Πόσες φορές έχουμε πιστέψει ότι το επόμενο ακριβό αντικείμενο θα μας χαρίσει μεγαλύτερη ικανοποίηση; Ένα νέο αυτοκίνητο, το τελευταίο μοντέλο κινητού ή ένα πολυτελές σπίτι συχνά συνδέονται με την ιδέα της επιτυχίας και της ευτυχίας. Ωστόσο, η επιστημονική έρευνα των τελευταίων δεκαετιών αποκαλύπτει μια διαφορετική πραγματικότητα: οι εμπειρίες –και ιδιαίτερα τα ταξίδια– προσφέρουν βαθύτερη και πιο διαρκή ικανοποίηση από οποιοδήποτε υλικό αγαθό. Δεν πρόκειται μόνο για στιγμές ξεκούρασης ή διασκέδασης, αλλά για εμπειρίες που επηρεάζουν τον τρόπο που σκεφτόμαστε, αισθανόμαστε και αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο.

Η ευτυχία δεν βρίσκεται στα πράγματα

Η σύγχρονη καταναλωτική κοινωνία μάς έχει συνηθίσει να συνδέουμε την ευτυχία με την απόκτηση περισσότερων αγαθών. Η αγορά ενός νέου αντικειμένου ενεργοποιεί το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου, απελευθερώνοντας ντοπαμίνη, τη νευροδιαβιβαστή που σχετίζεται με την ευχαρίστηση και το κίνητρο.

Το συναίσθημα αυτό, όμως, είναι προσωρινό. Οι ψυχολόγοι περιγράφουν το φαινόμενο ως «ηδονική προσαρμογή» (hedonic adaptation). Με τον καιρό, ακόμη και το πιο ακριβό απόκτημα γίνεται μέρος της καθημερινότητας και παύει να μας προκαλεί τον ίδιο ενθουσιασμό. Έτσι, πολλοί άνθρωποι αναζητούν συνεχώς την επόμενη αγορά, χωρίς να νιώθουν ουσιαστικά πιο ευτυχισμένοι.

Αντίθετα, οι εμπειρίες δεν «φθείρονται» με τον ίδιο τρόπο. Αντί να χάνουν την αξία τους, πολλές φορές γίνονται ακόμη πιο πολύτιμες όσο περνούν τα χρόνια.

Τι δείχνει η επιστήμη

Ένας από τους σημαντικότερους ερευνητές στον τομέα της ευτυχίας είναι ο καθηγητής ψυχολογίας Thomas Gilovich του Πανεπιστημίου Cornell. Εδώ και περισσότερα από είκοσι χρόνια μελετά τι είναι αυτό που κάνει τους ανθρώπους πραγματικά ευτυχισμένους.

Τα συμπεράσματα των ερευνών του είναι ξεκάθαρα:

Οι άνθρωποι αντλούν μεγαλύτερη και πιο μακροχρόνια ικανοποίηση από τις εμπειρίες παρά από τα υλικά αγαθά.

Μάλιστα, μεταγενέστερη έρευνα του ίδιου πανεπιστημίου έδειξε ότι ακόμη και η προσμονή ενός ταξιδιού αυξάνει τα επίπεδα ευτυχίας. Ο προγραμματισμός, η αναζήτηση προορισμών και η ανυπομονησία ενεργοποιούν θετικά συναισθήματα αρκετές εβδομάδες πριν από την αναχώρηση.

Με άλλα λόγια, ένα ταξίδι προσφέρει χαρά σε τρία διαφορετικά στάδια:

• όταν το οργανώνουμε, 
• όταν το ζούμε, 
• όταν το θυμόμαστε. 

Αυτό είναι κάτι που δύσκολα μπορεί να προσφέρει ένα αντικείμενο.

Τα ταξίδια γίνονται μέρος της ταυτότητάς μας

Οι εμπειρίες δεν είναι απλώς αναμνήσεις.

Γίνονται κομμάτι της προσωπικότητάς μας.

Οι ψυχολόγοι εξηγούν ότι κάθε νέο μέρος που επισκεπτόμαστε μάς εκθέτει σε διαφορετικούς ανθρώπους, πολιτισμούς, συνήθειες και τρόπους σκέψης. Αυτές οι αλληλεπιδράσεις αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τόσο τον κόσμο όσο και τον εαυτό μας.

Ένα ταξίδι μπορεί να μας βοηθήσει:

• να αποκτήσουμε μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, 
• να ξεπεράσουμε φόβους, 
• να μάθουμε να προσαρμοζόμαστε σε νέες καταστάσεις, 
• να γίνουμε πιο ανοιχτόμυαλοι, 
• να αναπτύξουμε μεγαλύτερη ενσυναίσθηση απέναντι σε διαφορετικούς πολιτισμούς. 

Αυτές οι αλλαγές παραμένουν μαζί μας για χρόνια.

Οι αναμνήσεις γίνονται πιο πολύτιμες με τον χρόνο

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον εύρημα της ψυχολογίας είναι ότι οι άνθρωποι έχουν την τάση να θυμούνται τις θετικές εμπειρίες πιο έντονα από τις δυσκολίες που ίσως αντιμετώπισαν κατά τη διάρκειά τους.

Έτσι, ακόμη και ένα ταξίδι που περιλάμβανε καθυστερήσεις, απρόοπτα ή κακές καιρικές συνθήκες μπορεί, χρόνια αργότερα, να αποτελεί μία από τις πιο αγαπημένες αναμνήσεις.

Αντίθετα, ένα κινητό τηλέφωνο ή μία τηλεόραση σπάνια αποκτούν μεγαλύτερη συναισθηματική αξία όσο περνούν τα χρόνια.

Οι εμπειρίες ωριμάζουν μαζί μας.

Τα ταξίδια μειώνουν το άγχος

Οι διακοπές δεν αποτελούν πολυτέλεια μόνο για το σώμα αλλά και για τον εγκέφαλο.

Πολλές μελέτες δείχνουν ότι η απομάκρυνση από την καθημερινή ρουτίνα συμβάλλει:

• στη μείωση της κορτιζόλης, της ορμόνης του στρες, 
• στη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου, 
• στην αύξηση της δημιουργικότητας, 
• στη βελτίωση της συγκέντρωσης, 
• στην πρόληψη της επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout). 

Η επαφή με τη φύση, τη θάλασσα ή τα βουνά ενισχύει ακόμη περισσότερο αυτά τα οφέλη, καθώς έχει αποδειχθεί ότι μειώνει την ψυχική κόπωση και βοηθά στην αποκατάσταση της προσοχής.

Η αλλαγή περιβάλλοντος αλλάζει και τον εγκέφαλο

Οι νευροεπιστήμονες εξηγούν ότι ο εγκέφαλος αγαπά τη «νεότητα» των εμπειριών.

Όταν βρισκόμαστε συνεχώς στο ίδιο περιβάλλον, οι νευρωνικές διεργασίες λειτουργούν σχεδόν αυτόματα. Αντίθετα, όταν ταξιδεύουμε, ο εγκέφαλος καλείται να επεξεργαστεί νέες εικόνες, μυρωδιές, γεύσεις και ήχους.

Η διαδικασία αυτή ενισχύει:

• τη μνήμη, 
• τη δημιουργική σκέψη, 
• την επίλυση προβλημάτων, 
• τη γνωστική ευελιξία. 

Γι’ αυτό πολλοί άνθρωποι επιστρέφουν από ένα ταξίδι με νέες ιδέες ή διαφορετική οπτική απέναντι στη ζωή.

Τα ταξίδια δυναμώνουν τις σχέσεις

Οι πιο όμορφες αναμνήσεις σπάνια δημιουργούνται μόνοι μας.

Ένα οικογενειακό ταξίδι, μια εκδρομή με φίλους ή μια απόδραση με τον σύντροφό μας δημιουργούν κοινές εμπειρίες που ενισχύουν τους δεσμούς.

Μελέτες για την ανθρώπινη ευημερία, όπως η διάσημη Harvard Study of Adult Development, δείχνουν ότι οι ισχυρές κοινωνικές σχέσεις αποτελούν τον σημαντικότερο παράγοντα για μια ευτυχισμένη και υγιή ζωή.

