Έθιμα Πρωτοχρονιάς για ένα υπέροχο νέο έτος

Συντάκτης: Ειρήνη Μαθιουδάκη, Διδάκτωρ Βιοχημείας - Συγγραφέας

Η μέρα των Χριστουγέννων ήρθε και έφυγε γεμάτη συναισθήματα, αφήνοντάς μας τις καλύτερες εντυπώσεις. Οι γιορτές όμως δεν έχουν τελειώσει ακόμα, μιας και όλοι ετοιμαζόμαστε για το πιο μεγαλοπρεπές γεγονός του χρόνου: την είσοδο του νέου έτους! Σε ολόκληρο τον κόσμο, η Πρωτοχρονιά γιορτάζεται με αίγλη και πανηγυρισμούς. Η ελπιδοφόρα αυτή ημέρα φέρνει όλους τους ανθρώπους μπροστά σε ένα νέο ξεκίνημα, ένα κατώφλι που θα οδηγήσει στις ομορφιές αλλά και τις δυσκολίες μίας νέας κατάστασης, του καινούριου έτους που ξημερώνει.

H ημέρα αυτή γιορτάζεται και στην χώρα μας με τη λαμπρότητα και τον ενθουσιασμό που της αξίζει. Φίλοι και συγγενείς ανταλλάσσουν επισκέψεις και φυσικά τα δώρα έχουν την τιμητική τους ειδικά για τα μικρά παιδιά που, τα ξημερώματα της Πρωτοχρονιάς, περιμένουν με αγωνία τον ερχομό του αγαπημένου τους Άγιου Βασίλη.

Πολλά έθιμα επικρατούν και μας γεμίζουν την καρδιά με ζεστασιά την ημέρα του νέου έτους . Από νωρίς το πρωί της παραμονής Πρωτοχρονιάς, παιδιά ξεχύνονται στις γειτονιές τραγουδώντας τα κάλαντα από σπίτι σε σπίτι, ενώ τα καταστήματα γεμίζουν κόσμο που κατεβαίνει για τα ψώνια της τελευταίας στιγμής. Μόλις πέσει το βράδυ τα πάντα είναι έτοιμα. Λαμπροστολισμένα τραπέζια με εξαιρετικές, εορταστικές λιχουδιές περιμένουν την οικογένεια, τους συγγενείς, τους φίλους να καθίσουν μαζί, να φάνε, να ευχηθούν και να διασκεδάσουν μέχρι την μαγική στιγμή που θα μπει ο νέος χρόνος. Λίγα δευτερόλεπτα πριν μας αφήσει το γέρικο έτος, όλα τα φώτα σβήνουν ενώ μικροί και μεγάλοι περιμένουν με ανυπομονησία την ιδιαίτερη αυτή στιγμή που το ρολόι θα δείξει 12 ακριβώς και ο πρώτος κρότος πυροτεχνήματος που θα ακουστεί, θα αφήσει για πάντα πίσω τις άσχημες στιγμές της χρονιάς που έφυγε…

Η βασιλόπιτα

H είσοδος του νέου έτους γίνεται πάντα με τον πιο γλυκό τρόπο. Οι οικογένειες, αμέσως μετά την αλλαγή του χρόνου, συγκεντρώνονται και με ενθουσιασμό κόβουν την πατροπαράδοτη βασιλόπιτα. Το υπέροχο αυτό γλύκισμα, σήμα κατατεθέν της Πρωτοχρονιάς, έχει τις ρίζες του στην Ελληνορωμαϊκή παράδοση. Στη γιορτή του θεού Κρόνου, που γιορτάζονταν στην αρχαία Ελλάδα αλλά και στα Σατουρνάλια της Ρώμης, συνήθιζαν να φτιάχνουν μικρά ψωμάκια και πίτες μέσα στα οποία έκρυβαν νομίσματα. Έτσι, σε όποιον τύχαινε το «φλουρί» ήταν ο τυχερός της συντροφιάς.

