Είσαι ψυχαναγκαστικός ή απλώς τελειομανής;

Νιώθεις την ανάγκη να τα έχεις όλα υπό έλεγχο και να είναι τα πάντα στην εντέλεια; Σίγουρα θα αναρωτιέσαι αν αυτή η συμπεριφορά είναι απλώς τελειομανία ή ψυχαναγκασμός.

Πόσες φορές έχεις ακούσει – ή πει ο ίδιος – τη φράση «είμαι ψυχαναγκαστικός»; Στην καθημερινότητα, τη χρησιμοποιούμε συχνά για να περιγράψουμε τη συμπεριφορά κάποιου που θέλει όλα τα πράγματα στη θέση τους, καθαρά, οργανωμένα και υπό έλεγχο. Όμως, πού τελειώνει η υγιής ανάγκη για τάξη και πού αρχίζει το ψυχαναγκαστικό μοτίβο που μας περιορίζει, μας εξαντλεί και μας καθηλώνει; Είναι απλώς ένας χαρακτήρας ή μήπως πρόκειται για κάτι βαθύτερο που επηρεάζει την ψυχική μας ισορροπία;

Δείτε ακόμα: Ποια είναι η διαφορά μεταξύ της συνηθισμένης ανησυχίας και της υπερβολικής εμμονής; 

Τι σημαίνει «είμαι ψυχαναγκαστικός»;

Ο όρος χρησιμοποιείται συχνά στην καθημερινότητα για να περιγράψει κάποιον που είναι τελειομανής, οργανωτικός, “κολλημένος” με τη λεπτομέρεια ή την καθαριότητα. Ωστόσο, υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε:

• Ψυχαναγκαστικά χαρακτηριστικά προσωπικότητας

• Ψυχαναγκαστική-Καταναγκαστική Διαταραχή (OCD)

Ψυχαναγκαστικός χαρακτήρας:

Εδώ μιλάμε για άτομα που έχουν ανάγκη για τάξη, έλεγχο, προβλεψιμότητα. Θέλουν τα πράγματα «σωστά» και νιώθουν άγχος όταν κάτι ξεφεύγει. Δεν επηρεάζει σοβαρά τη λειτουργικότητα — μπορεί μάλιστα να είναι πλεονέκτημα σε δουλειές που απαιτούν ακρίβεια.

Ψυχαναγκαστική-Καταναγκαστική Διαταραχή (OCD):

Είναι ψυχική διαταραχή και ξεπερνά τα «χαρακτηριστικά». Περιλαμβάνει:

• Ψυχαναγκαστικές σκέψεις: Επίμονες, ανεπιθύμητες σκέψεις (π.χ. «μπορεί να άφησα το μάτι αναμμένο»).
• Καταναγκαστικές συμπεριφορές: Επαναλαμβανόμενες πράξεις για να μειωθεί το άγχος (π.χ. πλύσιμο χεριών 20 φορές, έλεγχος της πόρτας κάθε 5 λεπτά).

 Γιατί μπορεί να είναι πρόβλημα;

Αν η ανάγκη για τάξη και έλεγχο:

• σου προκαλεί στρες ή εξάντληση,
• σε εμποδίζει να είσαι αυθόρμητος ή λειτουργικός,
• επηρεάζει τις σχέσεις ή την εργασία σου,
• σε κάνει να νιώθεις εγκλωβισμένος σε επαναλήψεις,

τότε δεν μιλάμε για «χαρακτήρα» αλλά για σύμπτωμα που μπορεί να βελτιωθεί με βοήθεια.

Δείτε ακόμα: Η ιδεοψυχαναγκαστική νεύρωση ως απόρροια του άγχους 

Ποια είναι τα σημάδια που δείχνουν ότι χρειάζεται προσοχή;

• Δεν μπορείς να σταματήσεις μια σκέψη, ακόμα κι αν ξέρεις ότι είναι παράλογη.
• Χρειάζεσαι τελετουργίες για να ηρεμήσεις (π.χ. καθαριότητα, μέτρημα, έλεγχος).
• Ο ψυχαναγκασμός επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα σου.
• Έχεις επίγνωση ότι κάτι «δεν πάει καλά», αλλά δεν μπορείς να το ελέγξεις.

Μπορεί να αντιμετωπιστεί;

Ναι. Η ψυχοθεραπεία (κυρίως Γνωσιακή-Συμπεριφορική) είναι εξαιρετικά αποτελεσματική, ειδικά όταν συνδυάζεται με άλλες τεχνικές διαχείρισης άγχους. Σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να ενδείκνυται και φαρμακευτική αγωγή, πάντα σε συνεννόηση με ειδικό ψυχικής υγείας.

Και αν απλώς είμαι πολύ οργανωτικός;

Αν δεν σε περιορίζει και νιώθεις καλά με αυτό, τότε δεν είναι πρόβλημα. Αλλά αν νιώθεις ότι σε καταπιέζει ή προκαλεί δυσφορία, αξίζει να το διερευνήσεις. Η ζωή δεν είναι για να ζούμε μόνο μέσα από κανόνες και έλεγχο.

Δεν είναι κακό να είσαι οργανωτικός ή να θες τάξη. Κακό γίνεται όταν η ανάγκη αυτή αρχίζει να σου στερεί ελευθερία, ηρεμία και χαρά. Αν νιώθεις ότι οι ψυχαναγκασμοί ελέγχουν εσένα και όχι το αντίστροφο, η βοήθεια υπάρχει — και μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά.

Συντάκτης: Flowmagazine,

Influence:

Ο στόχος του flowmagazine.gr είναι να προβάλλει τις θετικές ιδέες, δράσεις και πληροφορίες από την Ελλάδα και τον κόσμο…