Γιατί έχουμε τόση εμμονή με την πρόβλεψη του μέλλοντος;

Συντάκτης: Flowmagazine

Δεν έχουμε ζήσει ακόμη το αύριο, κι όμως περνάμε ένα αξιοσημείωτο κομμάτι της ημέρας μας προσπαθώντας να το μαντέψουμε. Κοιτάμε εφαρμογές καιρού, οικονομικές αναλύσεις, δημοσκοπήσεις, τάσεις, στατιστικά, προβλέψεις ειδικών. Ακόμη και μια συζήτηση με έναν φίλο μπορεί να καταλήξει στο γνώριμο «εσύ τι λες;».

Η ανάγκη να κοιτάμε μπροστά είναι προφανώς χρήσιμη. Τι γίνεται όμως όταν η πρόβλεψη παύει να είναι απλώς ένα εργαλείο και γίνεται σχεδόν ανάγκη;

Μήπως δεν θέλουμε να ξέρουμε το μέλλον, αλλά να αντέχουμε την αβεβαιότητα;

Υπάρχει κάτι παράξενα καθησυχαστικό σε μια πρόβλεψη. Ακόμη κι αν δεν είναι ευχάριστη, βάζει ένα περίγραμμα γύρω από κάτι που προηγουμένως ήταν άμορφο, καθορίζει τις προσδοκίες μας.

Αν σου πω ότι υπάρχει 30% πιθανότητα να βρέξει, έχεις κάτι πάνω στο οποίο μπορείς να βασιστείς. Το ίδιο συμβαίνει σε οποιοδήποτε σενάριο: μια εκτίμηση για την οικονομία, μια πρόβλεψη για την πορεία μιας ασθένειας, ένα επαγγελματικό forecast ή ακόμη και τα προγνωστικά στοιχήματος προσπαθούν, με διαφορετικά εργαλεία και διαφορετικό βαθμό αξιοπιστίας, να μετατρέψουν ένα άγνωστο αποτέλεσμα σε πιθανότητες. Και η πιθανότητα μοιάζει πιο εύκολη στη διαχείριση από το χάος.

Το περίεργο είναι ότι προσπαθούμε να προβλέψουμε ακόμη και τα συναισθήματά μας

Η ψυχολογία έχει μάλιστα ολόκληρο όρο για αυτή τη διαδικασία: affective forecasting. Οι Timothy Wilson και Daniel Gilbert έχουν μελετήσει εκτενώς τον τρόπο με τον οποίο προβλέπουμε τις μελλοντικές συναισθηματικές μας αντιδράσεις.

Ένα από τα πιο γνωστά ευρήματα είναι το λεγόμενο impact bias: έχουμε την τάση να υπερεκτιμούμε πόσο έντονα και για πόσο θα μας επηρεάσει ένα μελλοντικό γεγονός.

Με απλά λόγια, συχνά φανταζόμαστε το μέλλον σαν να πρόκειται να σταματήσει ο χρόνος ακριβώς πάνω στο γεγονός που μας απασχολεί. Ξεχνάμε κάτι μάλλον προφανές: στο μεταξύ θα συνεχίσουμε να ζούμε. Θα πάμε για καφέ, θα μιλήσουμε με έναν φίλο, θα εκνευριστούμε με κάτι εντελώς άσχετο, θα έχουμε μια καλή μέρα, μετά μια κακή.

Το μέλλον, τελικά, δεν έρχεται ποτέ μόνο του.

Όμως γιατί μας αρέσουν τόσο οι βέβαιες απαντήσεις;

Σε έναν κόσμο γεμάτο δεδομένα, δεν έχουμε γίνει απαραίτητα πιο άνετοι με την αβεβαιότητα. Μάλλον έχουμε αποκτήσει περισσότερους τρόπους να την κοιτάμε κατάματα όμως, με dashboards, forecasts, εφαρμογές, μοντέλα, experts, αλγορίθμους.

Και υπάρχει κάτι σχεδόν παράδοξο στην όλη υπόθεση: όσο περισσότερα δεδομένα αποκτούμε, τόσο περισσότερα εργαλεία έχουμε για να κάνουμε εκτιμήσεις. Μπορούμε να υπολογίσουμε πιθανότητες. Να συγκρίνουμε προηγούμενα δεδομένα. Να αναγνωρίσουμε μοτίβα. Να βελτιώσουμε τις προβλέψεις μας. Δεν μπορούμε όμως να αφαιρέσουμε εντελώς την αβεβαιότητα.

Και ίσως αυτό εξηγεί γιατί επιστρέφουμε ξανά και ξανά σε αυτές.

Το μέλλον θα έρθει ούτως ή άλλως. Θα φέρει πράγματα που περιμέναμε, άλλα που δεν περιμέναμε καθόλου και μερικά που θα μας κάνουν να αναρωτηθούμε πώς ήμασταν τόσο σίγουροι ότι ξέραμε τι θα γίνει.

Ίσως, τελικά, η εμμονή μας με την πρόβλεψη του μέλλοντος να μην έχει τόσο να κάνει με την ικανότητά μας να το γνωρίζουμε. Έχει να κάνει με την ανθρώπινη ανάγκη να πιστεύουμε ότι, αν το κοιτάξουμε αρκετά προσεκτικά, θα γίνει λίγο λιγότερο άγνωστο.



Συντάκτης: Flowmagazine,

Influence:

Ο στόχος του flowmagazine.gr είναι να προβάλλει τις θετικές ιδέες, δράσεις και πληροφορίες από την Ελλάδα και τον κόσμο…