Ελληνικές κινηματογραφικές ταινίες που βασίζονται σε ιστορικά γεγονότα

Δεν είναι λίγες οι φορές που συνταρακτικά ιστορικά γεγονότα του 20^ού αιώνα μεταφέρθηκαν στον κινηματογράφο. Οι ταινίες αυτές αποτελούν εξαιρετικά δείγματα καλλιτεχνικής δημιουργίας από πλευράς σεναρίου και σκηνοθεσίας. Σε ποιες όμως ταινίες έχουν αποτυπωθεί σπουδαία ιστορικά γεγονότα της νεότερης Ελλάδας;

Πολλοί έλληνες σκηνοθέτες απέδωσαν στη μεγάλη οθόνη τα ιστορικά γεγονότα με τρόπο που προκάλεσε συγκίνηση στο κοινό. Οι ταινίες αυτές προσείλκυσαν πολλούς θεατές και θεωρήθηκαν επιτυχίες της χρονιάς, τόσο λόγω του σεναρίου όσο και της ερμηνείας των ηθοποιών. Μερικές σημαντικές ταινίες που βασίστηκαν σε ιστορικά γεγονότα και σημείωσαν επιτυχία είναι οι παρακάτω:

1. Το ποτάμι (1959)-Νίκος Κούνδουρος

Το ποτάμι, ως σύμβολο του συνόρου αλλά και της εξιλέωσης, λειτουργεί ως ο συνδετικός ιστός τεσσάρων διαφορετικών αφηγήσεων, οι οποίες διαδραματίζονται στο σκληρό ελληνικό τοπίο της δεκαετίας του 1950: άξονες η λυσσαλέα φιλαργυρία, ο απαγορευμένος έρωτας, τα λεπτά όρια ανάμεσα στην εχθρότητα και τη φιλία και, τέλος, η γλυκιά παιδική αθωότητα.

Η αντιπολεμική διάθεση του Κούνδουρου είναι μια φωτεινή διαμαρτυρία που, σαν άλλο ποτάμι, διασχίζει το κινηματογραφικό έργο. Η ταινία είχε μια περιπετειώδη πορεία λόγω των δυο διαφορετικών εκδόσεών της: μια με το μοντάζ του σκηνοθέτη και του Ντίνου Κατσουρίδη, όπου οι ιστορίες αλληλοδιαπλέκονται, και μια με εκείνο των παραγωγών και του Νίκου Πετροπουλάκη, στο οποίο οι ιστορίες είναι χωρισμένες. Ο Κούνδουρος αποφάσισε να πρσφύγει στην Δικαιοσύνη και κέρδισε τη δίκη για αυτό που θα λέγαμε σήμερα το δικαίωμα του δημιουργού να έχει τον τελικό λόγο στο μοντάζ.

2. 1922 (1978)-Νίκος Κούνδουρος

Βασισμένη στο βιβλίο του Ηλία Βενέζη «Το νούμερο 31328», η ταινία του Νίκου Κούνδουρου αφηγείται μέσα από την προσωπική τραγωδία τριών προσώπων την Μικρασιατική Καταστροφή και τη μαρτυρική πορεία των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, που συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν στον θάνατο από τα στρατεύματα του Μουσταφά Κεμάλ και τις ένοπλες ομάδες μουσουλμάνων. Η γυναίκα ενός εμπόρου, μια δασκάλα και ένας δεκαεφτάχρονος προσπαθούν να επιβιώσουν ακολουθώντας την φάλαγγα των αιχμαλώτων στα βάθη της Μικράς Ασίας και τα τάγματα εργασίας. Η δασκάλα θα δολοφονηθεί από έναν Τούρκο, η γυναίκα του εμπόρου θα χάσει τα λογικά της και μόνο ο νεαρός θα καταφέρει να σωθεί. Για λόγους διπλωματικούς και πολιτικούς, η προβολή της ταινίας υπήρξε απαγορευμένη μέχρι το 1982. Παίχτηκε σε επιλεγμένους κινηματογράφους της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης κατά το έτος κυκλοφορίας, μόνο για δύο εβδομάδες, και μέχρι σήμερα απαγορεύεται να παιχτεί στην ελληνική τηλεόραση για διπλωματικούς λόγους.

3. Πολίτικη Κουζίνα (2003)-Τάσος Μπουλμέτης

Πρόκειται για μια βιωματική ταινία του σκηνοθέτη Τάσου Μπουλμέτη, ο οποίος, όντας Κωνσταντινουπολίτης στην καταγωγή ο ίδιος, καταπιάνεται με το ζήτημα των διωγμών που υπέστησαν οι Έλληνες της Πόλης το 1964 από τις τουρκικές αρχές. Ο πρωταγωνιστής της ταινίας Φάνης Ιακωβίδης, τον οποίο υποδύεται ο Γιώργος Χωραφάς, καθηγητής αστροφυσικής στην Αθήνα, περιμένει τον παππού του από την Κωνσταντινούπολη, τον οποίο έχει να δει από την παιδική του ηλικία. Αρχίζοντας προετοιμασίες για την υποδοχή του, προσκαλεί όλους τους φίλους του παππού του και ετοιμάζει μια σειρά από πιάτα πολίτικης κουζίνας. Μια ξαφνική αρρώστια όμως του παππού, δεν θα του επιτρέψει να ταξιδέψει στην Αθήνα. Ο καθηγητής τότε θα αποφασίσει να πάει εκείνος στην Κωνσταντινούπολη, για να τον συναντήσει και να θυμηθεί ξανά τα χρόνια που έζησε εκεί με τους γονείς του.

4. Ψυχή Βαθιά (2009)-Παντελής Βούλγαρης

Η ταινία εξελίσσεται το 1949, κατά τους τελευταίους μήνες του Εμφυλίου Πολέμου, στον Γράμμο και στο Βίτσι. Ο Ανέστης, 17 ετών, έχει επιστρατευθεί από τον ανθυπολοχαγό Τριαντάφυλλο του Εθνικού Στρατού και ο αδελφός του Βλάσης, 15 ετών, από τον Καπετάν Ντούλα του Δημοκρατικού Στρατού, και οι δύο ως οδηγοί, καθώς ξέρουν την περιοχή. Μαζί με άλλους στρατιώτες και αντάρτες, όπως η πολυβολήτρια Γιαννούλα, ο Καλαματιανός δεκανέας, ο ταξίαρχος Τσαγκλής, η 14χρονη αντάρτισσα Φούλα, συμμετέχουν στον πόλεμο στον οποίο σκοτώνονται πολλοί νέοι. Τα δύο αδέλφια μέσα στη φρίκη του πολέμου καταφέρνουν να συναντηθούν κρυφά τρεις φορές. Την τελευταία φορά, ο Ανέστης προσπαθεί να πείσει τον Βλάση, που έχει γίνει πολυβολητής, γνωστός ως συναγωνιστής Φλόγας, και έχει τιμηθεί με το παράσημο του Γράμμου, να έρθει με το μέρος του.

5. Μικρά Αγγλία (2013)-Παντελής Βούλγαρης

Η δραματική-ρομαντική αυτή ταινία του Παντελή Βούλγαρη βασίστηκε στο ομώνυμο μυθιστόρημα της συζύγου του Ιωάννας Καρυστιάνη. Η Όρσα, 20 ετών, αγαπάει κρυφά τον υποπλοίαρχο Σπύρο Μαλταμπέ. Η μικρότερη αδελφή της Μόσχα θέλει να φύγει από την Άνδρο και να μην παντρευτεί ναυτικό όπως οι υπόλοιπες γυναίκες του νησιού. Η μητέρα τους Μίνα, η οποία έχει παντρευτεί καπετάνιο, αγνοεί τις επιθυμίες τους και τελικά παντρεύει την Όρσα με τον καπετάνιο Νίκο Βατοκούζη, και τη Μόσχα με τον πλέον καπετάνιο Σπύρο Μαλταμπέ. Τα δύο ζευγάρια ζουν στο ίδιο σπίτι, το ένα στον πάνω και το άλλο στον κάτω όροφο. Πρόκειται για την επική ιστορία μιας χαμένης αγάπης στη σκιά του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

6. Ουζερί Τσιτσάνης (2015)-Μανούσος Μανουσάκης

Μια ταινία που περιγράφει με ανατριχιαστικό τρόπο τα γεγονότα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και τα γεγονότα του διωγμού των Εβραίων από τους Ναζί. Το σενάριο είναι βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο του Γιώργου Σκαμπαρδώνη και πραγματεύεται τον έρωτα μιας Εβραίας και ενός χριστιανού στα χρόνια της Κατοχής. Μια παραγωγή που απέσπασε το Βραβείο Κοινού στο 13^ο Ελληνικό Κινηματογραφικό Φεστιβάλ του Σαν Φρανσίσκο. Ένα φιλμ με προσεγμένη φωτογραφία, αξιοπρεπή ήχο και ωραία μουσική, που, όμως, φαίνεται πως δεν ενθουσίασε τους κριτικούς.

7. Η Ρόζα της Σμύρνης (2016)-Γιώργος Κορδέλλας

Η ταινία, μια από τις καλύτερες παραγωγές του σύγχρονου ελληνικού κινηματογράφου, είναι βασισμένη στο βιβλίο «Ισμαήλ και Ρόζα» του Γιάννη Γιαννέλλη-Θεοδοσιάδη. Ο Δημήτρης είναι ένας Έλληνας που ζούσε στην Τουρκία, αλλά εκδιώχθηκε. Τώρα ζει στην Αθήνα με την αγαπημένη του και έχει αναλάβει μια έκθεση με θέμα τους Έλληνες της Σμύρνης. Κατά τη διάρκεια της έρευνάς του βρίσκει ένα ματωμένο νυφικό, το οποίο ανήκει στην ηλικιωμένη πλέον Ρόζα. Ένα φιλμ που «κερδίζει» από καλοβαλμένους εσωτερικούς χώρους και τις κοσμοπολίτικες διαδρομές του.

Συντάκτης: Μαρία Γραββάνη,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.