Ο όρος Διαταραχή έλλειψης φύσης, (Nature Deficit Disorder), που εισήγαγε ο συγγραφέας Richard Louv, περιγράφει το αυξανόμενο κόστος της απομάκρυνσής …
Δύο Ώρες στη Φύση την Εβδομάδα: Το Απλό «Φάρμακο» για Σώμα και Μυαλό
Πόσος χρόνος στη φύση αρκεί για να νιώσουμε πραγματικά καλύτερα; Η απάντηση, σύμφωνα με την επιστήμη, είναι πιο συγκεκριμένη απ’ όσο θα περίμενε κανείς: περίπου δύο ώρες την εβδομάδα. Η επαφή με το φυσικό περιβάλλον έχει συνδεθεί επανειλημμένα με μειωμένο άγχος, καλύτερη διαχείριση συμπτωμάτων κατάθλιψης, χαμηλότερο κίνδυνο άλλων παθήσεων, αλλά και ενισχυμένη δημιουργικότητα και γνωστική λειτουργία. Το ερώτημα που έμενε αναπάντητο για καιρό ήταν πόσος ακριβώς χρόνος χρειάζεται για να εμφανιστούν αυτά τα οφέλη — και μια μεγάλης κλίμακας έρευνα φαίνεται πως έδωσε μια αρκετά σαφή απάντηση.
Τι έδειξε η έρευνα
Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports βασίστηκε σε δεδομένα περίπου 20.000 ανθρώπων στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίοι κατέγραψαν τις δραστηριότητές τους την προηγούμενη εβδομάδα. Όσοι είχαν περάσει συνολικά δύο ώρες σε φυσικό περιβάλλον —είτε σε μία συνεδρία είτε σε μικρότερα κομμάτια των 30 λεπτών— ανέφεραν σαφώς μεγαλύτερα επίπεδα ευτυχίας και ευεξίας σε σχέση με όσους πέρασαν ελάχιστο ή καθόλου χρόνο στη φύση.
Οι δύο ώρες φάνηκαν να λειτουργούν ως το όριο πάνω από το οποίο τα οφέλη σταθεροποιούνται: περισσότερος χρόνος στη φύση δεν οδήγησε σε επιπλέον βελτίωση της ευεξίας. Πρόκειται για μία από τις πρώτες μελέτες που επιχείρησαν να προσδιορίσουν με σχετική ακρίβεια πόσο χρόνο χρειάζονται οι άνθρωποι στην ύπαιθρο, κάτι που είχε αρχίσει να ζητά και το ίδιο το ιατρικό σώμα. Ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Έξετερ σημείωσαν ότι όλο και περισσότεροι ασθενείς ρωτούσαν τους γιατρούς τους πόσο χρόνο πρέπει να περνούν κοντά στη φύση, χωρίς οι γιατροί να έχουν μια στέρεη, τεκμηριωμένη απάντηση να δώσουν. Ο επικεφαλής της έρευνας, Δρ. Matthew White, εξήγησε ότι στόχος της ομάδας ήταν ακριβώς να δώσουν αυτή την απάντηση: δύο ώρες την εβδομάδα φαίνεται να αρκούν.
Τα οφέλη ήταν καθολικά
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα ήταν ότι η θετική επίδραση δεν περιοριζόταν σε συγκεκριμένες ομάδες. Εμφανίστηκε εξίσου σε νέους και μεγαλύτερους, σε ανθρώπους με χαμηλότερο και υψηλότερο εισόδημα, σε κατοίκους πόλεων και υπαίθρου. Μάλιστα, τα οφέλη φάνηκαν ακόμη πιο έντονα σε ανθρώπους με χρόνιες παθήσεις ή αναπηρίες. Η φύση, με άλλα λόγια, δεν λειτουργεί επιλεκτικά — ωφελεί σχεδόν τον καθένα.
Εξίσου σημαντικό: δεν χρειάζεται η επαφή με τη φύση να συνοδεύεται από σωματική δραστηριότητα για να αποδώσει. Το να κάθεσαι απλώς σε ένα παγκάκι και να παρατηρείς το τοπίο φαίνεται να αρκεί εξίσου καλά με μια πιο ενεργητική δραστηριότητα.
Τι δεν «μετράει»
Αξίζει να διευκρινιστεί τι εννοούν οι ερευνητές με «φύση» σε αυτό το πλαίσιο. Μια σύντομη βόλτα γύρω από το οικοδομικό τετράγωνο, η κηπουρική στην αυλή του σπιτιού ή η βόλτα του σκύλου στη γειτονιά δεν φαίνεται να δίνουν το ίδιο αποτέλεσμα. Χρειάζεται πιο ουσιαστική έκθεση σε ανοιχτό, φυσικό χώρο: ένα πάρκο, μια ακτή ή παραλία, ένα φυσικό καταφύγιο, η εξοχή, ένα δάσος, λόφοι ή ποτάμια.
Αυτή η διάκριση έχει πρακτική σημασία, γιατί σημαίνει ότι το να «περνάς από κάπου πράσινο» στον δρόμο για τη δουλειά δεν ισοδυναμεί απαραίτητα με την έκθεση στη φύση που περιγράφει η έρευνα. Χρειάζεται μια πιο σκόπιμη, αφιερωμένη παρουσία σε φυσικό περιβάλλον.
Όταν η φύση γίνεται… συνταγή
Η ιδέα αυτή δεν είναι πια μόνο θεωρητική. Σε ορισμένα συστήματα υγείας, η επαφή με τη φύση συνταγογραφείται πλέον ως μέρος της θεραπείας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Εθνική Υπηρεσία Υγείας της Σκωτίας (NHS) στα νησιά Σέτλαντ, όπου γιατροί συνιστούν σε ασθενείς περιπάτους στην παραλία και άλλες υπαίθριες δραστηριότητες ως μέρος της φροντίδας τους. Το εύρημα των δύο ωρών θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για πιο επίσημες κατευθυντήριες οδηγίες δημόσιας υγείας στο μέλλον, παρόμοιες με αυτές που ήδη υπάρχουν για τη σωματική άσκηση.
Το μήνυμα της έρευνας είναι απλό και εφικτό: δεν χρειάζεται να μετακομίσεις στην εξοχή ή να αφιερώσεις ώρες κάθε μέρα για να δεις όφελος. Δύο ώρες την εβδομάδα σε πραγματικό φυσικό περιβάλλον —μοιρασμένες όπως σου βολεύει, χωρίς απαραίτητα άσκηση— φαίνεται να αρκούν για αισθητά καλύτερη διάθεση και ευεξία, ανεξάρτητα από ηλικία, εισόδημα ή τόπο κατοικίας. Η επόμενη φορά που θα σκεφτείς να προσπεράσεις μια βόλτα στο πάρκο ή στην παραλία επειδή «δεν έχεις χρόνο», ίσως αξίζει να θυμηθείς ότι το κατώφλι είναι μικρότερο απ’ όσο νομίζεις.