Τα ταξίδια προσφέρουν ακριβώς αυτό: ποιοτικό χρόνο μακριά από τις υποχρεώσεις και τις οθόνες, δίνοντας χώρο στην ουσιαστική επικοινωνία.

Δεν χρειάζεται να ταξιδεύετε μακριά

Πολλοί πιστεύουν ότι μόνο τα εξωτικά ταξίδια έχουν αξία.

Στην πραγματικότητα, η έρευνα δείχνει ότι το σημαντικότερο στοιχείο είναι η αλλαγή εμπειριών και όχι η απόσταση.

Ένα διήμερο σε ένα ελληνικό χωριό, μια πεζοπορία σε ένα βουνό, μια εκδρομή σε ένα κοντινό νησί ή ακόμη και μια ημερήσια απόδραση μπορούν να προσφέρουν σημαντικά ψυχολογικά οφέλη.

Η ποιότητα της εμπειρίας μετρά περισσότερο από το κόστος της.

Πώς να επενδύσετε περισσότερο στις εμπειρίες

Αντί να ξοδεύετε κάθε επιπλέον ποσό σε αντικείμενα, μπορείτε να επενδύσετε σε δραστηριότητες που δημιουργούν αναμνήσεις:

• οργανώστε μικρές αποδράσεις μέσα στη χρονιά, 
• ανακαλύψτε άγνωστους ελληνικούς προορισμούς, 
• δοκιμάστε νέες δραστηριότητες, όπως πεζοπορία ή καταδύσεις, 
• γνωρίστε την τοπική γαστρονομία κάθε περιοχής, 
• επισκεφθείτε μουσεία και πολιτιστικούς χώρους, 
• ταξιδέψτε χωρίς αυστηρό πρόγραμμα, αφήνοντας χώρο για αυθόρμητες εμπειρίες. 

Οι στιγμές αυτές έχουν πολύ μεγαλύτερη πιθανότητα να σας μείνουν αξέχαστες από οποιαδήποτε νέα αγορά.

Το σημαντικότερο «σουβενίρ» είναι η αλλαγή μέσα μας

Όταν επιστρέφουμε από ένα ταξίδι, συνήθως δεν έχουμε αλλάξει μόνο τόπο.

Έχουμε αλλάξει κι εμείς.

Μπορεί να έχουμε γνωρίσει νέους ανθρώπους, να έχουμε ξεπεράσει φόβους, να έχουμε δοκιμάσει άγνωστες γεύσεις ή να έχουμε ανακαλύψει διαφορετικούς τρόπους ζωής. Αυτές οι εμπειρίες εμπλουτίζουν την προσωπικότητά μας και επηρεάζουν τις επιλογές μας πολύ περισσότερο από οποιοδήποτε αντικείμενο.

Γι’ αυτό πολλοί άνθρωποι θυμούνται με συγκίνηση ένα ταξίδι που έκαναν πριν από είκοσι χρόνια, αλλά δυσκολεύονται να θυμηθούν τι αγόρασαν την ίδια περίοδο.

Η ευτυχία δεν μετριέται με τον αριθμό των πραγμάτων που αποκτούμε, αλλά με τις εμπειρίες που ζούμε. Η επιστημονική έρευνα επιβεβαιώνει ότι τα ταξίδια προσφέρουν μια μοναδική μορφή ευημερίας: μας κάνουν πιο δημιουργικούς, μειώνουν το άγχος, ενισχύουν τις σχέσεις μας, διευρύνουν τους ορίζοντές μας και δημιουργούν αναμνήσεις που παραμένουν ζωντανές για μια ζωή. Είτε πρόκειται για ένα μακρινό ταξίδι είτε για μια μικρή απόδραση κοντά στη φύση, κάθε νέα εμπειρία αποτελεί μια επένδυση στον εαυτό μας. Και αυτή είναι ίσως η πιο πολύτιμη επένδυση που μπορούμε να κάνουμε.

Συντάκτης: Flowmagazine,

Influence:

Ο στόχος του flowmagazine.gr είναι να προβάλλει τις θετικές ιδέες, δράσεις και πληροφορίες από την Ελλάδα και τον κόσμο…