Αργότερα, η ορθόδοξη παράδοση συνέδεσε τα έθιμα αυτά με την αγαπημένη μας Βασιλόπιτα. Ο Μέγας Βασίλειος, προκειμένου να προστατέψει την Καισαρία της Καππαδοκίας από τους εισβολείς, αποφάσισε να κάνει έρανο και να συγκεντρώσει όσα περισσότερα κοσμήματα και αντικείμενα αξίας μπορούσε προκειμένου να δελεάσει τους επιδρομείς ώστε να μην λεηλατήσουν τον τόπο του. Ο εχθρός όμως τελικά δεν κατάφερε να εισβάλει στην Καισαρία κι έτσι τα αντικείμενα έμειναν. Ο Μέγας Βασίλειος τότε, έφτιαξε ψωμάκια και πίτες μέσα στις οποίες έκρυψε τα πολύτιμα πράγματα και τα μοίρασε σε όλους τους κατοίκους της Καισαρίας. Ο κάθε ένας κρατούσε αυτό που του τύχαινε και όλοι ήταν χαρούμενοι…

Έτσι λοιπόν, έχουμε κι εμείς σήμερα το έθιμο της Βασιλόπιτας που κρύβει το τυχερό φλουρί. Λέγεται πως όποιος το βρει στο δικό του κομμάτι θα έχει μία θαυμάσια και τυχερή νέα χρονιά.

Ο Άγιος Βασίλης

Η μαγεία της Πρωτοχρονιάς για μικρούς και μεγάλους, αλλά κυρίως για τα παιδιά, βρίσκεται στο πρόσωπο του αγαπημένου μας Άγιου Βασίλη που με ανυπομονησία περιμένουμε κάθε χρόνο να μας φέρει το δώρο μας. Στην πραγματικότητα βέβαια, ο αληθινός Άγιος Βασίλειος, καμία σχέση δεν έχει με τον σκανταλιάρη, συμπαθητικό, παχουλό γεράκο που κρύβεται πίσω από την κατακόκκινη στολή του και γυρνάει σε ένα βράδυ όλο τον κόσμο πάνω στο πλουμιστό του έλκηθρο.

O Άγιος Βασίλειος υπήρξε ένας ταπεινός και απλός άνθρωπος με βαθιά μόρφωση και μεγάλη φιλανθρωπική δράση. Έζησε τον 4ο αιώνα στην Καισαρεία της Καππαδοκίας (Μικρά Ασία) και προσέφερε πολλά σπουδαία, βαθύτερα και πιο ουσιαστικά «δώρα» στους συνανθρώπους του. Γιορτάζει κάθε πρώτη Ιανουαρίου, και τον περιμένουμε να έρθει ντυμένος με το φτωχικό του ράσο και τα μαύρα, πυκνά του γένια να μοιραστεί μαζί μας την Βασιλόπιτα και να μας ευλογήσει.

Ας αφήσουμε λοιπόν για λίγο πίσω μας την πίεση και το άγχος της καθημερινότητας και ας χαρούμε με ενθουσιασμό και λαχτάρα την άφιξη του νέου έτους. Και ποιος ξέρει; Ίσως ο Άγιος Βασίλης να μας ετοιμάζει ένα υπέροχο, πρωτοχρονιάτικο δώρο. Χρόνια πολλά!

Πηγές:

«Ήθη, έθιμα και… άλλα» του Τιμόθεου Κ. Κιλίφη

Συντάκτης: Ειρήνη Μαθιουδάκη, Διδάκτωρ Βιοχημείας - Συγγραφέας

Influence:

Η Ειρήνη Μαθιουδάκη γεννήθηκε το 1992 στο Ηράκλειο Κρήτης. Αποφοίτησε από το τμήμα Χημείας Πανεπιστημίου Κρήτης το 2014…