Εθελοντισμός: Από την θεωρία στην πράξη

Συντάκτης: Flowmagazine

Ο εθελοντισμός ως τρόπος  ζωής, ενισχύει τα κοινωνικά δικαιώματα κάθε ομάδας, μας κάνει ενεργούς και αποτελεσματικούς πολίτες και καταδεικνύει όσα πρέπει να διορθωθούν. 

Ορισμός

Αντίθετα  με την  τάση αξιολόγησης  για οποιασδήποτε υπηρεσία, παροχή  ή προσπάθεια βάσει της χρηματικής ή έστω ποσοτικής αξίας του αποτελέσματος, η έννοια του εθελοντισμού αντισταθμίζει εκείνη της ανθρωπιστικής και άνευ ανταλλάγματος προσφοράς στο κοινωνικό σύνολο.

Ο εθελοντισμός αν και ευρεία έννοια, συμπυκνώνεται σε έναν απλό και χρηστικό ορισμό για όποιον αναρωτιέται περί τίνος πρόκειται ή σε τι εντέλει αποσκοπεί. Ορίζεται λοιπόν ως η ηθελημένη και ανιδιοτελής πράξη προσφοράς χρόνου και γνώσης για κάποιον κοινωφελή σκοπό ή δράση χωρίς κάποιο «πρακτικό» αντάλλαγμα. Όσο όμως και αν είμαστε εξοικειωμένοι με τη θεωρητική προσέγγιση του εθελοντισμού έως ότου πραγματοποιηθεί, δεν μπορούμε να μην αντιληφθούμε πόσο σημαντικός μπορεί να αποβεί, ειδικά στη σύγχρονη εποχή.

Μορφές εθελοντισμού

Η σημερινή μορφή του εθελοντισμού διακρίνεται σε δύο κατηγορίες : τον «επίσημο» εθελοντισμό με σταθερές και επαναλαμβανόμενες δράσεις μέσω οργανισμών και προγραμμάτων που μπορεί να αφορούν  είτε  το περιβάλλον, είε τον αθλητισμό, είτε την υποστήριξη συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων. 

Η δεύτερη κατηγορία, εκείνη του «ανεπίσημου» εθελοντισμού, προσανατολίζεται σε προσωπικές, πρόσκαιρες και μοναδικές δράσεις ασχέτως εάν ανήκουν σε συλλογικούς φορείς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η διαδικασία της εθελοντικής αιμοδοσίας. Όπου και αν  διοργανώνονται από επιλεγμένους φορείς ή σωματεία, η συμμετοχή του κοινού θεωρείται προσωπική, πρόσκαιρη και μοναδική.

Σε τι αποσκοπεί 

Ποιοι είναι όμως εκείνοι που μπορούν να κάνουν έκκληση για «στρατολόγηση» εθελοντών έστω και σε μεμονωμένες δράσεις, αν όχι και σε προγράμματα διαρκείας; Σε όποια κατηγορία εθελοντισμού κι αν θέλουμε να συμμετέχουμε, οι πρωτοβουλίες ξεκινούν κατά κύριο λόγο είτε από εγχώριες είτε από διεθνείς οργανώσεις όπως ΜΚΟ, ομάδες, συλλόγους, δίκτυα ή άτυπες ομάδες ή πρωτοβουλίες  πολιτών, κοινωνικά κινήματα, τα  οποία  λειτουργούν συνενωτικά για ένα  συγκεκριμένο σκοπό. 

Σε κάθε περίπτωση και άνευ εξαίρεσης, οι δράσεις που οργανώνονται και μετέπειτα πραγματοποιούνται,  διέπονται όχι απλά από ένα σαφέστατο αλτρουισμό, αλλά και από μια συνειδητή ανάγκη ενίσχυσης των κινήτρων της κοινωνικής δράσης, στοχεύοντας στην απαλοιφή του ατομικισμού που κυριαρχεί πλέον σε κάθε έκφανση και δομικό στοιχείο της κοινωνίας μας.  

Ο εθελοντισμός στην Ελλάδα

Δυστυχώς, ο εθελοντισμός στην Ελλάδα όπως κάθε πρωτοπόρο και μη κερδοσκοπικό εγχείρημα δεν είναι εξίσου ανεπτυγμένο, όπως είναι  σε διεθνές επίπεδο. Στοιχεία ερευνών έδειξαν πως στην χώρα μας το 75% των Ελλήνων δεν συμμετέχει σε καμία εθελοντική δραστηριότητα ενώ μόνο το 37% των νέων ανθρώπων, ηλικίας 15 με 24 ετών, ασχολείται με τον εθελοντισμό και όχι απαραίτητα ενεργά. Τα νούμερα αυτά είναι από τα πιο απογοητευτικά σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Αν αναρωτιόμασταν όμως τι οδηγεί σε αυτή την έλλειψη ευαισθητοποίησης, ίσως θα έπρεπε να ανατρέξουμε σε στοιχεία όπως οι κοινωνικές μεταβολές, οι πολλαπλές αλλαγές στο ρυθμό ζωής αλλά και η διαμόρφωση μιας άκρως υλιστικής αντίληψης. 

Σε δεύτερο επίπεδο, στοιχεία όπως η έλλειψη ενημέρωσης και προγραμματισμού για διοργάνωση και ουσιαστική συμμετοχή σε εθελοντικές δράσεις είναι ένας ακόμη παράγοντας επιβράδυνσης της εξέλιξης του κινήματος.

