Εποχική κατάθλιψη. Γιατί κάποιους ανθρώπους τούς θλίβει ο Σεπτέμβριος;

Η μετάβαση από το καλοκαίρι στο φθινόπωρο δεν επηρεάζει μόνο το πρόγραμμα και τις υποχρεώσεις μας. Επηρεάζει επίσης τη διάθεση, τις συνήθειες και τη βιολογία μας.

Η μελαγχολία του τέλους

Για πολλούς ανθρώπους ο Σεπτέμβριος σηματοδοτεί ένα νέο ξεκίνημα. Η επιστροφή από τις διακοπές, η έναρξη της σχολικής χρονιάς και η αίσθηση ανανέωσης που συνοδεύει το φθινόπωρο δημιουργούν συχνά αισιοδοξία και διάθεση για νέους στόχους. Για άλλους όμως, ο ίδιος μήνας φέρνει μια ανεξήγητη μελαγχολία, μειωμένη ενέργεια και συναισθηματική δυσφορία. Ενώ οι περισσότεροι συνδέουν την εποχική κατάθλιψη με τους χειμερινούς μήνες, υπάρχουν άνθρωποι που βιώνουν τα πρώτα συμπτώματα ήδη από τον Σεπτέμβριο. Για ορισμένους, αυτή η αλλαγή γίνεται ιδιαίτερα αισθητή και μπορεί να πυροδοτήσει συναισθήματα θλίψης ή ψυχικής κόπωσης. Το καλοκαίρι συνδέεται συχνά με ξεγνοιασιά, κοινωνικές επαφές, περισσότερο φυσικό φως και αποδράσεις από την καθημερινότητα. Όταν όλα αυτά τελειώνουν, είναι φυσιολογικό να εμφανίζεται ένα αίσθημα απώλειας. Ο Σεπτέμβριος μοιάζει με το κλείσιμο ενός κεφαλαίου και την επιστροφή στις απαιτήσεις της πραγματικότητας. Πολλοί άνθρωποι βιώνουν αυτό που οι ψυχολόγοι αποκαλούν «μεταδιακοπικό σύνδρομο». Η επιστροφή στη δουλειά, οι αυξημένες υποχρεώσεις και η ανάγκη προσαρμογής σε πιο απαιτητικούς ρυθμούς μπορούν να δημιουργήσουν άγχος, εκνευρισμό και πτώση της διάθεσης. Όταν αυτά τα συναισθήματα επιμένουν, η μελαγχολία του Σεπτεμβρίου γίνεται πιο έντονη.

Ο ρόλος του φωτός και των βιολογικών ρυθμών

Καθώς το καλοκαίρι αποχωρεί, οι ημέρες αρχίζουν σταδιακά να μικραίνουν. Η μείωση της έκθεσης στο φυσικό φως επηρεάζει τον κιρκάδιο ρυθμό, δηλαδή το εσωτερικό βιολογικό μας ρολόι. Σε ορισμένους ανθρώπους, αυτή η αλλαγή μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση, τον ύπνο και τα επίπεδα ενέργειας. Το φως παίζει σημαντικό ρόλο στην παραγωγή ουσιών που συνδέονται με τη συναισθηματική ισορροπία. Όταν η έκθεσή μας σε αυτό μειώνεται, ο οργανισμός χρειάζεται χρόνο για να προσαρμοστεί. Γι’ αυτό αρκετοί άνθρωποι αναφέρουν αυξημένη κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης ή αίσθημα εσωτερικής βαριάς διάθεσης ήδη από τις πρώτες εβδομάδες του φθινοπώρου.

Όταν ο Σεπτέμβριος φέρνει πίεση αντί για ανανέωση

Υπάρχει ακόμη ένας λόγος που αυτός ο μήνας μπορεί να προκαλεί ψυχολογική επιβάρυνση. Η κοινωνία τον αντιμετωπίζει συχνά ως μια «δεύτερη Πρωτοχρονιά». Νέοι στόχοι, καινούργια ξεκινήματα, επαγγελματικές απαιτήσεις και οικογενειακές υποχρεώσεις συσσωρεύονται μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Για ανθρώπους που ήδη αισθάνονται ευάλωτοι, αυτή η πίεση μπορεί να εντείνει την αίσθηση ότι δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στις προσδοκίες. Οι συγκρίσεις με τους άλλους, οι οικονομικές υποχρεώσεις και η ανάγκη επαναφοράς στην καθημερινή ρουτίνα συχνά ενισχύουν το αίσθημα ψυχικής εξάντλησης.

Πώς μπορούμε να φροντίσουμε τον εαυτό μας

Η αναγνώριση των συναισθημάτων μας είναι το πρώτο βήμα. Δεν χρειάζεται να αισθανόμαστε ενοχές επειδή δεν συμμεριζόμαστε τον ενθουσιασμό που πολλοί συνδέουν με τον Σεπτέμβριο. Η φροντίδα του ύπνου, η ήπια σωματική άσκηση, η επαφή με τη φύση και η διατήρηση κοινωνικών δεσμών μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της διάθεσης. Αν η θλίψη, η έλλειψη ενδιαφέροντος ή η κόπωση επιμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα και επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργικότητα, η υποστήριξη από έναν ειδικό ψυχικής υγείας μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα βοηθητική. Άλλωστε, η ψυχική ευεξία δεν ακολουθεί το ημερολόγιο ούτε τις εποχικές προσδοκίες. Ο Σεπτέμβριος μπορεί για κάποιους να είναι μήνας ανανέωσης και για άλλους μήνας εσωτερικής περισυλλογής. Το σημαντικό είναι να ακούμε τις ανάγκες μας και να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να προσαρμόζεται με τον δικό του ρυθμό στις αλλαγές που φέρνει κάθε νέα εποχή.

Συντάκτης: Χριστίνα Ζορμπά,

Influence: