Ευρωπαϊκή Ημέρα Natura 2000 – Μια υπενθύμιση ότι η φύση είναι υπόθεση όλων

Κάθε χρόνο, στις 21 Μαΐου, η Ευρώπη γιορτάζει κάτι που δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά, αλλά βρίσκεται παντού γύρω μας. Τη φύση σε προστασία. Η Ευρωπαϊκή Ημέρα Natura 2000 δεν είναι απλώς μια «πράσινη» επέτειος. Είναι μια αφορμή να θυμηθούμε ότι τα δάση, οι ακτές, τα βουνά και οι υγρότοποι που αγαπάμε δεν είναι αυτονόητα. Είναι αποτέλεσμα συλλογικής προσπάθειας.

Τι σημαίνει Natura 2000 σήμερα

Το Natura 2000 είναι το μεγαλύτερο δίκτυο προστατευόμενων φυσικών περιοχών στον κόσμο. Περιλαμβάνει περισσότερες από 27.000 τοποθεσίες σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και καλύπτει σχεδόν το 1/5 της χερσαίας της έκτασης. Δεν πρόκειται για «απαγορευμένες» ζώνες, αλλά για χώρους όπου η φύση και ο άνθρωπος καλούνται να συνυπάρξουν. Εκεί προστατεύονται σπάνια είδη ζώων και φυτών, αλλά ταυτόχρονα συνεχίζονται δραστηριότητες όπως η γεωργία, ο τουρισμός και η τοπική οικονομία ,με σεβασμό στο περιβάλλον. Η Ευρωπαϊκή Ημέρα Natura 2000, που καθιερώθηκε για να τιμά αυτή την προσπάθεια, λειτουργεί σαν μια παύση μέσα στον χρόνο, για να κοιτάξουμε τη φύση λίγο πιο συνειδητά.

Όταν η Ευρώπη άρχισε να ανησυχεί

Η ιστορία του Natura 2000 δεν ξεκίνησε τυχαία. Από τη δεκαετία του ’60, επιστήμονες και κοινωνίες άρχισαν να διαπιστώνουν ότι η ευρωπαϊκή φύση υποβαθμιζόταν. Είδη εξαφανίζονταν και οικοσυστήματα χάνονταν. Η πρώτη μεγάλη απάντηση ήρθε το 1979 με την Οδηγία για τα Πτηνά, που στόχευε στην προστασία των άγριων πουλιών. Ακολούθησε το 1992 η Οδηγία για τους Οικοτόπους, η οποία έθεσε την πραγματική βάση για τη δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού δικτύου προστασίας. Αυτές οι δύο οδηγίες έγιναν το «θεμέλιο» του Natura 2000. Για πρώτη φορά, η προστασία της φύσης αντιμετωπίστηκε όχι αποσπασματικά, αλλά συλλογικά σε επίπεδο ηπείρου.

Πώς χτίστηκε το δίκτυο

Η ανάπτυξη του Natura 2000 ήταν μια διαδικασία που συνδύασε επιστήμη, πολιτική και συνεργασία. Κάθε κράτος-μέλος της ΕΕ κλήθηκε να εντοπίσει τις πιο σημαντικές περιοχές για τη βιοποικιλότητα και να τις προτείνει προς ένταξη. Στη συνέχεια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολογούσε αυτές τις περιοχές με επιστημονικά κριτήρια και τις ενέτασσε στο δίκτυο. Έτσι δημιουργήθηκαν οι Ζώνες Ειδικής Προστασίας για τα πουλιά και οι Ειδικές Ζώνες Διατήρησης για άλλα είδη και οικοτόπους.  Με τα χρόνια, το δίκτυο επεκτάθηκε, ενσωματώνοντας όλο και περισσότερες περιοχές, ακόμη και θαλάσσιες. Σήμερα, καλύπτει τεράστιες εκτάσεις και συνεχίζει να εξελίσσεται, ειδικά στη θάλασσα. 

Γιατί μας αφορά όλους

Ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του Natura 2000 είναι ότι δεν αφορά μόνο τη φύση αφορά άμεσα και εμάς.

Οι περιοχές αυτές προσφέρουν καθαρό νερό και αέρα, μας προστατεύουν από τις  πλημμύρες και τη διάβρωση και στηρίζουν την αγροτική παραγωγή και τον τουρισμό Με απλά λόγια, δεν προστατεύουμε απλώς το περιβάλλον. Προστατεύουμε τις ίδιες τις συνθήκες ζωής μας.

Μια ημέρα με ουσία, όχι απλώς συμβολισμό

Η Ευρωπαϊκή Ημέρα Natura 2000 δεν είναι απλώς μια ημερομηνία στο ημερολόγιο. Είναι μια υπενθύμιση ότι η φύση δεν είναι δεδομένη. Είναι όμως μια ευθύνη που μοιραζόμαστε. Ίσως η μεγαλύτερη αξία της βρίσκεται στο ότι μας καλεί να πλησιάσουμε ξανά αυτό που θεωρούμε «εκεί έξω». Να περπατήσουμε σε ένα δάσος, να σταθούμε μπροστά σε μια λίμνη, να παρατηρήσουμε ένα οικοσύστημα που λειτουργεί χωρίς εμάς αλλά και για εμάς. Και κάπου εκεί, συνειδητοποιούμε ότι το Natura 2000 δεν είναι απλώς ένα δίκτυο αλλά μια σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και τη φύση, που αξίζει να διατηρηθεί.

Συντάκτης: Χριστίνα Ζορμπά,

Influence: