Ενεργειακό lockdown πόσο κοντά είμαστε αν κλιμακωθεί ο πόλεμος στο Ιράν;

Η λέξη «ενέργεια» έχει πάψει εδώ και καιρό να είναι απλώς ένας τεχνικός όρος. Είναι πολιτική, είναι οικονομία, είναι καθημερινότητα. Και μέσα σε ένα όλο και πιο εύθραυστο γεωπολιτικό σκηνικό, το ενδεχόμενο ενός «ενεργειακού lockdown» επανέρχεται στο προσκήνιο, προκαλώντας εύλογη ανησυχία. Αν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και ειδικά γύρω από το Ιράν κλιμακωθεί, πόσο επηρεάζεται τελικά η ζωή μας;

Το «νευραλγικό σημείο» της παγκόσμιας ενέργειας

Το Ιράν δεν είναι απλώς μια ακόμα χώρα στον χάρτη. Βρίσκεται στην καρδιά μιας από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του κόσμου. Τον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ. Από εκεί διέρχεται ένα τεράστιο ποσοστό του παγκόσμιου πετρελαίου. Οποιαδήποτε αποσταθεροποίηση στην περιοχή μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις από αύξηση τιμών μέχρι διαταραχές στην τροφοδοσία. Και εκεί ακριβώς γεννιέται ο φόβος μήπως η ενεργειακή κρίση μετατραπεί σε καθημερινό περιορισμό, ένα άτυπο «lockdown» στη χρήση ενέργειας;

Τι σημαίνει πραγματικά «ενεργειακό lockdown»

Δε μιλάμε για ένα σενάριο επιστημονικής φαντασίας όπου «σβήνουν τα φώτα». Αντίθετα, το ενεργειακό lockdown είναι πιο ύπουλο και σταδιακό. Σημαίνει υψηλότερους λογαριασμούς ρεύματος, περιορισμούς στην κατανάλωση, πιθανές ελλείψεις σε καύσιμα και πίεση σε βασικά αγαθά. Το έχουμε ήδη γευτεί σε μικρό βαθμό τα προηγούμενα χρόνια, όταν διεθνείς κρίσεις επηρέασαν την αγορά ενέργειας. Η διαφορά τώρα είναι ότι μια μεγαλύτερη σύγκρουση θα μπορούσε να εντείνει πολλαπλά αυτά τα φαινόμενα.

Πόσο κινδυνεύει η Ευρώπη και εμείς

Η Ευρώπη έχει κάνει σημαντικά βήματα για να μειώσει την ενεργειακή της εξάρτηση από συγκεκριμένες περιοχές. Ωστόσο, η παγκόσμια αγορά ενέργειας είναι αλληλένδετη. Ακόμα κι αν μια χώρα δεν προμηθεύεται απευθείας πετρέλαιο ή φυσικό αέριο από το Ιράν, επηρεάζεται από τις γενικές αυξομειώσεις στις τιμές. Η Ελλάδα, ως μέρος αυτής της αγοράς, δεν αποτελεί εξαίρεση. Η αύξηση του κόστους ενέργειας μεταφράζεται άμεσα σε ακρίβεια αφού μετακυλίεται πολύ γρήγορα σε τρόφιμα, μεταφορές, υπηρεσίες. Το ενεργειακό ντόμινο φτάνει πολύ πιο γρήγορα στο πορτοφόλι μας απ’ όσο νομίζουμε.

Είναι ρεαλιστικό ένα τέτοιο σενάριο;

Η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση. Από τη μία, υπάρχει διεθνής πίεση ώστε να αποφευχθεί μια γενικευμένη σύγκρουση που θα αποσταθεροποιήσει πλήρως την αγορά ενέργειας. Από την άλλη, οι γεωπολιτικές εντάσεις είναι απρόβλεπτες.

Ένα ακραίο σενάριο, όπως το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, θα είχε σοβαρές συνέπειες. Ωστόσο, τέτοιες κινήσεις θεωρούνται έσχατες και εξαιρετικά επικίνδυνες ακόμη και για τις ίδιες τις εμπλεκόμενες χώρες.

Το μάθημα πίσω από τον φόβο

Το πιο σημαντικό και αυτό που αναφέρεται κυρίως από γεωπολιτικούς αναλυτές δεν είναι αν θα συμβεί ένα ενεργειακό lockdown, αλλά το τι αποκαλύπτει η ίδια η συζήτηση γύρω από αυτό. Και αυτό δεν είναι άλλο από την εξάρτησή μας από πόρους που δεν ελέγχουμε. Η μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν είναι πια μόνο περιβαλλοντική επιλογή, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θέματα ασφάλειας για μία χώρα. Συνεπώς κάθε ηλιακό πάνελ, κάθε ανεμογεννήτρια, είναι ένα μικρό βήμα ανεξαρτησίας από ασταθείς ισορροπίες.

Το καλοκαίρι μπορεί να συνεχίσει να μοιάζει ίδιο. Θάλασσα, ήλιος, διακοπές και καλοκαιρινή κανονικότητα, με τον κόσμο όμως να κινείται σε λεπτές ισορροπίες. Το ενεργειακό μέλλον δε γράφεται μόνο στις διεθνείς συμφωνίες, αλλά και στις καθημερινές μας επιλογές. Και τελικά, η μεγαλύτερη ασφάλεια δεν έρχεται από την αφθονία ενέργειας αλλά από τη συνειδητή χρήση της.

Συντάκτης: Χριστίνα Ζορμπά,

Influence: