Η πιο σκληρή φωνή μέσα μας δεν είναι εκείνη των άλλων· είναι η δική μας. Όμως, η ζωή αλλάζει όταν …
Γιατί δεν μας αρέσει ο εαυτός μας;
Μπορεί ένας άνθρωπος να δείχνει ότι τα έχει καταφέρει. Να έχει δουλειά, φίλους, μια καλή σχέση, ικανότητες και επιτυχίες. Κι όμως, βαθιά μέσα του να νιώθει ότι κάτι δεν είναι αρκετό. Όχι στη ζωή του, αλλά στον ίδιο.
Αυτό το συναίσθημα δεν εμφανίζεται πάντα με τη σκέψη «δεν αξίζω». Συχνά κρύβεται σε μικρές καθημερινές αντιδράσεις. Στη δυσκολία να δεχτούμε ένα κομπλιμέντο χωρίς να το υποβαθμίσουμε. Στον φόβο ότι κάποιος θα μας απορρίψει μόλις μας γνωρίσει καλύτερα. Στην αυστηρή αυτοκριτική ή στην αίσθηση ότι οι άλλοι δικαιούνται περισσότερα από εμάς.
Και όταν ζούμε έτσι για χρόνια, το συνηθίζουμε τόσο πολύ ώστε μας φαίνεται φυσιολογικό.
Η φωνή μέσα μας κάπου έχει τις ρίζες της
Κανείς δεν γεννιέται πιστεύοντας ότι δεν είναι αρκετά καλός. Η εικόνα που αποκτούμε για τον εαυτό μας χτίζεται σταδιακά και οι πρώτες σχέσεις της ζωής μας έχουν σημαντικό ρόλο.
Ένα παιδί καταλαβαίνει την αξία του μέσα από τον τρόπο που του φέρονται οι άνθρωποι που το φροντίζουν. Όταν υπάρχει ενδιαφέρον, ασφάλεια, αποδοχή και χώρος για τα συναισθήματά του, μαθαίνει κάτι πολύ βασικό: «Έχω σημασία».
Τα πράγματα μπορεί να είναι διαφορετικά όταν μεγαλώνει μέσα σε συνεχή κριτική, αδιαφορία, απόρριψη ή απρόβλεπτες αντιδράσεις. Επειδή ένα παιδί δεν μπορεί εύκολα να σκεφτεί ότι ίσως οι μεγάλοι γύρω του έχουν τις δικές τους δυσκολίες, μπορεί να στραφεί προς τον εαυτό του και να καταλήξει στο συμπέρασμα: «Μάλλον φταίω εγώ».
Μια τέτοια πεποίθηση μπορεί να μας ακολουθεί για πολύ περισσότερο απ’ όσο φανταζόμαστε.
Όταν δεν συγχωρούμε τίποτα στον εαυτό μας
Άλλο πράγμα είναι να αναγνωρίζουμε ένα λάθος και άλλο να το χρησιμοποιούμε για να καταδικάζουμε ολόκληρο τον χαρακτήρα μας.
Κάναμε μια κακή επιλογή; «Πάντα τα χαλάω όλα». Μας απέρριψε κάποιος; «Ποιος θα μπορούσε να με αγαπήσει;». Κάτι δεν πήγε καλά στη δουλειά; «Δεν είμαι αρκετά ικανός».
Έτσι, μια συγκεκριμένη αποτυχία μετατρέπεται σε γενικό συμπέρασμα για το ποιοι είμαστε.
Η έντονη αυτοκριτική έχει συνδεθεί με μεγαλύτερη ψυχολογική δυσφορία. Από την άλλη, έρευνες πάνω στην αυτοσυμπόνια δείχνουν ότι το να αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας με περισσότερη κατανόηση μπορεί να περιορίσει αυτή τη σκληρή εσωτερική κριτική.
Η χαμηλή αυτοεκτίμηση μπαίνει και στις σχέσεις
Όταν μέσα μας πιστεύουμε ότι δεν αξίζουμε αρκετά, δυσκολευόμαστε μερικές φορές να εμπιστευτούμε ακόμη και την αγάπη που μας προσφέρουν.
Κάποιος μας αγαπά και αναρωτιόμαστε γιατί. Μας κάνει ένα κομπλιμέντο και θεωρούμε ότι απλώς είναι ευγενικός. Αργεί να απαντήσει σε ένα μήνυμα και το μυαλό μας πηγαίνει αμέσως στην απόρριψη.
Η χαμηλή αυτοεκτίμηση μπορεί να μας κάνει πιο ευαίσθητους σε οτιδήποτε μοιάζει με απόσταση ή απόρριψη. Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος: φοβόμαστε ότι δεν αξίζουμε αγάπη και αρχίζουμε να διαβάζουμε τις συμπεριφορές των άλλων με τρόπο που επιβεβαιώνει αυτόν ακριβώς τον φόβο.
Αυτοσυμπόνια δεν σημαίνει «είμαι τέλειος»
Για να αποκτήσουμε καλύτερη σχέση με τον εαυτό μας, δεν χρειάζεται να πείσουμε τον εαυτό μας ότι είμαστε υπέροχοι σε όλα.
Η αυτοαποδοχή είναι κάτι πολύ πιο απλό και ρεαλιστικό: «Έχω αδυναμίες. Έχω κάνει λάθη. Υπάρχουν πράγματα που θέλω να αλλάξω. Αλλά εξακολουθώ να αξίζω σεβασμό».
Το ίδιο ισχύει για την αυτοσυμπόνια. Δεν σημαίνει ότι βρίσκουμε δικαιολογίες για κάθε λάθος ούτε ότι σταματάμε να προσπαθούμε. Αντίθετα, έρευνες έχουν δείξει ότι η αυτοσυμπόνια μετά από μια αποτυχία μπορεί να ενισχύσει το κίνητρο για βελτίωση.
Να πάψουμε να είμαστε απέναντι από τον εαυτό μας
Μια καλή αρχή είναι να προσέξουμε πώς μας μιλάμε όταν κάτι πάει στραβά.
Θα λέγαμε σε έναν φίλο ότι είναι αποτυχημένος επειδή έκανε ένα λάθος; Θα θεωρούσαμε ότι δεν αξίζει αγάπη επειδή έχει αδυναμίες; Θα του μιλούσαμε με τον ίδιο τρόπο που μιλάμε μερικές φορές στον εαυτό μας;
Αν όχι, τότε ίσως έχουμε δύο διαφορετικά μέτρα: ένα για τους ανθρώπους που αγαπάμε και ένα πολύ πιο σκληρό για εμάς.
Δεν είναι απαραίτητο να αγαπάμε κάθε χαρακτηριστικό μας ούτε να αισθανόμαστε συνεχώς γεμάτοι αυτοπεποίθηση. Ίσως ο πρώτος στόχος είναι πιο απλός: να σταματήσουμε να φερόμαστε στον εαυτό μας σαν να είναι ο αντίπαλός μας.
Το παρελθόν δεν αλλάζει. Μπορεί όμως να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε τον εαυτό μας σήμερα. Και μαζί του μπορούν σταδιακά να αλλάξουν οι σχέσεις μας, οι επιλογές μας και όσα πιστεύουμε ότι αξίζουμε.
