Η επαφή με την φύση, έστω και για δέκα λεπτά, μπορεί να αποφέρει βραχυπρόθεσμα οφέλη στους ενήλικες που αντιμετωπίζουν ψυχικές …
Γιατί αργούμε να δούμε ότι δεν είμαστε καλά;
Μπορεί να πηγαίνεις κανονικά στη δουλειά, να φροντίζεις την οικογένειά σου, να βγαίνεις με φίλους και, στα μάτια των άλλων, όλα να φαίνονται φυσιολογικά. Κι όμως, μέσα σου να νιώθεις ότι κάτι δεν πάει καλά.
Το παράξενο είναι ότι πολλές φορές αργούμε να το παραδεχτούμε ακόμη και στον ίδιο μας τον εαυτό. Μπορεί να περάσουν μήνες ή χρόνια μέχρι να πούμε: «Δεν είμαι καλά. Κάτι πρέπει να αλλάξει».
Αυτό δεν σημαίνει ότι αδιαφορούμε για τον εαυτό μας. Οι άνθρωποι έχουμε μεγάλη ικανότητα να προσαρμοζόμαστε. Είναι ένας μηχανισμός που μας βοηθά να περνάμε δύσκολες περιόδους. Μόνο που έχει και μια άλλη πλευρά: μπορεί να μας κάνει να συνηθίσουμε πράγματα που δεν θα έπρεπε να θεωρούμε φυσιολογικά.
Όταν το μόνο που σκέφτεσαι είναι να αντέξεις
Σε μια δύσκολη περίοδο συνήθως δεν υπάρχει χώρος για πολλές αναλύσεις. Προέχει να βγει η ημέρα, να λυθούν τα άμεσα προβλήματα, να συνεχιστεί η ζωή.
Αυτό μπορεί να συμβεί ιδιαίτερα σε ανθρώπους που μεγάλωσαν μέσα σε ένταση, φόβο, παραμέληση, βία ή συναισθηματική αστάθεια. Ένα παιδί δεν μπορεί να δει όσα συμβαίνουν με την απόσταση και την εμπειρία ενός ενήλικα. Προσπαθεί απλώς να προσαρμοστεί στο περιβάλλον του.
Έτσι, μπορεί να πιστέψει ότι μια δύσκολη κατάσταση είναι φυσιολογική. Ίσως κατηγορήσει τον εαυτό του για όσα συμβαίνουν ή προσπαθήσει να βρει ασφάλεια μέσα από τις επιδόσεις, τη συνεχή δραστηριότητα ή την ανάγκη να είναι πάντα «καλό» και χρήσιμο.
Το θέμα είναι ότι τέτοιες συνήθειες δεν εξαφανίζονται αυτόματα μεγαλώνοντας. Μπορεί να μας ακολουθήσουν για χρόνια.
«Αφού τα καταφέρνω, δεν έχω πρόβλημα»
Είναι εύκολο να πέσουμε σε αυτή την παγίδα.
Πηγαίνω στη δουλειά. Πληρώνω τις υποχρεώσεις μου. Φροντίζω τους ανθρώπους γύρω μου. Συνεχίζω να λειτουργώ. Άρα είμαι καλά.
Όμως το ότι κάποιος ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις του δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι και ψυχικά καλά.
Το χρόνιο στρες και η ψυχική εξάντληση μπορεί να φανούν με πολλούς τρόπους: κακός ύπνος, εκνευρισμός, δυσκολία συγκέντρωσης, συνεχής ανησυχία, αλλαγές στην όρεξη, ένταση στο σώμα ή απομάκρυνση από ανθρώπους και δραστηριότητες.
Όταν αυτά υπάρχουν για μεγάλο διάστημα, υπάρχει κίνδυνος να τα συνηθίσουμε. Το «είμαι συνέχεια κουρασμένος» ή το «έτσι είμαι εγώ» γίνεται η νέα κανονικότητα.
Μερικές φορές μιλά πρώτα το σώμα
Δεν χρειάζεται να προηγηθεί μια μεγάλη συναισθηματική κατάρρευση για να φανεί ότι έχουμε πιεστεί περισσότερο απ’ όσο αντέχουμε.
Μπορεί το πρώτο σημάδι να είναι η συνεχής κούραση. Ή οι πονοκέφαλοι, η μυϊκή ένταση, οι ενοχλήσεις στο στομάχι, η αϋπνία. Ακόμη και απλές αποφάσεις μπορεί ξαφνικά να φαίνονται δύσκολες, ενώ καθημερινές υποχρεώσεις που κάποτε κάναμε χωρίς δεύτερη σκέψη αρχίζουν να μας εξαντλούν.
Το στρες δεν επηρεάζει μόνο τη διάθεση. Μπορεί να επηρεάσει το σώμα, τις σκέψεις, τη συμπεριφορά και τον τρόπο που αντιδρούμε στους άλλους. Και επειδή αυτές οι αλλαγές συχνά έρχονται λίγο λίγο, δεν είναι πάντα εύκολο να καταλάβουμε πότε ξεκίνησαν.
Γιατί μπορεί να νιώσουμε χειρότερα όταν όλα ηρεμήσουν;
Ακούγεται αντιφατικό, αλλά συμβαίνει: κάποιος περνά μια πολύ δύσκολη περίοδο, κρατιέται όρθιος και, όταν τα πράγματα επιτέλους ηρεμήσουν, αρχίζει να αισθάνεται χειρότερα.
Όσο υπάρχει μια κρίση, λειτουργούμε πολλές φορές στον αυτόματο πιλότο. Κάνουμε αυτό που πρέπει και προχωράμε.
Όταν όμως η πίεση μειωθεί, δημιουργείται χώρος για όσα είχαμε βάλει στην άκρη. Μπορεί τότε να εμφανιστούν φόβος, θυμός, λύπη ή παλιές αναμνήσεις.
Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάτι πήγε ξαφνικά στραβά. Ίσως απλώς έχουμε πλέον τον χώρο να αισθανθούμε όσα για πολύ καιρό δεν μπορούσαμε να αντιμετωπίσουμε.
Δεν χρειάζεται να φτάσουμε στην κατάρρευση
Η βοήθεια δεν είναι κάτι που πρέπει να αναζητούμε μόνο όταν έχουμε εξαντλήσει κάθε απόθεμα.
Μια απλή ερώτηση μπορεί να είναι χρήσιμη: «Αυτό που περνάω επηρεάζει τη ζωή μου;»
Αν επηρεάζει σταθερά τον ύπνο, τη δουλειά, τις σχέσεις, τη διάθεση, τις καθημερινές δραστηριότητες ή τη φροντίδα του εαυτού μας, αξίζει να του δώσουμε προσοχή.
Μια συζήτηση με κάποιον που εμπιστευόμαστε μπορεί να είναι το πρώτο βήμα. Αν όμως η δυσκολία επιμένει ή γίνεται πιο έντονη, ένας γιατρός ή επαγγελματίας ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση όσων συμβαίνουν.
Το «ακόμη αντέχω» δεν είναι πάντα απόδειξη ότι είμαι καλά.
Μερικές φορές είναι απλώς απόδειξη ότι έχω μάθει να αντέχω πολλά. Και δεν χρειάζεται να περιμένουμε να καταρρεύσουμε για να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να ζητήσει φροντίδα.
