Ο καύσωνας δεν επηρεάζει μόνο το σώμα μας. Επηρεάζει τη διάθεση, την υπομονή, τη συγκέντρωση και τον τρόπο που αντιδρούμε …
Γιατί η ζέστη κόβει την όρεξη; Τι συμβαίνει πραγματικά στον οργανισμό
Το καλοκαίρι πολλοί παρατηρούν ότι μπορούν να περάσουν ώρες χωρίς να πεινάσουν ιδιαίτερα. Ένα ελαφρύ γεύμα, λίγα φρούτα ή μια σαλάτα φαίνονται αρκετά, ενώ η ιδέα ενός βαριού πιάτου μοιάζει σχεδόν απωθητική. Πρόκειται για μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού και όχι για κάτι που πρέπει να προκαλεί ανησυχία στις περισσότερες περιπτώσεις.
Η υψηλή θερμοκρασία επηρεάζει το κέντρο της όρεξης στον εγκέφαλο, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο το σώμα διαχειρίζεται την ενέργεια. Ο βασικός του στόχος είναι να διατηρήσει σταθερή τη θερμοκρασία του, γι’ αυτό και περιορίζει διεργασίες που παράγουν επιπλέον θερμότητα, όπως η πέψη. Έτσι εξηγείται γιατί κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα πολλοί άνθρωποι τρώνε λιγότερο και προτιμούν πιο δροσερές τροφές.
Η πέψη παράγει θερμότητα
Κάθε φορά που τρώμε, το σώμα καταναλώνει ενέργεια για να διασπάσει, να απορροφήσει και να μεταβολίσει τα θρεπτικά συστατικά. Η διαδικασία αυτή είναι γνωστή ως θερμογένεση της τροφής και συνοδεύεται από παραγωγή θερμότητας.
Όταν η εξωτερική θερμοκρασία είναι ήδη πολύ υψηλή, ο οργανισμός προσπαθεί να μειώσει κάθε επιπλέον πηγή θερμότητας. Έτσι, το αίσθημα της πείνας μειώνεται φυσικά, ώστε να περιοριστεί η ενεργοβόρα διαδικασία της πέψης. Πρόκειται για έναν εξελικτικό μηχανισμό προστασίας που βοηθά το σώμα να διατηρεί πιο εύκολα τη θερμοκρασία του.
Το σώμα δίνει προτεραιότητα στην ψύξη
Σε περιόδους έντονης ζέστης, η κυκλοφορία του αίματος αλλάζει. Μεγαλύτερη ποσότητα αίματος κατευθύνεται προς το δέρμα ώστε να αποβληθεί η θερμότητα μέσω της εφίδρωσης.
Αυτό σημαίνει ότι το πεπτικό σύστημα λειτουργεί πιο αργά σε σχέση με άλλες στιγμές της ημέρας ή του έτους. Ως αποτέλεσμα, η πέψη μπορεί να γίνεται πιο αργή και το αίσθημα κορεσμού να διαρκεί περισσότερο.
Παράλληλα, η αφυδάτωση που συχνά συνοδεύει τον καύσωνα μπορεί να μειώσει ακόμη περισσότερο την επιθυμία για φαγητό, καθώς ο οργανισμός δίνει προτεραιότητα στην αναπλήρωση των υγρών.
Γιατί προτιμάμε δροσερές τροφές;
Δεν είναι τυχαίο ότι τις ζεστές ημέρες αυξάνεται η επιθυμία για:
- καρπούζι
- πεπόνι
- αγγούρι
- ντομάτες
- σαλάτες
- γιαούρτι
- φρούτα
- κρύες σούπες
- smoothies
Οι τροφές αυτές έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε νερό, είναι πιο εύπεπτες και συμβάλλουν ταυτόχρονα στην ενυδάτωση του οργανισμού. Επιπλέον, δεν απαιτούν μεγάλη ενεργειακή δαπάνη για την πέψη τους σε σύγκριση με βαριά γεύματα πλούσια σε λίπος.
Τα βαριά γεύματα κάνουν τη ζέστη πιο έντονη
Μεγάλα γεύματα που περιέχουν πολλά λιπαρά, τηγανητά ή μεγάλες ποσότητες κόκκινου κρέατος αυξάνουν σημαντικά τη θερμογένεση μετά το φαγητό.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε:
- μεγαλύτερη εφίδρωση,
- αίσθημα βάρους,
- υπνηλία,
- δυσφορία,
- αυξημένη αίσθηση ζέστης.
Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί συνιστούν μικρότερα και συχνότερα γεύματα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού αντί για δύο ή τρία πολύ μεγάλα.
Ποιες τροφές είναι ιδανικές όταν κάνει πολύ ζέστη;
Η διατροφή κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα πρέπει να είναι ελαφριά αλλά πλήρης σε θρεπτικά συστατικά.
Καλή επιλογή αποτελούν:
- ψάρια,
- κοτόπουλο ή γαλοπούλα,
- όσπρια σε ελαφριές παρασκευές,
- σαλάτες με ελαιόλαδο,
- γιαούρτι,
- φρούτα εποχής,
- λαχανικά,
- ξηροί καρποί σε μικρές ποσότητες,
- δημητριακά ολικής άλεσης.
Έτσι καλύπτονται οι ανάγκες του οργανισμού χωρίς να επιβαρύνεται υπερβολικά το πεπτικό σύστημα.
Δεν πρέπει όμως να σταματήσουμε να τρώμε
Η μειωμένη όρεξη είναι φυσιολογική, όμως δεν σημαίνει ότι ο οργανισμός χρειάζεται λιγότερα θρεπτικά συστατικά.
Εξακολουθεί να έχει ανάγκη από:
- πρωτεΐνες για τη διατήρηση των μυών,
- βιταμίνες και μέταλλα,
- υδατάνθρακες για ενέργεια,
- καλά λιπαρά,
- επαρκή ενυδάτωση.
Η παράλειψη γευμάτων για πολλές ώρες μπορεί να οδηγήσει σε αδυναμία, ζάλη, πτώση της αρτηριακής πίεσης και αυξημένη κόπωση, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους, στα παιδιά, στις εγκύους και σε όσους εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους.
Πρακτικές συμβουλές για τις πολύ ζεστές ημέρες
Οι διατροφολόγοι προτείνουν να:
- πίνετε νερό τακτικά ακόμη και αν δεν διψάτε,
- επιλέγετε μικρά γεύματα κάθε 3-4 ώρες,
- καταναλώνετε πολλά φρούτα και λαχανικά,
- αποφεύγετε το υπερβολικό αλκοόλ,
- περιορίζετε τα πολύ λιπαρά και βαριά φαγητά,
- προτιμάτε το κύριο γεύμα νωρίς το μεσημέρι ή αργά το βράδυ όταν η θερμοκρασία είναι χαμηλότερη,
- διατηρείτε σωστά τα τρόφιμα στο ψυγείο ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος τροφικών δηλητηριάσεων, που αυξάνεται το καλοκαίρι.
Πότε η απώλεια όρεξης χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση;
Αν η μειωμένη όρεξη επιμένει ακόμη και όταν οι θερμοκρασίες επιστρέψουν σε φυσιολογικά επίπεδα ή συνοδεύεται από έντονη απώλεια βάρους, πυρετό, επίμονη κόπωση, εμετούς ή άλλα συμπτώματα, είναι σημαντικό να αξιολογηθεί από γιατρό.
Η φυσιολογική μείωση της όρεξης λόγω ζέστης είναι προσωρινή και συνήθως υποχωρεί μόλις ο οργανισμός πάψει να βρίσκεται υπό θερμικό στρες.
Η μειωμένη όρεξη κατά τις ζεστές ημέρες αποτελεί έναν φυσικό μηχανισμό προσαρμογής του οργανισμού. Το σώμα προσπαθεί να περιορίσει την επιπλέον παραγωγή θερμότητας που προκαλεί η πέψη και να αφιερώσει περισσότερη ενέργεια στη διατήρηση της φυσιολογικής του θερμοκρασίας. Αντί να πιέζεστε να καταναλώσετε μεγάλα γεύματα, προτιμήστε ελαφριές, δροσιστικές και θρεπτικές επιλογές, διατηρώντας παράλληλα καλή ενυδάτωση. Με αυτόν τον τρόπο θα βοηθήσετε τον οργανισμό να ανταπεξέλθει πιο εύκολα στις υψηλές θερμοκρασίες χωρίς να στερηθεί τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά.
