσι και έχοντας την ανάγκη να θέσουν όρια, θα αντιδράσουν με οργή και τιμωρία.
Γιατί συμβαίνει αυτό;
Οι επικριτικοί γονείς που απορρίπτουν τα ευάλωτα κομμάτια του παιδιού τους, είναι τραγική ειρωνεία, αλλά φέρονται έτσι επειδή ακριβώς ανησυχούν πολύ για το παιδί τους και στην προσπάθειά τους να αποφύγει το παιδί τους τον ψυχικό πόνο, προσπαθούν να τα μονώσουν από το συναίσθημα αυτό, που πονάει εξ ολοκλήρου.
Εκείνοι ως παιδιά έμειναν πιθανότατα απροστάτευτοι και μόνοι μπροστά σε τέτοια συναισθήματα κι έτσι τα θεωρούν αβάσταχτα. Όμως έτσι δεν διδάσκουν το σημαντικότερο στοιχείο της ωρίμανσης του ανθρώπου: την ανοχή και την διαχείριση των αρνητικών συναισθημάτων. Η ελεύθερη έκφραση συναισθημάτων είναι βασικό στοιχείο της αυτοπεποίθησης ενός παιδιού και της επίγνωσης.
Πώς επηρεάζονται τα παιδιά
Αντί να διδάξουν στο παιδί τους πώς να λαμβάνει καλύτερες αποφάσεις και να κάνει καλύτερες επιλογές, τους δείχνουν πώς να μετανιώνει για όλα τα λάθη του. Ένα παιδί που μεγαλώνει με έναν αποστασιοποιημένο γονέα, τείνει να ακολουθεί ευκολότερα τους κανόνες, αλλά μόνο όταν αυτή η υπακοή συνοδεύεται από κάποιο βραβείο.
Επιπλέον, τα παιδιά με επικριτικούς γονείς ίσως γίνονται επιθετικά ή εχθρικά. Επικεντρώνονται στον θυμό και δεν σκέφτονται πώς να βελτιώσουν τα πράγματα την επόμενη φορά, ενώ επειδή οι γονείς τους είναι αυστηροί μπορεί πολύ συχνά να καταφύγουν στο ψέμα για να αποφύγουν την τιμωρία.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Νέος κύκλος σεμιναρίων Believe In You: «Άγχος- Φόβος-Θυμός: Νικάω τους εχθρούς της ψυχικής μου υγείας»
Τέλος, τα παιδιά με επικριτικούς γονείς είναι πολύ πιθανό να αναπτύξουν προβλήματα αυτοεκτίμησης και σεβασμού στον εαυτό τους.
