Οι ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές παίρνουν διάφορες μορφές, άλλες πιο εμφανείς και άλλες πιο διακριτικές. Όλα, όμως, τα ψυχαναγκαστικά σύνδρομα έχουν ένα …
Έμμονες σκέψεις περί θρησκείας και ψυχολογίας
Πώς σχετίζεται η θρησκεία με την ψυχολογία; Είναι δυνατόν η εμμονή με τη θρησκεία να προδίδει ψυχικές διαταραχές; Οι απαντήσεις στο άρθρο που ακολουθεί…
Θρησκεία και Ψυχολογία
Κάποιοι θεωρούν πώς η ψυχολογία και οι ψυχικές νόσοι βρίσκονται σε πλήρη αντίθεση με τη θρησκεία και τα πιστεύω της. Άλλοι πάλι θεωρούν πως ίσως είναι αμαρτία να επισκεφτείς κάποιον ειδικό και να μοιραστείς το πρόβλημά σου. Στην ουσία είναι άλλο αυτό που προσφέρει η θρησκεία και άλλο η ψυχολογία σε βοηθητικό επίπεδο.
Το θέμα όμως που προκύπτει είναι ότι πολλές φορές, παραφράζοντας κάποια σημεία της θρησκείας, καθιστώντας την άλλοτε ώριμη κι άλλοτε ανώριμη, κάποιοι άνθρωποι προσκολλούν στα θεία με τέτοιο τρόπο, ώστε επικαλύπτουν ψυχολογικά τους θέματα αντί να τα επιλύουν και να εξελίσσονται.
Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή και θρησκεία
Σε ορισμένες περιπτώσεις η προσκόλληση στην θρησκεία και στο τελετουργικό της κομμάτι συνδέεται με διάφορες διαταραχές που μπορεί να ταλαιπωρούν το άτομο είτε το γνωρίζει είτε όχι. Για παράδειγμα στην περίπτωση της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής. Συναντούμε ανθρώπους που εκδηλώνονται με ανεπιθύμητες ιδέες, εικόνες, παρορμήσεις και σκέψεις που εισβάλλουν ξαφνικά στο νου του ατόμου παρά τη θέλησή του.
Έχει βρεθεί ότι αρκετοί άνθρωποι με ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή εκφράζουν τις σκέψεις και τις απόψεις τους με τέτοιον τρόπο που να συνδέονται με τη θρησκεία. Θεωρούν ότι μέσω αυτής βρίσκουν διέξοδο, “άσυλο” και επιλύουν πολλά από τα προβλήματά τους. Αν ήδη είχαν μία ζωή καθοδηγημένη από την πίστη και μόνο, θα είχαν όλα αυτά τα προβλήματα που επιβαρύνουν την ψυχοσύνθεσή τους και τους οδηγούν εκ νέου σε μία πίστη τόσο φανατική;
Βιώνουν ιδιαίτερο άγχος και αυτό τους οδηγεί στο να επιστρατεύονται διάφορες μεθόδους, προκειμένου στην ουσία να εξουδετερώσουν τις ιδεοληψίες που σκέφτονται και το άγχος τους, αλλά στην πραγματικότητα δημιουργούν νέες και βυθίζονται μέσα σε αυτές. Ένας συνηθισμένος τύπος ιδεοληψιών είναι εκείνος που σχετίζονται με τη θρησκεία. Περιλαμβάνει φόβους ότι το άτομο ίσως διαπράττει πράγματα τα οποία είναι αντίθετα με τα θρησκευτικά του πιστεύω και μάλιστα τείνει να αποφεύγει και να διαφωνεί ακόμη και με τρόπο, με εκείνους που ακολουθούν διαφορετική οδό.
Ψυχολογικά θέματα
Στην πραγματικότητα αυτά τα ίδια τα άτομα προβληματίζονται από τα άγχη, επειδή ακριβώς έχουν μια διαστρεβλωμένη εικόνα της θρησκείας και όχι στην πραγματικότητα αυτό το οποίο πρεσβεύει. Ελευθερία, αγάπη, συμπόνια, βοήθεια και αλληλεγγύη.
Στην ουσία η θρησκευτική πίστη επηρεάζει θετικά τα επίπεδα άγχους, δηλαδή όσο περισσότερο πιστεύει κάποιος τόσο λιγότερο ενεργοποιούνται οι περιοχές άγχους του εγκεφάλου. Η πίστη σε μία ανώτερη δύναμη είναι μία καθολική ανάγκη του ανθρώπου όπως και αν ονομάζει το Θεό του.
Ο Θεός είναι μία ανώτερη δύναμη, ουσιαστικά ίδια για όλους, που εν δυνάμει αλλάζει πρόσωπα, ονόματα και μορφή. Εκείνος που πραγματικά πιστεύει, απεγκλωβίζεται από πολλά προβλήματα της καθημερινότητας και πρεσβεύει και ο ίδιος στη συνέχεια μια ζωή λιτή, γεμάτη αγάπη, χωρίς πληθώρα αγαθών και απαιτήσεων από επιλογή.
Οι εμμονές προκύπτουν την στιγμή που το άτομο αδυνατεί να λύσει θέματα του ψυχισμού του ή θέματα της καθημερινότητας σε μία ζωή που χαρακτηρίζεται από βιοπάλη. Αποτελεί ίσως διέξοδο και μάλιστα στα μάτια ενός καθημερινού ανθρώπου, ένας εύκολος τρόπος να νιώθει καλά με τον εαυτό του και περήφανος για τις ίδιες του τις επιλογές του.
Είναι εύκολος ο δρόμος της πίστης όμως; Το υπέρτατο αγαθό για κάποιους είναι η πίστη, άρα η προσκόλληση σε αυτή σε καθιστά ξεχωριστό και καλό. Έτσι, ακολουθώντας εκείνα που στην πραγματικότητα ο καθένας ορίζει για σωστά, νιώθουμε ο καθένας πως είμαστε ένας ξεχωριστός και καλός άνθρωπος και αξίζει να καμαρώσουμε για αυτό.
Επιστήμη και Θρησκεία
Το ιδανικό σ’ αυτές τις περιπτώσεις είναι το ίδιο το άτομο να κάνει τον δικό του προσωπικό αγώνα για να καταφέρει να τα βρει με τον εαυτό του, να εξελιχθεί και να τον προσδιορίσει. Η θρησκεία μας είναι κομμάτι της ζωής μας και όχι η ζωή μας. Είναι μία έννοια με βάθος που ο καθένας αντιλαμβάνεται, ακολουθεί και εκφράζει διαφορετικά. Χρειάζεται να γίνει ξεκάθαρο πώς είναι άλλα εκείνα που κερδίζει κανείς μέσα από την θρησκεία κι άλλα εκείνα που του προσφέρει η ψυχοθεραπεία και γενικότερα οι κλάδοι της ψυχολογίας.
Η επιστήμη δεν είναι απαραίτητα αντίθετη με τη θρησκεία. Πολλές φορές παρατηρούμε να διαστρεβλώνονται οι έννοιες και το περιεχόμενο, τόσο της επιστήμης της ψυχολογίας όσο και της θρησκείας ή του μυστηρίου της εξομολογήσεως. Η εξομολόγηση σε καμία περίπτωση δεν είναι κάποιο είδος ψυχοθεραπείας και δεν αφορά στην επίλυση καθημερινών προβλημάτων ή στη διαχείριση των συναισθημάτων και των διαπροσωπικών σχέσεων.
Η θρησκεία προσφέρει τη δύναμη της μετάνοιας και της συγχώρεσης, ενώ στην περίπτωση της ψυχολογίας υπάρχει η γνώση της αλλαγής, της εξέλιξης και η αναζήτηση των χαρακτηριστικών του ατόμου. Ο άνθρωπος, μόνο όταν καταφέρει να γνωρίσει τον εαυτό του σε βάθος, να ξεπεράσει όσα τον ακολουθούν και κατασταλάξει σε όσα έχει, θα καταφέρει να προσδιορίσει τις ανάγκες του, τα πιστεύω του, τα χαρακτηριστικά που τον καθορίζουν και εν τέλει να ζει αρμονικά.
Μουλαρτζή Θ. Χρυσούλα, Πτυχιούχος Φιλοσοφικής, Τμήμα Ψυχολογίας, Ειδική Παιδαγωγός
