Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης: Ένα μουσείο-κόσμημα στην Αθήνα

Συντάκτης: Μαρία Γραββάνη

Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ) στεγάζεται στο πρώην εργοστάσιο της Ζυθοποιίας ΦΙΞ στη λεωφόρο Συγγρού και ξεκίνησε τη λειτουργία του το 2000. Η ανακατασκευή του ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2014. Παρ’ ότι πολλές φορές εξαγγέλθηκαν τα εγκαίνιά του, αναβάλλονταν διαρκώς, με αποτέλεσμα να παραμένει κλειστό. Το ΥΠ.ΠΟ.Α. έχει διαθέσει περισσότερα από 40 εκατομμύρια ευρώ για το έργο, ενώ 3 εκατομμύρια προσέφερε ως δωρεά το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος τον Ιούλιο του 2018 για τον εξοπλισμό του και την εφαρμογή εγκεκριμένων μελετών για τη λειτουργία της μόνιμης συλλογής.

Στις 24 Φεβρουαρίου το ΕΜΣΤ άνοιξε τις πύλες του για τους δημοσιογράφους με αφορμή τη συνέντευξη Τύπου, στην οποία συμμετείχε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη. Για το κοινό άνοιξε στις 28 Φεβρουαρίου και είχε ελεύθερη είσοδο για έναν ολόκληρο μήνα.

Πλούσια συλλογή έργων που διαρκώς εμπλουτίζεται

Η συλλογή του μουσείου αριθμεί πάνω από 1.000 έργα, τα οποία καλύπτουν τομείς όπως «ζωγραφική και τρισδιάστατα αντικείμενα», «φωτογραφία και νέα μέσα», «αρχιτεκτονική και βιομηχανικός σχεδιασμός». Η συλλογή εμπλουτίζεται διαρκώς από δωρεές καλλιτεχνών, συλλεκτών και ιδιωτών, γι’ αυτό χρειάστηκε να μετακινηθούν συγκεκριμένα έργα. Η εκθεσιακή δραστηριότητα μοιράζεται στις αίθουσες της μόνιμης συλλογής, στις περιοδικές εκθέσεις, στις δράσεις και στις εκδηλώσεις.

Στις αίθουσες της μόνιμης συλλογής παρουσιάζονται 172 έργα 78 ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών με τρεις κατευθύνσεις: «Αναφορές μνήμης – Διεκδικήσεις – Πολιτικές αφηγήσεις», «Όρια και διελεύσεις» και «Ετεροτοπίες – Μυθολογίες του οικείου – Νέες προοπτικές». Στην έκθεση της μόνιμης συλλογής αναδεικνύονται τάσεις και θεματικές ενότητες, που δίνουν έμφαση σε έργα κοινωνικοπολιτικού χαρακτήρα και συνδέονται με τη διεθνή συγκυρία, την κατάσταση στη Μεσόγειο και, φυσικά, με την Ελλάδα. Όσον αφορά τις περιοδικές εκθέσεις, αυτές θα παρουσιάζονται κατά κύριο λόγο στο πρώτο υπόγειο και στο ισόγειο.  

Σημαντικοί σύγχρονοι καλλιτέχνες

Στα αποκτήματα του ΕΜΣΤ συμπεριλαμβάνονται σημαντικά έργα ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών, όπως οι Στήβεν Αντωνάκος, Μπιλ Βιόλα, Ντίκος Βυζάντιος, Έμιλυ Ζασίρ, Ίλια και Εμίλια Καμπακόφ, Βλάσης Κανιάρης, Νίκος Κεσσανλής, Γιάννης Κουνέλλης, Σιρίν Νεσάτ, Λουκάς Σαμαράς, Κώστας Τσόκλης, Μόνα Χατούμ, Γκάρυ Χιλλ, Χρύσα, Κώστας Βαρώτσος, Δημήτρης Τζαμουράνης, Νίκος Αλεξίου, Μαρίνα Αμπράμοβιτς κ.ά., τα οποία ουσιαστικά καλύπτουν το φάσμα της μεταπολεμικής και σύγχρονης εικαστικής δημιουργίας.

Σημαντικά έργα τέχνης

Αναμφίβολα, ένα από το πιο εντυπωσιακά έργα του μουσείου είναι το «Πλοίο της ζωής μου» του Ίλια Καμπακόφ, που βρίσκεται στον τέταρτο όροφο και περιβάλλεται από έναν ξύλινο φράχτη. Εκεί ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει ένα ξύλινο καράβι στο οποίο υπάρχουν 25 χάρτινα κιβώτια συσκευασίας με αντικείμενα, φωτογραφίες και κείμενα σχετικά με διαφορετικές περιόδους της ζωής του καλλιτέχνη.

Όσον αφορά τα κοινωνικοπολιτικά ζητήματα, ξεχωρίζουν τα χαρακτηριστικά έργα της Έμιλυ Ζασίρ, όπως η «Προσφυγική Σκηνή», στη μνήμη των 418 παλαιστινιακών χωριών που καταστράφηκαν, ερημώθηκαν και κατακτήθηκαν από το Ισραήλ το 1948, και το «A Classroom» από τη σειρά «Βηθλεέμ και Ραμάλα».

Άλλο εντυπωσιακό έργο είναι το «Αντι-Θεαματικό θέατρο: Δύο γλυπτικά μονόπρακτα – ‘Ελεγεία του Homo Faber’, 1976» του σπουδαίου γλύπτη Θόδωρου. Το έργο αποτελείται από έναν ξύλινο μαυροπίνακα με κιμωλία και τέσσερις μεταλλικούς κύβους με χαραγμένο κείμενο στη μία όψη και το περιεχόμενο τεσσάρων δράσεων στο εσωτερικό τους. Του ίδιου καλλιτέχνη είναι και το έργο που φέρει τον τίτλο «Χειρισμός XV, Παραλλαγές για ένα μνημείο, 1970-1977».  

Επίσης, εκτίθενται τα εμβληματικά έργα της διακεκριμένης ελληνίδας Χρύσας, που υπήρξε από τις σημαντικότερες εκπροσώπους του λουμινισμού στον χώρο της γλυπτικής και φιλοτέχνησε τα έργα της με διάφορα υλικά, όπως ο χάλυβας, το αλουμίνιο, ο γύψος, το νέον και το ακρυλικό γυαλί. Έργα της έχουν εκτεθεί σε διάσημα μουσεία και γκαλερί σε όλο τον κόσμο, π.χ. στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης (MoMA) στη Νέα Υόρκη, στο Minneapolis Walker Art Center, στο Μουσείο Whitney και στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στο Μόντρεαλ.  

Μερικά από τα έργα που επίσης ξεχωρίζουν είναι το «Χωρίς Τίτλο» του Γιάννη Κουνέλλη, το «Μετά το τέλος της διαδήλωσης» του Κωστή Βελώνη, η «Τυφλή Ζωγραφική» του Γιώργου Λαζόγκα, ο «Πραγματικός Χρόνος» της Ρένας Παπασπύρου και το «FΙΧit» της Μόνα Χατούμ, μια δημιουργία που περιέχει υλικά και μηχανήματα από το παλιό εργοστάσιο ΦΙΞ.  

Tο μουσείο παραδόθηκε στο κοινό και αποτελεί μια νέα ψηφίδα πολιτισμού στη μακρόχρονη ιστορία της πόλης των Αθηνών. Είναι σίγουρο ότι θα συμβάλει στην περαιτέρω αναβάθμιση της περιοχής και στην ανάδειξη της καλλιτεχνικής δημιουργίας σε έναν σύγχρονο χώρο, στον οποία θα πρωταγωνιστεί η νέα εικαστική πραγματικότητα.

Συντάκτης: Μαρία Γραββάνη,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.