Γαλάζιος Δούναβης: από αποτυχημένη σύνθεση…Εθνικός Ύμνος!

Συντάκτης: Νίκος Σέρβος

Η πασίγνωστη σήμερα σύνθεση του Γιόχαν Στράους πέρασε «σαράντα κύματα» μέχρι να καθιερωθεί ως ο ανεπίσημος εθνικός ύμνος της Αυστρίας. Το μεγαλειώδες αυτό βαλς ντύνει τους στίχους ενός ποιήματος του Isidor Beck και αποτελεί μια σύνθεση αισιόδοξη κι επιβλητική με την οποία ο συνθέτης θέλησε να τονώσει το ηθικό των Αυστριακών.

Η πρόσκληση προς τον Στράους και η άρνησή του

Διανύουμε το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και ενώ ολοκληρώνεται ο αυστροπρωσικός πόλεμος, ή αλλιώς ο πόλεμος των επτά εβδομάδων, με νικήτρια την Πρωσία, μια επιδημία χολέρας μαστίζει τη χώρα Αυστρία. Κι ο Στράους δέχεται μια πρόσκληση από την Ένωση Χορωδιών Ανδρών της Βιέννης για να συμμετάσχει στην ετήσια θερινή μουσική εκδήλωσή της με ένα δικό του έργο.

Δεύτερη (ευγενική) άρνηση και ένα μουτζουρωμένο προσχέδιο

Ο ίδιος δηλώνει απασχολημένος με μια σειρά συναυλιών στη Ρωσία και διαμηνύει πως δεν προλαβαίνει να συνθέσει κάτι καινούργιο. Το αίτημα, όμως, προέρχεται από έναν φορέα του οποίου ιδρυτής είναι ο καλός του φίλος Νικόλαος Δούμπας. Έτσι, αρνείται με περισσή ευγένεια και με μια υπόσχεση να στείλει μια σύνθεσή του στην αντίστοιχη διοργάνωση της επόμενης χρονιάς. Μιας χρονιάς που συνέβησαν τα προαναφερθέντα γεγονότα πολέμου και χολέρας. 

Εκείνη τη χρονιά, το 1866, ο Στράους είναι και πάλι υπερβολικά απασχολημένος με διάφορες άλλες υποχρεώσεις για να παραβρεθεί ο ίδιος στην εκδήλωση. Στέλνει όμως μια νέα σύνθεση. Για την ακρίβεια, μια πρόχειρη παρτιτούρα με μουντζουρωμένους στίχους μαζί με ένα σημείωμα συγγνώμης και δικαιολογίας. Και φυσικά υπήρξε αντίδραση. Και πρώτη η χορωδία αποφάσισε να την εκφράσει πειράζοντας λίγο τους στίχους, καθώς ο Δούναβης δεν ήταν και τόσο «γαλάζιος» στην περιοχή της Βιέννης. Ή τουλάχιστον οι καρδιές των χορωδών δεν τον έβλεπαν και τόσο καθαρό. 

Η πρεμιέρα στέφεται με αποτυχία

Και με την ίδια καρδιά αντιμετώπισαν κι οι Βιεννέζοι την σύνθεση του συμπατριώτη τους  Στράους στην πρεμιέρα της. Επίκριση κι αδιαφορία. Κι αφού ο Στράους τα έβαλε με τον διάολο και πέρασε κάποιο διάστημα φιλοξενούμενος στην οικία του φίλου του Νικόλαου, αποφάσισε να ξαναδουλέψει το έργο. Με επιμέλεια αυτή τη φορά και χωρίς στίχους. Σε λιγότερο από ένα μήνα πάνω στις παρτιτούρες του υπήρχε κάτι μεγαλειώδες. Και την λέξη «μεγαλειώδες» την έγραψε η ιστορία της μουσικής.

«Πάνω στον όμορφο, γαλάζιο Δούναβη» “κυματίζει” ο ανεπίσημος εθνικός ύμνος της Αυστρίας

Το έργο, με τον ίδιο τίτλο, παρουσιάστηκε την ίδια χρονιά (1867) το καλοκαίρι στην Παγκόσμια  Έκθεση του Παρισιού. Η επιτυχία ήταν απερίγραπτη. Τότε. Σήμερα; Σήμερα θεωρείται ανεπίσημα ως ο εθνικός ύμνος της Αυστρίας. Και μπορεί στην περιοχή της Βιέννης ο Δούναβης να μην είναι πράγματι και τόσο γαλάζιος, όμως στις καρδιές των κατοίκων αλλάζει χρώμα κάθε φορά που ακούν την μελωδία και μαζί του αλλάζει και η διάθεση απανταχού των ακροατών παγκοσμίως. Κάθε φορά.

Συντάκτης: Νίκος Σέρβος,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.