Τι γίνεται σήμερα

Παρ’ όλα αυτά, διακρίνεται δειλά μια ελπιδοφόρα κινητικότητα τόσο στη διαμόρφωση, όσο και στη δραστηριοποίηση των εθελοντικών ομάδων. Ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι αυτοβούλως αλλά και εγχώριοι ή ευρωπαϊκοί φορείς δημιουργούν ομάδες και συλλόγους, αναζητώντας εθελοντές με το ποθητό αλτρουιστικό πνεύμα προσφοράς και επίτευξης στόχων βασισμένων σε οράματα, αξίες και ιδεώδη ,αποσκοπώντας στη βελτίωση κάθε πτυχής της ζωής. Στοιχεία που τρέφονται από την αμφισβητούμενη ανιδιοτέλεια και την ανάγκη αλλαγής του κοινωνικού γίγνεσθαι.

Οργανώσεις και σύλλογοι ακόμη και μέσω πανεπιστημίων όπως η AIESEC, οι εθελοντικές δράσεις του Erasmus αλλά και πολλές εκτός πανεπιστημιακού πλαισίου έχουν αναλάβει τον ρόλο εξοικείωσης με δραστηριότητες, προγράμματα ανταλλαγής, γνωριμίας και δραστηριοποίησης με εθελοντές από όλο τον κόσμο. 

Μια αξιοσημείωτη διέξοδος για όσους ενδιαφέρονται για εθελοντική δραστηριοποίηση, αλλά και ενημέρωση σχετικά με πιθανούς τρόπους εθελοντικής δράσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχουν τα Κέντρα Ενημέρωσης Europe Direct (EDIC) σε συγκεκριμένα σημεία πανελλαδικά όπως και στην πόλη της Κομοτηνής. Ξεκινώντας από την ομάδα του περιβάλλοντος, έως και την ομάδα επαφής με τα Μ.Μ.Ε, το Europe Direct όχι μόνο συμβάλλει στην προαγωγή του εθελοντισμού αλλά αποτελεί  μέσο ενημέρωσης, συμμετοχής και προαγωγής ευρωπαϊκών φορέων που τον προωθούν όπως το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης ή η Ευρωπαϊκή Εθελοντική Υπηρεσία. 

Οφέλη 

Τα οφέλη της εθελοντικής δραστηριοποίησης θα λέγαμε πως λειτουργούν αμφίδρομα και κατεξοχήν με θετικό πρόσημο. Ο εθελοντής δεν αποκομίζει απλώς μια ευκαιρία δικτύωσης ή  απόκτησης εργατικής εμπειρίας. Η ηθική αναγνώριση για το έργο που προσφέρει ο κάθε εθελοντής, θα έρθει από τα οποιαδήποτε εμφανή αποτελέσματα της συμμετοχής του είτε αυτή αφορά ένα φεστιβάλ, μια περιβαλλοντική δράση ή μια δράση ενίσχυσης ευπαθών κοινωνικών ομάδων. Θα ανταλλάξει ιδέες, θα εισπράξει νέα ερεθίσματα και θα μεταδώσει τα πιο αξιόλογα στοιχεία του χαρακτήρα του στο έργο στο οποίο θα εργαστεί με στόχο το  μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα. 

Και ποιο είναι αυτό; Εκείνο που στο τέλος συναντά κάθε κοινωνική πτυχή και δομή που χρίζει βελτίωσης και πιθανής αναθεώρησης. Ο εθελοντισμός αποτελεί απάντηση στα προβλήματα κάθε πολίτη ως ένα στοιχείο καλής διακυβέρνησης αλλά και μέσο με το οποίο κάθε πολίτης μπορεί να συμβάλλει στη δημιουργία μιας κοινωνίας θεμελιωμένης σε αρχές και αξίες που προωθούν την εμπιστοσύνη, την ανάπτυξη, την συνεργασία και την ευημερία. Ως ένας ευγενικός μοχλός ανάπτυξης, ο εθελοντισμός καταδεικνύει όσα πρέπει να διορθωθούν, ενισχύοντας τα κοινωνικά δικαιώματα κάθε ομάδας, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις αυξάνει την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχει το κράτος (για παράδειγμα, η κατασκευή ενός κτιρίου ή μια δράση ενίσχυσης της τοπικής κοινωνίας) ενισχύοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο και τον κρατικό ή εμπορικό μηχανισμό. 

Επίλογος

Πέρα από μια λύση στα προβλήματα με τα οποία ερχόμαστε αντιμέτωποι καθημερινά, ο εθελοντισμός έρχεται να μας υπενθυμίσει πόσο σημαντικό είναι  να αποβάλλουμε κάθε εγωιστική ή ατομικιστική συμπεριφορά, δείχνοντας αυτή τη φορά ενδιαφέρον για το τι συμβαίνει πραγματικά γύρω μας. 

Οι εποχές αλλάζουν απαιτώντας τη δική μας προσαρμογή και  την εξέταση της θέσης και της συμβολής μας σε οτιδήποτε δομείται και εξελίσσεται εντός του κοινωνικού πλαισίου. Διότι δεν πρέπει να ξεχνάμε, όταν κατηγορούμε την κοινωνία ως έχει,  είμαστε εμείς εκείνοι  που τελικά την απαρτίζουμε.

Συντάκτης: Flowmagazine,

Influence:

Ο στόχος του flowmagazine.gr είναι να προβάλλει τις θετικές ιδέες, δράσεις και πληροφορίες από την Ελλάδα και τον κόσμο…