Εφηβεία: Η «άγρια» μεταβατική περίοδος

Συντάκτης: Χρυσούλα Μουλαρτζή, Πτυχιούχος Φιλοσοφικής με ειδίκευση στην Ψυχολογία, Ειδική Παιδαγωγός

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της εφηβείας;

Άρνηση, ανεξήγητη οργή, φόβος, άγχος, ανασφάλεια για τα πάντα.  Αυτά είναι κάποια από τα χαρακτηριστικά της άγριας εποχής ή αλλιώς της εφηβείας. 

Εφηβεία είναι η περίοδος μεταξύ της παιδικής ηλικίας και της ενηλικίωσης. Τόσο ο γονέας όσο και το παιδί χρειάζεται να γνωρίζουν πως αυτή η περίοδος, όπως και τα χαρακτηριστικά της, έχουν διακυμάνσεις.

Σωματικές και ψυχολογικές αλλαγές 

Σημειώνονται σωματικές και ψυχολογικές αλλαγές που συνδέονται άρρηκτα με τον τρόπο ζωής του κάθε παιδιού. Οι σωματικές αλλαγές αφορούν το ύψος, την τριχοφυΐα, την αύξηση του μεγέθους των γεννητικών οργάνων στα αγόρια και ανάπτυξη του στήθους στα κορίτσια. Τις περισσότερες φορές στο πρόσωπο εκδηλώνεται ακμή, ενώ στα αγόρια η φωνή αποκτά βραχνάδα και παραπέμπει σε αντρική. 

Τα παραπάνω οδηγούν σε έντονο άγχος, αφού στο προσκήνιο έρχεται η ανασφάλεια για την εξωτερική εμφάνιση, που είναι η αιτία πολλών ψυχολογικών μεταπτώσεων. Σε αυτό συμβάλλουν και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που σπεύδουν να κατακλύζουν τους νέους με πρότυπα, εικόνες και νόθη ψυχαγωγία. 

Άλλα ήθη και έθιμα στη ζωή του εφήβου 

Σε συνδυασμό με τις ορμονικές διακυμάνσεις, ο έφηβος προσπαθεί να προσδιορίσει την ταυτότητά του, τον εαυτό του και γενικά το που ανήκει και μεγαλώνει. Αυτή την περίοδο σημειώνονται χαρακτηριστικά χαμηλής αυτοεκτίμησης και αμφισβήτησης. 

Είναι μία περίοδος που το άτομο λόγω της ψυχολογικής ωρίμανσης είναι σε θέση να απομυθοποιήσει ανθρώπους και καταστάσεις, να αποκτήσει άποψη και τεκμηριωμένο λόγο, να αντιδρά σε περιπτώσεις που του θέτουν όρια ή προσπαθούν να το ελέγξουν. 

Έτσι, οι συγκρούσεις μεταξύ εφήβων και γονέων ή εκπαιδευτικών αυξάνονται, ενώ οι πρώτοι επιλέγουν να στραφούν σε συνομήλικους, ψάχνοντας από κοινού ίδια πρότυπα. Το γεγονός ότι πειραματίζονται σε διάφορα επίπεδα, τους καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτους, έτσι ώστε να επηρεάζονται εύκολα και να προβαίνουν σε εύκολες λύσεις για θέματα που τους απασχολούν. 

Απομακρύνονται από το περιβάλλον της οικογένειας και δεν αποδέχονται συμβουλές και παρατηρήσεις. Την περίοδο αυτή η σχέση μεταξύ των δύο φύλων περνάει από διάφορα στάδια που άλλοτε προκαλούν ευχαρίστηση κι άλλοτε επιφέρουν δυσάρεστες συνέπειες, αυξάνοντας το άγχος και την κατάθλιψη. 

Τρόποι αντιμετώπισης

Οι γονείς σε αυτή την περίοδο της ζωής των παιδιών τους παρουσιάζονται αμήχανοι, επικριτικοί ή αντίθετα ιδιαίτερα ελαστικοί σε όσα ζητούν οι έφηβοι. Αν μπορούμε να προσδιορίσουμε κάποιους «τρόπους αντιμετώπισης» μιας δύσκολης εφηβείας, θα συμβουλεύαμε τους γονείς να γίνουν καλοί ακροατές, να θέσουν όρια σε μικρή ακόμη ηλικία, ώστε να αποφευχθούν μοιραίες καταστάσεις, να είναι σε θέση να επικοινωνούν μεταξύ τους και να ακολουθούν όσο γίνεται κοινή παιδαγωγική πορεία στα παιδιά τους, να αντιλαμβάνονται τις αλλαγές που παρατηρούνται και τέλος να διδάξουν τον σεβασμό απέναντι σε κάθε άνθρωπο και στην ιδιωτικότητά του. 

Πώς ορίζεται όμως το σωστό και από ποιον;

Σε κάθε περίπτωση  η εφηβεία είναι μία περίοδος αλλαγών, αποφάσεων και ωρίμανσης. Οι γονείς είναι αναγκαίο να κατανοήσουν ότι το παιδί τους μεγαλώνει και είναι σε θέση πλέον να αντιμετωπίσει κάποιες καταστάσεις μόνο του. Ο έφηβος από την άλλη, δεν πρέπει να εκμεταλλεύεται καμία συνθήκη, αλλά να ρυθμίζει  τη συμπεριφορά του και να καλλιεργεί τον αυτοέλεγχο. Είναι λεπτό το σημείο όπου το συναίσθημα μπορεί να ξεφύγει από κάθε έννοια λογικής και να γίνει δυσλειτουργικό στη ζωή του παιδιού. Εξάλλου, και οι γονείς υπήρξαν έφηβοι και οι έφηβοι θα υπάρξουν γονείς και όλοι θα έχουν να θυμούνται πως πέρασαν από αυτήν την «άγρια»εποχή, άλλοτε κάνοντας σωστές επιλογές κι άλλοτε λάθη από τα οποία έμαθαν. Πώς ορίζεται όμως το σωστό και από ποιον;

Συντάκτης: Χρυσούλα Μουλαρτζή, Πτυχιούχος Φιλοσοφικής με ειδίκευση στην Ψυχολογία, Ειδική Παιδαγωγός

Influence:

Είμαι απόφοιτος του Τμήματος Φιλοσοφίας Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής Ιωαννίνων και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος…